Shloka 10
भुवनकोशविन्यासनिर्णयः (ज्योतिर्गति-वृष्टिचक्र-वर्णनम्)
Devanagari script
ईशान्यां पूर्वरात्रस्तु गतिरेषा च सर्वतः एवं पुष्करमध्ये तु यदा सर्पति वारिपः
Transliteration
īśānyāṃ pūrvarātrastu gatireṣā ca sarvataḥ evaṃ puṣkaramadhye tu yadā sarpati vāripaḥ
Translation
ईशान (ईशान्य) दिशेत रात्रिच्या पहिल्या प्रहराची ही गती सांगितली आहे; हा नियम सर्वत्र मान्य आहे. तसेच पुष्कराच्या मध्यभागी जेव्हा प्रभुतुल्य जल सरकत-सरकत प्रवाहित होते, तेव्हा हाच नियत क्रम दिसून येतो।
Word by Word
ईशान्याम् (īśānyām)in the Īśāna direction (north‑east)
ईशान्याम् (īśānyām):
पूर्वरात्रः (pūrvarātraḥ)the first part/watch of the night
पूर्वरात्रः (pūrvarātraḥ):
तु (tu)indeed/and
तु (tu):
गतिः (gatiḥ)course, movement, prescribed direction
गतिः (gatiḥ):
एषा (eṣā)this
एषा (eṣā):
च (ca)and
च (ca):
सर्वतः (sarvataḥ)everywhere, in all respects
सर्वतः (sarvataḥ):
एवम् (evam)thus, in this manner
एवम् (evam):
पुष्करमध्ये (puṣkaramadhye)in the middle of Puṣkara (the sacred tīrtha)
पुष्करमध्ये (puṣkaramadhye):
तु (tu)and/indeed
तु (tu):
यदा (yadā)when
यदा (yadā):
सर्पति (sarpati)creeps, glides, moves gently
सर्पति (sarpati):
वारिपः (vāri-paḥ)lord of waters / the water-current (waters as a presiding power).
वारिपः (vāri-paḥ):
Speaker
Suta Goswami