Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततो लब्धवरः कृष्णो जाम्बवत्यां महेश्वरात् / अजीजनन्महात्मानं साम्बमात्मजमुत्तमम्

अशा प्रकारे श्रीकूर्मपुराणातील षट्साहस्त्री संहितेच्या पूर्वविभागातील पंचविसावा अध्याय समाप्त. सूत म्हणाले—मग महेश्वराकडून वर मिळवून कृष्णाने जाम्बवतीपासून उत्तम आत्मज, महात्मा साम्ब यास जन्म दिला।

Verse 2

प्रद्युम्नस्याप्यभूत् पुत्रो ह्यनिरुद्धो महाबलः / तावुभौ गुणसंपन्नौ कृष्णस्यैवापरे तनू

प्रद्युम्नालाही पुत्र झाला—महाबली अनिरुद्ध. ते दोघेही गुणसंपन्न होते आणि जणू कृष्णाच्या अन्य देहच होते।

Verse 3

हत्वा च कंसं नरकमन्यांश्च शतशो ऽसुरान् / विजित्य लीलया शक्रं जित्वा बाणं महासुरम्

कंस व नरक तसेच शेकडो अन्य असुरांचा संहार करून, लीलया शक्र (इंद्र)ाला जिंकून, त्यांनी महाअसुर बाणालाही पराजित केले।

Verse 4

स्थापयित्वा जगत् कृत्स्नं लोके धर्मांश्च शाश्वतान् / चक्रे नारायणो गन्तुं स्वस्थानं बुद्धिमुत्तमाम्

संपूर्ण जगत् सुव्यवस्थित करून आणि लोकी धर्माचे शाश्वत तत्त्व स्थापन करून, नारायणांनी परम बुद्धीने आपल्या स्वधामास जाण्याचा निश्चय केला।

Verse 5

एतस्मिन्नन्तरे विप्रा भृग्वाद्याः कृष्णमीश्वरम् / आजग्मुर्द्वारकां द्रष्टुं कृतकार्यं सनातनम्

याच दरम्यान भृगु आदी ब्राह्मण ऋषी, कृतकार्य सनातन ईश्वर श्रीकृष्णांचे दर्शन घेण्यासाठी द्वारकेत आले।

Verse 6

स तानुवाच विश्वात्मा प्रणिपत्याभिपूज्य च / आसनेषूपविष्टान् वै सह रामेण धीमता

तेव्हा विश्वात्म्याने त्यांना प्रणाम करून व विधिपूर्वक पूजन करून, ते बुद्धिमान रामासह आसनांवर बसले असता, त्यांच्याशी संवाद केला।

Verse 7

गमिष्ये तत् परं स्थानं स्वकीयं विष्णुसंज्ञितम् / कृतानि सर्वकार्याणि प्रसीदध्वं मुनीश्वराः

“मी माझ्या त्या परम स्थानास—विष्णु-संज्ञित स्वधामास—जाईन. सर्व कार्ये पूर्ण झाली आहेत; हे मुनीश्वरांनो, प्रसन्न व शांत रहा.”

Verse 8

इदं कलियुगं घोरं संप्राप्तमधुनाशुभम् / भविष्यन्ति जनाः सर्वे ह्यस्मिन् पापानुवर्तिनः

हे घोर, अशुभ कलियुग आता प्राप्त झाला आहे; यामध्ये सर्व लोक निश्चयच पापाचे अनुयायी होऊन अधर्मालाच मार्ग मानतील।

Verse 9

प्रवर्तयध्वं मज्ज्ञानं ब्राह्मणानां हितावहम् / येनेमे कलिजैः पापैर्मुच्यन्ते हि द्विजोत्तमाः

माझे ज्ञान प्रवर्तित व प्रसारित करा, जे ब्राह्मणांच्या हितासाठी आहे; त्यानेच हे श्रेष्ठ द्विज कलियुगजन्य पापांतून मुक्त होतात।

Verse 10

ये मां जनाः संस्मरन्ति कलौ सकृदपि प्रभुम् / तेषां नश्यतु तत् पापं भक्तानां पुरुषोत्तमे

कलियुगात जे लोक प्रभु मला एकदाही स्मरतात, त्या भक्तांचे तेच पाप नष्ट होवो—कारण मी पुरुषोत्तम आहे।

Verse 11

येर्ऽचयिष्यन्तिमां भक्त्या नित्यं कलियुगे द्विजाः / विधाना वेददृष्टेन ते गमिष्यन्ति तत् पदम्

कलियुगात जे द्विज नित्य भक्तीने माझी पूजा करतील आणि वेददृष्ट विधीनुसार आचरण करतील, ते त्या परम पदाला प्राप्त होतील।

Verse 12

ये ब्राह्मणा वंशजाता युष्माकं वै सहस्त्रशः / तेषां नारायणे भक्तिर्भविष्यति कलौ युगे

तुमच्या वंशात जन्मलेले ब्राह्मण—हजारोंच्या संख्येने—त्यांच्यात कलियुगात नारायणाविषयी भक्ती उत्पन्न होईल।

Verse 13

परात् परतरं यान्ति नारायणपरायणाः / न ते तत्र गमिष्यन्ति ये द्विषन्ति महेश्वरम्

जे नारायणालाच परम आश्रय मानतात ते परात्पर परम पदाला पोहोचतात; पण जे महेश्वर (शिव) यांचा द्वेष करतात ते तेथे जात नाहीत.

Verse 14

ध्यानं होमं तपस्तप्तं ज्ञानं यज्ञादिको विधिः / तेषां विनश्यति क्षिप्रं ये निन्दन्ति पिनाकिनम्

ध्यान, होम, उत्तम तप, ज्ञान आणि यज्ञादी विधी—पिनाकी (शिव) यांची निंदा करणाऱ्यांचे हे सर्व लवकरच नष्ट होते.

Verse 15

यो मां समाश्रयेन्नित्यमेकान्तं भावमाश्रितः / विनिन्द्य देवमीशानं स याति नरकायुतम्

जो नित्य एकान्तभावाने माझा आश्रय घेतो, तरीही जर तो ईशान देव (शिव) यांची निंदा करील, तर तो असंख्य नरकांना जातो.

Verse 16

तस्मात् सा परिहर्तव्या निन्दा पशुपतौ द्विजाः / कर्मणा मनसा वाचा तद्भक्तेष्वपि यत्नतः

म्हणून, हे द्विजांनो, पशुपती (शिव) यांची निंदा सर्वथा टाळावी; कर्माने, मनाने, वाणीने आणि त्यांच्या भक्तांबाबतही प्रयत्नपूर्वक निंदेपासून दूर राहावे.

Verse 17

ये तु दक्षाध्वरे शप्ता दधीयेन द्विजोत्तमाः / भविष्यन्ति कलौ भक्तैः परिहार्याः प्रयत्नतः

दक्षाच्या यज्ञात दधीचीने ज्यांना शाप दिला असे द्विजोत्तम कलियुगात होतील; भक्तांनी त्यांना प्रयत्नपूर्वक टाळावे.

Verse 18

द्विषन्तो देवमीशानं युष्माकं वंशसंभवाः / शप्ताश्च गौतमेनोर्व्यां न संभाष्या द्विजोत्तमैः

तुमच्या वंशात जन्मलेले जे देवेश ईशानाचा द्वेष करीत होते, ते गौतम मुनींनी पृथ्वीवर शापित केले; म्हणून श्रेष्ठ द्विजांनी त्यांच्याशी संभाषण करू नये।

Verse 19

इत्येवमुक्ताः कृष्णेन सर्व एव महर्षयः / ओमित्युक्त्वा ययुस्तूर्णंस्वानि स्थानानि सत्तमाः

कृष्णाने असे म्हटल्यावर ते सर्व महर्षी—सज्जनांतील श्रेष्ठ—‘ॐ’ असे उच्चारून त्वरेने आपापल्या धामांना निघून गेले।

Verse 20

ततो नारायणः कृष्णो लीलयैव जगन्मयः / संहृत्य स्वकुलं सर्वं ययौ तत् परमं पदम्

त्यानंतर जगन्मय नारायण—कृष्ण—यांनी केवळ लीलामात्रे आपल्या समस्त कुलाचा संहृत करून त्या परम पदास प्रस्थान केले।

Verse 21

इत्येष वः समासेन राज्ञां वंशो ऽनुकीर्तितः / न शक्यो विस्तराद् वक्तुं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ

अशा रीतीने संक्षेपाने राजांचा वंश तुम्हाला सांगितला. तो विस्ताराने सांगणे शक्य नाही—आता तुम्हाला आणखी काय ऐकायचे आहे?

Verse 22

यः पठेच्छृणुयाद् वापि वंशानां कथनं शुभम् / सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते

जो या वंशांची शुभ कथा वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन स्वर्गलोकी गौरव पावतो।