Shloka 182
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम् / परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्
Transliteration
pṛthvyādayo vikārāste paricchinnāḥ parasparam / parasparadhikāścaiva praviṣṭāste parasparam
Translation
पृथ्वी इत्यादी ते विकार परस्परांनी मर्यादितही आहेत आणि परस्परांपेक्षा अधिकही; ते एकमेकांत प्रवेश करून स्थित आहेत.
Word by Word
पृथ्वी-आदयःearth and the rest
पृथ्वी-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (पृथ्वी-आदि: ‘earth etc.’)
विकाराःmodifications
विकाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
परिच्छिन्नाःdelimited/bounded
परिच्छिन्नाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-छिन्न (कृदन्त, √छिद् धातु; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘mutually/with respect to each other’
परस्पर-अधिकाःgreater than one another
परस्पर-अधिकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (परस्परात् अधिकाः: ‘exceeding one another’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/conjunction)
एवindeed
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण particle): ‘indeed/just’
प्रविष्टाःentered/pervaded
प्रविष्टाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-विश्-त (कृदन्त, √विश् धातु; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘into one another/mutually’