Shloka 183
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
यस्मात्सृषटास्तु ते ऽन्योन्यं तस्मात्स्थैर्यमुपागताः / प्रागासन्नविशेषास्तु विशेषो ऽन्यविशेषणात्
Transliteration
yasmātsṛṣaṭāstu te 'nyonyaṃ tasmātsthairyamupāgatāḥ / prāgāsannaviśeṣāstu viśeṣo 'nyaviśeṣaṇāt
Translation
कारण ते परस्परांतून सृष्ट झाले, म्हणून त्यांना स्थैर्य प्राप्त झाले; पूर्वी ते अविशेष होते, परंतु अन्याच्या विशेषणामुळे विशेषता प्रकट झाली.
Word by Word
यस्मात्from which / because of which
यस्मात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम; हेतु-अर्थे ‘from/because of which’
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√सृज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘सृष्ट’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुindeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वय particle): ‘but/indeed’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
अन्योन्यम्mutually
अन्योन्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्यम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘mutually/one another’
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम; हेतु-अर्थे ‘therefore/from that’
स्थैर्यम्stability
स्थैर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उपागताःhave attained
उपागताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आ-गम्-त (कृदन्त, √गम् धातु; past active participle/PPP-like usage)
Formकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रत्ययार्थे past participial); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अर्थः ‘have attained’
प्राक्formerly
प्राक्:
Kālādhi karaṇa/Kriyāviśeṣaṇa (कालाधिकरण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb): ‘formerly/before’
आसन्were
आसन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद: ‘were’
अविशेषाःundifferentiated
अविशेषाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-विशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नञ् ‘अ-’ (negation)
तुbut
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वय particle)
विशेषःdistinction
विशेषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अन्य-विशेषणात्from being qualified by another (factor)
अन्य-विशेषणात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + विशेषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (अन्यस्य विशेषणम्)