Shloka 181
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
एवं परस्परोत्पन्न धार्यन्ते च परस्परम् / आधाराधेयभावेन विकारास्ते ऽविकारिणः
Transliteration
evaṃ parasparotpanna dhāryante ca parasparam / ādhārādheyabhāvena vikārāste 'vikāriṇaḥ
Translation
अशा रीतीने परस्परांतून उत्पन्न झालेले ते विकार परस्परांना धारण करतात; आधार-आधेय भावाने ते विकारी असूनही अविकारी तत्त्वावर अवलंबून आहेत.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (उपपद/क्रियाविशेषण): ‘thus’
परस्पर-उत्पन्नाःarisen from one another
परस्पर-उत्पन्नाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + उत्पन्न (कृदन्त, √पद्/√पन् with उत्-; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (परस्परात् उत्पन्नाः)
धार्यन्तेare sustained
धार्यन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘are supported/borne’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘mutually/each other’
आधार-आधेय-भावेनby the relation of support and supported
आधार-आधेय-भावेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआधार (प्रातिपदिक) + आधेय (कृदन्त/प्रातिपदिक, √धा with आ-; ‘to be placed’) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः द्वन्द्व-पूर्वक-तत्पुरुषाभासः: ‘आधारश्च आधेयश्च तयोः भावः’
विकाराःmodifications
विकाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
अविकारिणःunchanging
अविकारिणः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-विकारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नञ्-समास/उपसर्ग ‘अ-’ (negation)