Shloka 56
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने
Transliteration
jarāvalī ca māṃ tāta palitāni ca paryayuḥ / kāvyasyośanasaḥ śāpānna ca tṛpto 'smiyauvane
Translation
हे तात, जरेची माळ आणि पांढरे केस मला वेढून गेले; काव्य उशनसाच्या शापामुळे मी यौवनातही तृप्त नाही.
Word by Word
जरावलीa row/series of old age (signs)
जरावली:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक) + आवली (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (जरायाः आवली), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तातdear son
तात:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन
पलितानिgrey hairs
पलितानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपलित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पर्ययुःhave come upon/encircled
पर्ययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
काव्यस्यof Kāvya (son of Kavi)
काव्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (उशनस् इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः: काव्यः=कविपुत्रः)
उशनसःof Uśanas (Śukra)
उशनसः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootउशनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शापात्from the curse
शापात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान: cause/source)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
चand/yet
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (here: 'and/yet')
तृप्तःsatisfied
तृप्तः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootतृप् (धातु) + तृप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अहम् इत्यस्य विशेषण)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यौवनेin youth/with youth
यौवने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन