Shloka 61
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
उच्चावचै रत्नवरैर्विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः / स भक्ष्यभोज्यादिभि रन्नपानैरुपेतभाण्डोपगतैकदेशैः
Transliteration
uccāvacai ratnavarairvicitrasuvarṇasiṃhāsanapīṭhikādyaiḥ / sa bhakṣyabhojyādibhi rannapānairupetabhāṇḍopagataikadeśaiḥ
Translation
तेथे उंच-नीच उत्तम रत्नांनी नटलेली विचित्र सुवर्णसिंहासने, पीठिका इत्यादी आणि भक्ष्य-भोज्य तसेच नाना अन्न-पान, भांडीसह, विविध ठिकाणी सजविलेले होते।
Word by Word
उच्चावचैःwith varied (high and low)
उच्चावचैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootउच्चावच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) बहुवचनम्; द्वन्द्व-समासः (उच्च + अवच) = high and low/varied
रत्नवरैःwith excellent gems
रत्नवरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरत्नवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; कर्मधारयः (वराणि रत्नानि)
विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैःwith various golden thrones, pedestals, etc.
विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविचित्र + सुवर्ण + सिंहासन + पीठिका + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (विचित्राणि सुवर्णसिंहासनपीठिकाः आदयः)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; सर्वनाम
भक्ष्यभोज्यादिभिःwith eatables, foods, etc.
भक्ष्यभोज्यादिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभक्ष्य + भोज्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; द्वन्द्व-समासः (भक्ष्यं च भोज्यं च) + आदि
अन्नपानैःwith food and drink
अन्नपानैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअन्न + पान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; द्वन्द्व-समासः (food and drink)
उपेतभाण्डोपगतैकदेशैःwith vessels provided and partially furnished
उपेतभाण्डोपगतैकदेशैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootउपेत (कृदन्त, √इ/एत् + उप) + भाण्ड + उपगत + एकदेश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; कृदन्त-विशेषणम्; तत्पुरुषः—उपेतभाण्डः (having vessels) + उपगतैकदेशः (with some parts/sections furnished)