Shloka 62
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः
Transliteration
gṛhairamartyocitasarvasaṃpatsamanvitairnetramano 'bhirāmaiḥ / tasyāśramaṃ sannagaropamānaṃ babhau vadhūbhiścamanoharābhiḥ
Translation
अमर्त्यांना शोभेल अशी सर्व संपत्ती लाभलेली, नेत्र व मन रमविणारी घरे आणि मनोहर वधू यांमुळे त्याचा आश्रम जणू एखाद्या नगरासारखा भासू लागला।
Word by Word
गृहैःwith houses
गृहैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
अमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैःendowed with all riches befitting the gods
अमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअमर्त्य + उचित + सर्व + संपत् + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; समन्वित (क्त) = endowed; तत्पुरुषः—अमर्त्योचित (fit for immortals) + सर्वसंपत् (all wealth)
नेत्रमनोऽभिरामैःpleasing to the eyes and mind
नेत्रमनोऽभिरामैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootनेत्र + मनस् + अभिराम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—नेत्रमनोः अभिरामः (pleasing to eye and mind)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; सर्वनाम
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
सन्नगरोपमानम्like a real city
सन्नगरोपमानम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसत्/सन् + नगर + उपमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; तत्पुरुषः—सन्-नगर (true/real city) + उपमान (like/comparable)
बभौshone/appeared
बभौ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect) प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्
वधूभिःwith brides/women
वधूभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
मनोहराभिःcharming
मनोहराभिः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—मनः हरति इति (charming)