Sutra 21
Devanagari script
धर्मस्थीये चारके बन्धनागारे वा शय्यासनभोजनोच्चारसंचाररोधबन्धनेषु त्रिपणोत्तरा दण्डाः कर्तुः कारयितुश्च ॥ कZ_०४.९.२१ ॥
Transliteration
dharmasthīye cārake bandhanāgāre vā śayyāsanabhojanoccārasaṃcārarodhabandhaneṣu tripaṇottarā daṇḍāḥ kartuḥ kārayituś ca
Translation
धर्मस्थीयाच्या ताब्यात (चारक) किंवा कारागृहात, शय्या, आसन, भोजन, मलोत्सर्ग किंवा संचार यांवर अडथळा/बंदी घातल्यास तीन पणांपेक्षा अधिक दंड—करणारा व करविणारा दोघांवर—लागतो.
Word by Word
धर्मस्थीयेin the jurisdiction of the court (of justice)
धर्मस्थीये:
TypeAdjective (used substantively/locative)
Rootधर्मस्थीय (धर्मस्थ + ईय)
Formसप्तमी एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे स्थानवाचक-प्रयोगः); ‘धर्मस्थीय’ = धर्मस्थ-सम्बन्धिनि (न्यायाधिकरणे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
आरकेin the watch/guard (police) establishment
आरके:
TypeNoun
Rootआरक
Formसप्तमी एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (स्थान/अधिकरणवाचक)
बन्धनागारेin the prison
बन्धनागारे:
TypeNoun
Rootबन्धनागार
Formसप्तमी एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; बन्धनस्य आगारम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
शय्या(in matters of) bedding
शय्या:
TypeNoun
Rootशय्या
Formसप्तमी बहुवचनम् (समाहार-द्वन्द्वे समस्तपदानां सप्तमी-बहुवचन-प्रयोगः), स्त्रीलिङ्गम्
आसनseating
आसन:
TypeNoun
Rootआसन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
भोजनfood (provision)
भोजन:
TypeNoun
Rootभोजन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
उच्चारevacuation (of urine/feces)
उच्चार:
TypeNoun
Rootउच्चार
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; अत्र ‘मल-मूत्र-उत्सर्ग’ अर्थे
संचारmovement (going about)
संचार:
TypeNoun
Rootसंचार
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
रोधrestriction/obstruction
रोध:
TypeNoun
Rootरोध
Formसप्तमी बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
बन्धनेषुin acts of restraint/fettering
बन्धनेषु:
TypeNoun
Rootबन्धन
Formसप्तमी बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘...-बन्धनेषु’ = (अतिशय)बन्धन-प्रयोगेषु
त्रिपणोत्तराexceeding three paṇas (in amount)
त्रिपणोत्तरा:
TypeAdjective
Rootत्रिपणोत्तर
Formप्रथमा बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; दण्डाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्; ‘त्रिपण + उत्तर’ = त्रिपणाधिकाः
दण्डाःfines/penalties
दण्डाः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formप्रथमा बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; विधेयम्
कर्तुःof the perpetrator (doer)
कर्तुः:
TypeNoun
Rootकर्तृ
Formषष्ठी एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘of the doer/agent’
कारयितुःof the instigator/one who causes it to be done
कारयितुः:
TypeNoun (agent noun)
Rootकारयितृ (√कृ, णिच्)
Formषष्ठी एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; causative agent: ‘one who causes (another) to do’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
D
dharmasthīyaC
cāraka (detainee)B
bandhanāgāra (prison staff/authority)FAQs
Both the person who commits the obstruction and the person who orders/causes it are punishable (direct and vicarious liability).