Sutra 15
Devanagari script
काष्ठलोहमणिमयं रज्जुचर्ममृण्मयं सूत्रवल्करोममयं वा जात्यमित्यजात्यं विक्रयाधानं नयतो मूल्याष्टगुणो दण्डः ॥ कZ_०४.२.१५ ॥
Transliteration
kāṣṭhalohamaṇimayaṃ rajjucarmamṛṇmayaṃ sūtravalkaromamayaṃ vā jātyam ity ajātyaṃ vikrayādhānaṃ nayato mūlyāṣṭaguṇo daṇḍaḥ
Translation
विक्री किंवा गहाणीत लाकूड, लोखंड, मणी, दोरी, चामडे, माती, सूत, साली किंवा लोकर इत्यादींचे बनलेले जे अजात्य/खोटे आहे ते ‘जात्य/खरे’ म्हणून दाखविल्यास, त्यास मूल्याच्या आठपट दंड होतो.
Word by Word
काष्ठलोहमणिमयम्made of wood, metal, or gems
काष्ठलोहमणिमयम्:
TypeAdjective
Rootमय (प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम् (…मयं = ‘made of …’)
रज्जुचर्ममृण्मयम्made of rope, leather, or clay
रज्जुचर्ममृण्मयम्:
TypeAdjective
Rootमय (प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम्
सूत्रवल्करोममयम्made of thread, bark, or hair/wool
सूत्रवल्करोममयम्:
TypeAdjective
Rootमय (प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
जात्यम्genuine; of proper kind/standard
जात्यम्:
TypeAdjective
Rootजात्य (जाति)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘जात्य’ = genuine/standard (of proper kind)
इतिthus (so called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; इत्यर्थे/उद्धरण-समाप्तौ
अजात्यम्not genuine; spurious; not of proper kind
अजात्यम्:
TypeAdjective
Rootअजात्य (नञ्-पूर्वक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘अजात्य’ = not genuine/not of proper kind
विक्रयाधानम्offering/placing (goods) for sale; sale-deposit/putting up for sale
विक्रयाधानम्:
TypeNoun
Rootधा (आ-√धा) / विक्रय + आधान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘विक्रय-आधान’ = sale/placing for sale (offering for sale)
नयतःof the carrier/transporter (who conveys it)
नयतः:
TypeVerb (participle used substantively)
Rootनी (√नी)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त ‘नयत्’ (carrying/leading) इत्यस्य षष्ठी एकवचन; ‘of the carrier/one who conveys’
मूल्याष्टगुणःeight times the value
मूल्याष्टगुणः:
TypeAdjective (numeral compound)
Rootगुण / अष्ट
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘मूल्यस्य अष्टगुणः’ = eightfold of the value
दण्डःpenalty; fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; कर्तृ/विधेय
Entities Mentioned
S
sellerP
pawnbroker/pledgee (implied)B
buyer/pledgerFAQs
Because misrepresentation harms not only buyers but also credit and collateral markets; the state protects transactional trust in both.
A value-multiplier (8×) makes fraud economically irrational even when detection probability is imperfect.