Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 26
Devanagari script
यश्चास्य परविषये संचारं कुर्यात्तमनुप्रविश्य मन्त्रं विद्यात् ॥ कZ_०२.९.२६ ॥
Transliteration
yaś cāsya paraviṣaye saṃcāraṃ kuryāt tam anupraviśya mantraṃ vidyāt
Translation
आणि जो त्याच्या वतीने दुसऱ्या प्रदेशात ये-जा करण्याची व्यवस्था करतो, त्याच्यात शिरकाव करून त्याची योजना/गुप्त व्यवस्था जाणून घ्यावी।
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुं/नपुं; षष्ठी-एकवचन
परविषयेin the enemy’s/other’s territory (domain)
परविषये:
TypeNoun
Rootविषय
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; समास: पर + विषय
संचारम्movement, roaming, passage (esp. covert movement)
संचारम्:
TypeNoun
Rootसंचार
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
कुर्यात्should do / would make
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
तम्him
तम्:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
अनुप्रविश्यhaving followed and entered; by infiltrating
अनुप्रविश्य:
TypeVerbal derivative (Gerund)
Rootअनु + प्र + विश्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्ग: अनु-, प्र-
मन्त्रम्counsel; secret plan; policy deliberation
मन्त्रम्:
TypeNoun
Rootमन्त्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
विद्यात्should know / should ascertain
विद्यात्:
TypeVerb
Rootविद्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
P
paraviṣaya (other territory)M
mantra (secret plan)FAQs
Identify the facilitator of foreign-territory movement/transactions and penetrate that link to uncover the underlying scheme.