
Saṃsāracakrapuruṣa-vilobhana-prakaraṇa
Ethical-Discourse (Karma, Dāna, Tapas, and Post-mortem Destinies)
വരാഹ–പൃഥിവി ഉപദേശപരമ്പരയിൽ ഈ അധ്യായം ഒരു ബോധനാത്മക ഉപസംവാദം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഋഷിപുത്രൻ നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടത് പറയുന്നു—നാരദൻ യമസഭയിൽ ചെന്നു കർമ്മഫലനിയമവും നൈതിക കാരണകാര്യവും ചോദിക്കുന്നു. യമൻ നാരദനെ ആദരിച്ച്, അമരത്വം, സമൃദ്ധി, യശസ്, ഉന്നത ലോകലാഭം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു, നരകപാതം ഏതു കാരണങ്ങളാൽ സംഭവിക്കുന്നു എന്നിവ വിശദീകരിക്കുന്നു. നരകനിവാരണ ആചാരമായി സത്യവചനം, അഹിംസ, ബ്രഹ്മചര്യം, സ്വാമിഭക്തി, മാതാപിതാക്കളോടും ബ്രാഹ്മണരോടും ഭക്തി/സേവനം, സംയമം, കരുണ എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദാനം, വ്രതം/നിയമം, തപസ്, മൗനം, ദീക്ഷ തുടങ്ങിയ പുണ്യകർമ്മങ്ങളെ ആരോഗ്യം, സൗന്ദര്യം, വംശവർധനം, ധനം, വാഹനലാഭം, തേജോവർധനം തുടങ്ങിയ വ്യക്തമായ ഫലങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ‘പുണ്യത്തിന്റെ വിനിയോഗക്രമം’ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. ഹിംസയെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തി ദാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന സാമൂഹ്യ-നൈതിക നിയന്ത്രണം ഭൂമിയിലെ സമതുലിതാവസ്ഥയും ക്രമവും നിലനിർത്തുന്നു എന്നതാണ് സൂചന.
Verse 1
अथ संसारचक्रपुरुषविलोभनप्रकरणम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यन्महाभागान्नारदात्कलहप्रियात् ॥ श्रुतं विप्रा यथा तत्र यमस्य सदसि स्वयम् ॥
ഇപ്പോൾ ‘സംസാരചക്ര-പുരുഷ-വിലോഭന’ എന്ന പ്രകരണം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ വിപ്രന്മാരേ! കലഹപ്രിയനായ നാരദനിൽ നിന്ന് ഞാൻ മറ്റൊരു വൃത്താന്തം ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്; അത് അവിടെ സ്വയം യമന്റെ സഭയിൽ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നത്.
Verse 2
तथा च पृच्छतस्तस्य पुरावृत्तं महात्मनः ॥ आख्यानं कथयामास यदुक्तं चित्रभानुना ॥
അപ്പോൾ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ പൂർവ്വവൃത്താന്തം—ചിത്രഭാനു പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയുള്ള ആഖ്യാനം അദ്ദേഹം വിവരിച്ചു।
Verse 3
यथा च जनको राजा कामान्दिव्यानवाप्तवान् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां मुनिसत्तमाः ॥
രാജാ ജനകൻ ദിവ്യഭോഗങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു—അത് എല്ലാം ഞാൻ പറയും; ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രവിക്കുവിൻ।
Verse 4
अयं तत्र महातेजा नारदो मुनिसत्तमः ॥ धर्मराजसभां प्राप्तस्तपसा द्योतितप्रभः ॥
അവിടെ മഹാതേജസ്സുള്ള മുനിശ്രേഷ്ഠൻ നാരദൻ, തപോബലത്തിൽ ദീപ്തമായ പ്രഭയോടെ ധർമ്മരാജസഭയിൽ എത്തി।
Verse 5
तत्र राजाऽथ वेगेन तं दृष्ट्वा स्वयमागतं ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ സ്വയം വരുന്നതായി കണ്ട ഉടൻ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ച്, വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ചു, പ്രദക്ഷിണയും ചെയ്തു।
Verse 6
उवाच च महातेजाः सूर्यपुत्रः प्रतापवान् ॥ स्वागतम् ते द्विजश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि नारद ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സും പ്രതാപവും ഉള്ള സൂര്യപുത്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, സ്വാഗതം; ഭാഗ്യവശാൽ നീ എത്തിയിരിക്കുന്നു, നാരദാ।”
Verse 7
सर्वज्ञः सर्वदर्शीं च सर्वधर्मविदां वरः ॥ गान्धर्वस्येतिहासस्य विज्ञाता त्वं महामुने ॥
മഹാമുനേ! നിങ്ങൾ സർവജ്ഞനും സർവദർശിയും; എല്ലാ ധർമ്മവിദന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ. ഗന്ധർവരുടെ പരമ്പരയും ഇതിഹാസവും അറിയുന്നവനും നിങ്ങൾ തന്നേ.
Verse 8
वयं पूताश्च मेध्याश्च त्वां दृष्ट्वा ह्यागतं विभो ॥ अयं देशः पुनः पूतः सर्वतो मुनिसत्तम ॥
വിഭോ! നിങ്ങളുടെ ആഗമനവും ദർശനവും കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ ശുദ്ധരായി പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് യോഗ്യരായി. മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഈ ദേശവും എല്ലാദിക്കുകളിലും വീണ്ടും പവിത്രമായി.
Verse 9
यत्कार्यं येन वा कार्यं यद्वै मनसि वर्तते ॥ प्रब्रूहि भगवन्नाशु यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ॥
ഏത് കാര്യമാണോ, അത് ആരാൽ ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണോ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതെന്തോ—ഭഗവൻ, വേഗത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കൂ; കൂടാതെ പറയേണ്ട മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉത്തമം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും പറയുക.
Verse 10
इति धर्मवचः श्रुत्वा नारदः प्राह धर्मवित् ॥ अहं ते कथयिष्यामि यत्पृष्टं संशयास्पदम् ॥
ധർമ്മവചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം ധർമ്മവിദനായ നാരദൻ പറഞ്ഞു—“സംശയത്തിന് ആസ്പദമായിട്ട് നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.”
Verse 11
नारद उवाच ॥ भवान् पाता च गोप्ता च नेता धर्मस्य नित्यशः ॥ सत्येन तपसा क्षान्त्या धैर्येण च न संशयः ॥
നാരദൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ നിത്യമായി ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനും പരിപാലകനും നേതാവുമാണ്; സത്യം, തപസ്, ക്ഷമ, ധൈര്യം എന്നിവയാൽ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.”
Verse 12
भावज्ञश्च कृतज्ञश्च त्वदन्यो न हि विद्यते ॥ संशयं सुमहत्प्राप्तस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥
ഭാവം അറിയുന്നവനും കൃതജ്ഞനും—നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല. ഞാൻ മഹാസംശയത്തിൽപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുവ്രത, അത് എനിക്ക് യഥാർത്ഥമായി വിശദീകരിക്കൂ.
Verse 13
अमरत्वं कथं याति व्रतेन नियमेन च ॥ केन वा दानधर्मेण तपसा वा सुरोत्तम ॥
ഹേ സുരോത്തമാ! വ്രതവും നിയമാനുഷ്ഠാനവും കൊണ്ട് അമരത്വം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ദാനധർമ്മത്തിലൂടെയോ ഏത് തപസ്സിലൂടെയോ അത് സിദ്ധിക്കുന്നു?
Verse 14
अतुलां च श्रियं लोके कीर्तिं च सुमहत्फलम् ॥ लभन्ते शाश्वतं स्थानं दुर्लभं विगतज्वराः ॥
അവർ ലോകത്തിൽ അതുല്യമായ സമൃദ്ധിയും മഹാഫലദായിനിയായ കീർത്തിയും നേടുന്നു. ക്ലേശജ്വരമില്ലാതെ, ദുർലഭമായ ശാശ്വതസ്ഥാനവും അവർ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 15
केन गच्छन्ति नरकं पापिष्ठं लोकगर्हणम् ॥ सर्वमाख्याहि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥
ഏത് പ്രവൃത്തികളാൽ മനുഷ്യർ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—അത്യന്തം പാപിഷ്ഠവും ലോകനിന്ദ്യവും ആയതിലേക്ക്? എനിക്ക് മഹത്തായ കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; സത്യതത്ത്വപ്രകാരം എല്ലാം പറഞ്ഞു തരുക.
Verse 16
यम उवाच ॥ गच्छन्ति हि नराः घोराः बहवोऽधर्मनिर्मितम् ॥ बन्धान्श्च सुबहूंस्तत्र प्राप्नुवन्ति तपोधन ॥
യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ തപോധന! അധർമ്മം കൊണ്ടു നിർമ്മിതമായ ആ ലോകത്തിലേക്ക് അനേകം ഭീകരന്മാർ പോകുന്നു; അവിടെ അവർ പല ബന്ധനങ്ങളും (ശിക്ഷാബന്ധനങ്ങളും) അനുഭവിക്കുന്നു.
Verse 17
विस्तरेण तु तत्सर्वं ब्रवीमि मुनिसत्तम ॥ श्रूयतां तन्महाभाग श्रुत्वा चैवोपधारय ॥
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗാ! ശ്രവിക്കൂ; ശ്രവിച്ച് നന്നായി മനസ്സിൽ ധാരണം ചെയ്യൂ.
Verse 18
नाग्निचिन्नरकं याति न पुत्री न च भूमिदः ॥ शूरश्च शतवर्षी च वेदानां चैव पारगः ॥
അഗ്നിഹോത്രം പാലിക്കുന്നവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല; പുത്രിയുള്ളവനും അല്ല, ഭൂമിദാനം ചെയ്യുന്നവനും അല്ല. അതുപോലെ വീരൻ, ശതായുസ്സുള്ളവൻ, വേദങ്ങളിൽ പാരംഗതനും (അവിടെ പോകുകയില്ല).
Verse 19
अहिंसका न गच्छन्ति ब्रह्मचर्यव्यवस्थिताः ॥ पतिव्रता दानवन्तो द्विजभक्ताश्च ये नराः ॥
അഹിംസകർ അവിടെ പോകുകയില്ല; ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ സ്ഥിരരായവരും പോകുകയില്ല. പതിവ്രതകൾ, ദാനശീലർ, ദ്വിജഭക്തർ—അത്തരം മനുഷ്യരും (അവിടെ) പോകുകയില്ല.
Verse 20
स्वदारनिरताः दान्ताः परदारविवर्जकाः ॥ सर्वभूतात्मभूताश्च सर्वभूतानुकम्पकाः ॥
സ്വദാരനിരതർ, ഇന്ദ്രിയദമനമുള്ളവർ, പരദാരവർജിതർ, സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ ആത്മഭാവമുള്ളവർ, സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും കരുണയുള്ളവർ—അവർ (അവിടെ) പോകുകയില്ല.
Verse 21
न गच्छन्ति तु तं देशं पापिष्ठं तमसावृतम् ॥ यातनास्थानसंपूर्णं हाहाकारभयाकुलम् ॥
അവർ ആ ദേശത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല; അതി പാപമയവും തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായ, യാതനാസ്ഥാനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ഹാഹാകാരഭയങ്ങളാൽ വ്യാകുലവുമായ ആ പ്രദേശത്തിലേക്കു.
Verse 22
ज्ञानवन्तो द्विजा ये च ये च विद्यां पराङ्गताः ॥ उदासीना न गच्छन्ति स्वाम्यर्थे च हता नराः ॥
ജ്ഞാനവാന്മാരായ ദ്വിജന്മാരും വിദ്യയിൽ പരാങ്ഗതരായവരും അവിടേക്ക് പോകുന്നില്ല. ഉദാസീനർ (വൈരാഗ്യികൾ)യും പോകുന്നില്ല; സ്വാമിയുടെ കാര്യം നിമിത്തം ഹതരായ സേവകരും പോകുന്നില്ല.
Verse 23
न गच्छन्त्यत्र दातारः सर्वभूतहिते रताः ॥ शुश्रूषका मातृपित्रोर्न गच्छन्ति च ये नराः ॥
സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതരായ ദാതാക്കൾ ഇവിടെ (ആ സ്ഥലത്തേക്ക്) പോകുന്നില്ല. മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുന്നവരും പോകുന്നില്ല.
Verse 24
तिलान् गां च हिरण्यं च पृथिवीं चापि शाश्वतीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति न गच्छन्ति न संशयः ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കു എള്ള്, പശു, സ്വർണം, കൂടാതെ ശാശ്വതമായ ഭൂമിയും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ അവിടേക്ക് പോകുന്നില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 25
यथोक्तं यजमानाश्च सत्रयाजिन एव च ॥ चातुर्मास्यकरा ये च ये द्विजा आहिताग्नयः ॥
വിധിപ്രകാരം യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന യജമാനന്മാരും, സത്രയാഗം ചെയ്യുന്നവരും; ചാതുർമാസ്യകർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും; ആഹിതാഗ്നിയായ ദ്വിജന്മാരും—അവരും അവിടേക്ക് പോകുന്നില്ല.
Verse 26
गुरुचित्तानुपालाश्च कृतिनो मौनयन्त्रिताः ॥ नित्यस्वाध्यायिनो दान्ताः सदा सभ्याश्च ये नराः
ഗുരുവിന്റെ മനസ്സിനനുസരിച്ച് നടക്കുന്നവർ, സദാചാരത്തിൽ നിപുണർ, മൗനത്താൽ നിയന്ത്രിതർ, നിത്യസ്വാധ്യായികൾ, ദാന്തർ (ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവർ), എപ്പോഴും ശിഷ്ടാചാരമുള്ളവർ ആയ പുരുഷന്മാർ—
Verse 27
मां न पश्यन्ति ते चैव स्वात्मभावेन भाविताः ॥ अपर्वमैथुना ये च न गच्छन्ति जितेन्द्रियाः
അവർ സ്വന്തം ആത്മഭാവം കൊണ്ടു രൂപപ്പെട്ടതിനാൽ എന്നെ ദർശിക്കുകയില്ല; ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയവർ അപർവകാലത്ത് മൈഥുനം ചെയ്യാതിരിക്കുകയാൽ ആ അവസ്ഥയിലേക്കു പോകുകയുമില്ല.
Verse 28
न गच्छन्ति हि तद्दोरं यत्र ते पापकर्मिणः
പാപകർമ്മികൾ പോകുന്ന ആ ഭയങ്കരസ്ഥാനത്തിലേക്ക് അവർ പോകുകയില്ല.
Verse 29
नारद उवाच ॥ किं दानं श्रेय आहोस्वित्पात्रेण फलमुच्यते ॥ किं वा कर्म महत्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഏത് ദാനമാണ് ശ്രേയസ്കരം? ദാനഫലം പാത്രത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ഏത് മഹത്തായ കർമ്മം ചെയ്ത് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമ നേടുന്നു?
Verse 30
रूपं वा धनधान्यं वा ह्यायुश्च कुलमेव वा ॥ प्राप्यते येन दानेन तन्ममाचक्ष्व सुव्रत
സൗന്ദര്യമോ ധനധാന്യമോ ആയുസ്സോ ഉത്തമകുലമോ—ഇവ ഏതു ദാനത്താൽ ലഭ്യമാകുന്നു, അത് എനിക്ക് പറയുക, ഹേ സുവ്രതാ.
Verse 31
यम उवाच ॥ न शक्यं विस्तरेणेह वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ शुभाशुभानां गतयो द्रष्टुं वा प्रष्टुमेव वा
യമൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ ഇതിനെ വിശദമായി പറയുക നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും സാധ്യമല്ല; ശുഭാശുഭങ്ങളുടെ ഗതികളെ പൂർണ്ണമായി കാണുകയോ ചോദിച്ചറിയുകയോ ചെയ്യുന്നതും സാധ്യമല്ല.
Verse 32
किञ्चिन्मात्रं प्रवक्ष्यामि येन यत्प्राप्यते नरैः ॥ विविधानि च सौख्यानि प्रायशस्तु गुणागुणैः
ഞാൻ അല്പമാത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അതിലൂടെ മനുഷ്യർ എന്തെല്ലാം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് അറിയാം. വിവിധ സുഖങ്ങൾ അധികവും പുണ്യ–പാപ, ഗുണ–ദോഷങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
Verse 33
रहस्यमिदमाख्यानं श्रूयतां मुनिसत्तम ॥ या गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे न संशयः
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ രഹസ്യമായ ആഖ്യാനം ശ്രവിക്കൂ; ഇതിലൂടെ മരണാനന്തരാവസ്ഥയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഗതി സംശയമില്ലാതെ പ്രാപ്യമാകുന്നു.
Verse 34
तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ॥ आयुःप्रकर्षो भोगाश्च भवति तपसैव तु
തപസ്സിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്നു; തപസ്സിലൂടെ യശസ്സും ലഭിക്കുന്നു. ആയുസ്സിന്റെ വർധനയും ഭോഗങ്ങളും തപസ്സിനാലേ സംഭവിക്കുന്നു.
Verse 35
ज्ञानविज्ञानमारोग्यं रूपसौभाग्यसंपदः ॥ तपसा प्राप्यते भोगो मनसा नोपदिश्यते
ജ്ഞാനവും വിജ്ഞാനവും, ആരോഗ്യവും, രൂപ–സൗഭാഗ്യസമ്പത്തും—ഭോഗം തപസ്സിലൂടെ പ്രാപ്യമാകുന്നു; മനസ്സിന്റെ ഇച്ഛമാത്രം കൊണ്ടു അത് ലഭ്യമാകുന്നില്ല.
Verse 36
एवं प्राप्नोति पुण्येन मौनेनाज्ञां महामुने ॥ उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥
മഹാമുനേ, ഇങ്ങനെ പുണ്യത്താൽ—മൗനവ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ—ആജ്ഞ/അധികാരം ലഭിക്കുന്നു. ദാനത്തിലൂടെ ഭോഗങ്ങൾ, ബ്രഹ്മചര്യത്തിലൂടെ ജീവശക്തി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 37
पयोभक्ष्या दिवं यान्ति जायते द्रविणाढ्यता ॥ गुरुशुश्रूषया नित्यं श्राद्धदानॆन सन्ततिः ॥
പാൽ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു; അത്തരം നിയമായാചരണത്തിൽ നിന്ന് ധനസമൃദ്ധി ജനിക്കുന്നു. ഗുരുവിനെ നിത്യമായി ശുശ്രൂഷിക്കുകയും ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ സന്തതി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 38
गवाद्याः कालदीक्षाभिर्ये तु वा तृणशायिनः ॥ स्वयं त्रिषवणाद्ब्रह्म त्वपः पीत्वेष्टलोकभाक् ॥
കാലപരിധിയുള്ള ദീക്ഷാനിയമങ്ങൾ പാലിച്ച് പശു മുതലായവയെപ്പോലെ ജീവിക്കുന്നവരും, പുല്ലിൽ ശയിക്കുന്നവരും—സ്വയം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ത്രിഷവണവ്രതത്താലും വെള്ളം മാത്രം പാനം ചെയ്താലും ഇഷ്ടലോകത്തിന്റെ പങ്കാളികളാകുന്നു.
Verse 39
क्रतुयष्टा दिवं याति चोपहारं च सुव्रत ॥ कृत्वा तु दशवर्षाणि नीरपानाद्विशिष्यते ॥
യാഗം ചെയ്തവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുകയും ഉപഹാരങ്ങളും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഹേ സുവ്രത. എന്നാൽ പത്ത് വർഷം വെള്ളം മാത്രം പാനം ചെയ്യുന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അതാണ് പ്രത്യേകമായി ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 40
रसानां प्रतिसंहारात् सौभाग्यमनुजायते ॥ आमिषस्य प्रतीहाराद्भवत्यायुष्मती प्रजा ॥
രസസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതാൽ സൗഭാഗ്യം ജനിക്കുന്നു. മാംസം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ സന്തതി ദീർഘായുസ്സുള്ളതാകുന്നു.
Verse 41
गन्धमाल्यनिवृत्त्या तु मूर्तिर्भवति पुष्कला ॥ अन्नदानेन च नरः स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥
സുഗന്ധവും മാലകളും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ദേഹാകൃതി പുഷ്ടമാകുന്നു. അന്നദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് സ്മൃതിയും മേധയും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 42
छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं रथं ह्युपानद्युगसम्प्रदानात् ॥ वस्त्रप्रदानेन सुरूपता च धनैश्च पुत्रैश्च भृताः भवन्ति ॥
ഛത്രദാനം ചെയ്താൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ഗൃഹം ലഭിക്കുന്നു; പാദുകാ-യുഗം ദാനം ചെയ്താൽ രഥം ലഭിക്കും. വസ്ത്രദാനത്തിൽ സുന്ദരരൂപം ലഭിക്കുന്നു; ധനവും പുത്രന്മാരും ആശ്രയമാകുന്നു.
Verse 43
पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥ अन्नपानप्रदानेन कामभोगैस्तु तृप्यते ॥
കുടിവെള്ളം ദാനം ചെയ്താൽ ശാശ്വതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. അന്നവും പാനീയവും ദാനം ചെയ്താൽ ഇഷ്ടഭോഗങ്ങളുടെ ഫലത്താൽ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 44
पुष्पोपगन्धं च फलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय ॥ स स्त्रीसमृद्धं हि सुरत्नपूर्णं गृहं हि सर्वोपचितं लभेत ॥
പുഷ്പസുഗന്ധവും ഫലസുഗന്ധവും ഉള്ള വൃക്ഷം ദ്വിജനു സമർപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്ത്രീസമൃദ്ധിയുള്ളതും ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും സർവസാമഗ്രികളാൽ സമ്പന്നമായതുമായ ഗൃഹം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 45
वस्त्रान्नपानीय-रसप्रदानात् प्राप्नोति तानेव रसप्रदानात् ॥ स्रग्धूपगन्धान्यनुलेपनानि पुष्पाणि गृह्याणि मनोरमाणि ॥
വസ്ത്രം, അന്നം, കുടിവെള്ളം, രസപാനീയങ്ങൾ എന്നിവ ദാനം ചെയ്താൽ അതിനനുസൃതമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. മാലകൾ, ധൂപസുഗന്ധങ്ങൾ, അനുലേപനങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, മനോഹരമായ ഗൃഹോപയോഗ വസ്തുക്കൾ എന്നിവയും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 46
स स्त्रीसमृद्धं गजवाजिपूर्णं लभेदधिष्ठानवरं वरिष्ठम् ॥ धूपप्रदानेन तथा गवां च लोकानाप्नोति नरो वसूनाम्
ആ പുണ്യഫലമായി മനുഷ്യൻ സ്ത്രീസമൃദ്ധിയുള്ളതും ഗജവാജികളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ശ്രേഷ്ഠ അധിഷ്ഠാനം പ്രാപിക്കുന്നു. കൂടാതെ ധൂപദാനവും ഗോദാനവും ചെയ്താൽ വസുക്കളുടെ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 47
गजं तथा गोवृषभप्रदानैः स्वर्गे सुखं शाश्वतमामनन्ति ॥ घृतेन तेजः सुकुमारतां च प्राणद्युतिः स्निग्धता चापि तैलैः
ആനദാനവും അതുപോലെ പശുവും കാളയും ദാനം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ശാശ്വതസുഖം ലഭിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. നെയ്യുദാനത്തിൽ തേജസ്സും ദേഹസൗകുമാര്യവും; എണ്ണദാനത്തിൽ പ്രാണദീപ്തിയും സ്നിഗ്ധതയും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 48
क्षौद्रेण नानारसतृप्ततां च दीपप्रदानाद् द्युतिमाप्नुवन्ति
തേൻ ദാനം ചെയ്താൽ വിവിധ രുചികളാൽ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു; ദീപദാനത്തിലൂടെ ദ്യുതി (പ്രകാശം/തേജസ്) ലഭിക്കുന്നു.
Verse 49
पायसेन वपुःपुष्टिं कृसरात्स्निग्धसौम्यताम् ॥ फलैस्तु लभते पुत्रं पुष्पैः सौभाग्यमेव च
പായസം ദാനം ചെയ്താൽ ദേഹപുഷ്ടി ലഭിക്കുന്നു; കൃസര ദാനം ചെയ്താൽ സ്നിഗ്ധവും സൗമ്യവുമായ ഭാവം ലഭിക്കുന്നു. ഫലദാനത്തിൽ പുത്രലാഭം; പുഷ്പദാനത്തിൽ സൗഭാഗ്യവും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 50
रथैर्दिव्यं विमानं तु शिबिकां चैव मानवः ॥ प्रेक्षणैरपि सौभाग्यं प्राप्नोतीह न संशयः
രഥദാനത്തിലൂടെ മനുഷ്യൻ ദിവ്യവിമാനവും അതുപോലെ ശിബിക (പല്ലക്കി)യും പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രേക്ഷണം (ദർശനം/പ്രദർശനം) നൽകുന്നതിലൂടെയും ഇഹലോകത്തിൽ സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു—സംശയമില്ല.
Verse 51
अभयस्य प्रदानॆन सर्वकामानवाप्नुयात्
അഭയദാനം (രക്ഷ/ആശ്വാസം) നൽകിയാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കും.
Verse 52
दुर्ल्लभं त्रिषु लोकेषु यच्च प्रियतरं तव ॥ तपोमयानां सर्वेषां द्विजातीनां च सुव्रत
ഹേ സുവ്രതാ! മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ദുർലഭവും നിനക്കേറ്റവും പ്രിയവും ആയതു—തപസ്സിൽ നിഷ്ഠയുള്ള എല്ലാവർക്കും എല്ലാ ദ്വിജർക്കും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।
Verse 53
पतिव्रता न गच्छन्ति सत्यवाक्याश्च ये नराः ॥ अजिताश्चाशठाश्चैव स्वामिभक्ताश्च ये नराः
പതിവ്രതർ (ധർമ്മനിഷ്ഠർ) വഴിതെറ്റി വീഴുകയില്ല; സത്യവാക്യരായ പുരുഷന്മാർ; അജേയർ (ദൃഢർ) കൂടാതെ കപടരഹിതർ; സ്വാമിഭക്തരായ പുരുഷന്മാർ—ഇവരാണ് ഇവിടെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്।
Verse 54
ब्राह्मणा अमरत्वं च प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ निवृत्ताः सर्वकामेभ्यो निराशाः सुजितेन्द्रियाः
ബ്രാഹ്മണർ അമരത്വം പ്രാപിക്കുന്നു—സംശയമില്ല—അത് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും വിരക്തരായി, പ്രതീക്ഷരഹിതരായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നന്നായി ജയിച്ചവരായാൽ।
Verse 55
अहिंसया परं रूपं दीक्षया कुलजन्म च ॥ फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां भवेत्
അഹിംസയാൽ ഉത്തമ രൂപം ലഭിക്കുന്നു; ദീക്ഷയാൽ ശ്രേഷ്ഠ കുലത്തിൽ ജനനം. ഫലം-മൂലം ആഹരിക്കുന്നവർക്ക് രാജ്യം (ഐശ്വര്യം) ഫലമെന്നും, ഇലകൾ ആഹരിക്കുന്നവർക്ക് സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തി ഫലമെന്നും പറയുന്നു।
Verse 56
दत्त्वा द्विजेभ्यः स भवेत्सुरूपो रोगांश्च कांश्चिल्लभते न जातु ॥ बीजैरशून्यैः शयनाभिरामं दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय
ദ്വിജർക്കു ദാനം നൽകിയാൽ മനുഷ്യൻ സുന്ദരരൂപനായിത്തീരും; ഒരിക്കലും രോഗങ്ങളെ പ്രാപിക്കുകയില്ല. വിത്തധാന്യത്തോടെ നിറഞ്ഞതും മനോഹര ശയ്യകളാൽ സജ്ജീകരിച്ചതുമായ ഗൃഹം ഒരു ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മഹാപുണ്യം നേടുന്നു।
The text instructs that post-mortem outcomes are shaped by dharma expressed as truthfulness, non-violence, restraint, compassion, fidelity, service to parents/teachers, and generosity; it further systematizes karmaphala by correlating particular gifts and disciplines with specific worldly and otherworldly results.
No tithi, nakṣatra, lunar-month, or seasonal markers are specified in the supplied verses. A limited temporal reference appears as duration-based austerity (e.g., practices undertaken for ten years) and daily regimen terms such as triṣavaṇa (three daily observances).
Environmental balance is addressed indirectly through social-ecological ethics: ahiṃsā, universal compassion (sarvabhūtānukampā), and restraint reduce harm to living beings and thereby support the stability of Pṛthivī’s living systems; dāna and hospitality norms promote redistribution and communal resilience, which the text frames as integral to sustaining order.
The narrative references Nārada (sage and itinerant interlocutor) and Yama (Dharmarāja, Sūryaputra) as the principal figures in the embedded dialogue; it also alludes to a royal exemplum (Janaka) as a model of attainment, though no extended genealogy is provided in the excerpt.