Adhyaya 147: The Sacred Merit of Goniṣkramaṇa (the Tīrtha of the Cows’ Emergence/Release)

Verse 1

अथ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यम् ॥ धरण्युवाच ॥ अत्याश्चर्यं श्रुतं ह्येतद्रुरुक्षेत्रसमुद्भवम् ॥ हृषीकेशस्य महिमा त्वया य उपवर्णितः

ഇപ്പോൾ ഗോണിഷ്ക്രമണ-മാഹാത്മ്യം ആരംഭിക്കുന്നു. ധരണി പറഞ്ഞു—റുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ അത്യാശ്ചര്യകരമായ വൃത്താന്തം ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു; നീ വിവരിച്ച ഹൃഷീകേശന്റെ മഹിമയും…

Verse 2

अन्यच्च यत्परं गुह्यं क्षेत्रं परमपावनम् ॥ वक्तुमर्हसि देवेश परं कौतूहलं मम

കൂടാതെ, ഹേ ദേവേശാ, ആ മറ്റൊരു പരമ രഹസ്യവും പരമ പാവനവുമായ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ പറയേണ്ടതാണ്; എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം വലുതാണ്।

Verse 3

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन कारणं परमं मम ॥ गुह्यमस्त्यपरं चैव हिमशृङ्ग शिलोच्चये

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഭൂമീ, പരിശ്രമത്തോടെ എന്റെ പരമ കാരണമെല്ലാം ശ്രവിക്ക. ഹിമശൃംഗം എന്ന ശിലോന്നത ശിഖരത്തിൽ മറ്റൊരു ഗൂഢവിഷയവും ഉണ്ട്.

Verse 4

गोनिष्क्रमणकं नाम गावो यत्र प्रतारिताः ॥ यथा निष्क्रमणं प्राप्य सुरभीणां वसुन्धरे

ഹേ വസുന്ധരേ, ആ സ്ഥലം ‘ഗോനിഷ്ക്രമണകം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ പശുക്കളെ മുന്നോട്ടു തള്ളിക്കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ പുറപ്പെടുവാനുള്ള വഴി ലഭിച്ചതോടെ സുരഭി പശുക്കൾ പുറത്തേക്കു പോകുവാൻ കഴിഞ്ഞു.

Verse 5

सप्ततिर्यत्र कल्पानि और्वो यत्र प्रजापतिः ॥ तपश्चचार परमं मम मायाबलान्वितः

എവിടെ എഴുപത് കല്പകാലം ഔർവ പ്രജാപതി—എന്റെ മായാബലത്താൽ യുക്തനായി—പരമ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 6

तस्यैवं वर्तमानस्य याति काले महत्तरे ॥ एवं हि तप्यमानस्य सर्वलोकस्य संशयः

അവൻ ഇങ്ങനെ തുടരുമ്പോൾ അത്യന്തം മഹത്തായ കാലം കടന്നുപോയി. അവൻ തപസ്സിൽ നിരതനായിരിക്കെ സർവ്വലോകങ്ങളിലും സംശയം (ആശങ്ക) ഉദിച്ചു.

Verse 7

न वरं प्रार्थयत्येष लाभालाभसमन्वितः ॥ सूचकोऽपि न विद्येत बलिकर्मसु संयतः

അവൻ ലാഭനഷ്ടങ്ങളിൽ സമഭാവത്തോടെ നിന്നുകൊണ്ട് ഒരു വരവും പ്രാർത്ഥിച്ചില്ല. ബലി-കർമ്മങ്ങളിൽ സംയമിതനായ അവനിൽ സ്വാർത്ഥത്തിന്റെ സൂചന പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

Verse 8

अथ दीर्घस्य कालस्य कश्चिद्ब्रह्मयतिस्तदा ॥ तपस्तपस्यति मुनौ तस्मिन्शैলোच्चये धरे

പിന്നീട് ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ഒരു ബ്രഹ്മയതി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ആ ഉയർന്ന പർവ്വതശിഖരത്തിൽ ആ മുനി തപസ്സിൽ നിരതനായി ഇരുന്നു।

Verse 9

ईश्वरोऽपि महाभागे तत्पार्श्वं समुपागतः ॥ गोनिष्क्रमेतिविख्याते तस्मिंस्तीर्थे महौजसि

ഹേ മഹാഭാഗനേ! ഈശ്വരനും അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് എത്തി—‘ഗോണിഷ്ക്രമ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ആ മഹൗജസ്സുള്ള തീർത്ഥത്തിൽ।

Verse 10

तन्निर्गतं ततो ज्ञात्वा और्वं सर्वे तपस्विनः ॥ महेश्वरो महातेजाः सम्भ्रमात्समुपागतः

അപ്പോൾ ഔർവൻ പുറപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിഞ്ഞ് എല്ലാ തപസ്വികളും ഒന്നിച്ചു കൂടി; മഹാതേജസ്സുള്ള മഹേശ്വരനും സംഭ്രമത്തോടെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു।

Verse 11

फलपुष्पसमाकीर्णा लक्ष्मीश्चैवोपजायते ॥ आश्रमं रूपसम्पन्नं फलपुष्पोपशोभितम्

അവിടെ ഫലങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും നിറഞ്ഞു പടർന്നു, ലക്ഷ്മിയായ സമൃദ്ധിയും ഉദിച്ചു; ആശ്രമം രൂപസമ്പന്നമായി ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 12

तच्च वै भस्मसाद्भूतं महारुद्रस्य तेजसा॥ दग्ध्वा तं चाश्रमं पुण्यमौरवस्य सुमहत्प्रियम्॥

ആ സ്ഥലം മഹാരുദ്രന്റെ തേജസ്സാൽ ഭസ്മമായി; ഔർവന് അത്യന്തം പ്രിയമായ ആ പുണ്യാശ്രമം ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 13

ईश्वरोऽपि ततः प्राप्तः शीघ्रमेव हिमालयम्॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि गृह्य पुष्पकरण्डकम्॥

അതിനുശേഷം ഈശ്വരനും വേഗത്തിൽ ഹിമാലയത്തിലെത്തി. ഇതിന്നിടയിൽ, ഹേ ദേവി, പുഷ്പക്കൂട എടുത്തുകൊണ്ട് (… )।

Verse 14

आश्रमं समनुप्राप्त और्वोऽपि मुनिपुङ्गवः॥ शान्तो दान्तः क्षमाशीलः सत्यव्रतपरायणः॥

ഔർവനും—മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ആശ്രമത്തിലെത്തി; ശാന്തൻ, സ്വയംനിയന്ത്രിതൻ, ക്ഷമാശീലൻ, സത്യവ്രതത്തിൽ പരായണൻ।

Verse 15

दृष्ट्वा स्वमाश्रमं दग्धं बहुपुष्पफलोदकम्॥ मन्युना परमाविष्टो दुःखनेत्रपरिप्लुतः॥

സ്വന്തം ആശ്രമം കത്തിപ്പോയതായി കണ്ടപ്പോൾ—മുമ്പ് അനേകം പുഷ്പഫലജലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്ന അത്—അവൻ അത്യന്തം ക്രോധത്തിൽ ആവിഷ്ടനായി; ദുഃഖം കണ്ണുകളെ നിറച്ചു।

Verse 16

उवाच क्रोधरक्ताक्षो वचनं निर्दहन्निव॥ येनैष चाश्रमो दग्धो बहुपुष्पफलोदकः॥

ക്രോധം കൊണ്ട് ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ കത്തിക്കുന്ന വാക്കുകളെന്നപോലെ പറഞ്ഞു—“പുഷ്പഫലജലസമൃദ്ധമായ ഈ ആശ്രമം ആരാണ് കത്തിച്ചത്?”

Verse 17

सोऽपि दुःखेन सन्तप्तः सर्वलोकान्भ्रमिष्यति॥ एवमौरवेन दत्ते तु शापे तस्मिन्महौजसि॥

“അവനും ദുഃഖത്തിൽ ദഗ്ധനായി സർവ്വലോകങ്ങളിലൂടെയും അലഞ്ഞുതിരിയും.” ഇങ്ങനെ മഹൗജസ്സനായ ഔർവമുനി ആ ശാപം നൽകിയപ്പോൾ (… )।

Verse 18

महाभयात्तु लोकानां न कश्चित्पर्यवारयत्॥ तत्क्षणादेव देवेशि ईशोऽपि जगतो विभुः॥

ലോകങ്ങളിൽ മഹാഭയത്താൽ ആരും ഇടപെട്ടില്ല. അതേ ക്ഷണത്തിൽ, ഹേ ദേവേശി, ജഗത്തിന്റെ വിഭുവായ ഈശനും (പ്രകടിച്ചു)।

Verse 19

दह्यते स्म जगत्सर्वं स तु किञ्चिन्न चेच्छति॥ को वा प्रतिविधिस्तत्र यथा सर्वस्य सम्भवेत्॥

സകല ജഗത്തും ദഹിച്ചുപോകുമെങ്കിലും അവൻ ഒന്നും (തടയാൻ) ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. അവിടെ എല്ലാവർക്കും മംഗളം വരുത്തുന്ന എന്ത് പ്രതിവിധി ഉണ്ടാകും?

Verse 20

एवमुक्ते मया क्रोधाद्दीक्षितस्तस्य चाश्रमः॥ दग्धोऽभवत्क्षणेनैव वयं तस्माद्विनिर्गताः॥

ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ക്രോധത്താൽ അവന്റെ ആശ്രമം നാശാർത്ഥം ദീക്ഷിതമായി, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദഹിച്ചു; പിന്നെ ഞങ്ങൾ അവിടെ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു।

Verse 21

एतद्दुःखेन सन्तप्तो मन्युना च परिप्लुतः॥ और्वः शशाप रोषेण तेन तप्ता वयं शिवे॥

ഈ ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ചും ക്രോധത്തിൽ മുങ്ങിയും ഔർവൻ രോഷത്തോടെ ശാപം ഉച്ചരിച്ചു; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ, ഹേ ശിവേ, പീഡിതരായി।

Verse 22

ततोऽभ्रमद्विरूपाक्षः शं न प्राप्नोति कर्हिचित् ॥ अहं च परितप्तोऽस्मि आत्मत्वादीश्वरस्य च ॥

അപ്പോൾ വിരൂപാക്ഷൻ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു; ഒരിക്കലും ക്ഷേമം പ്രാപിച്ചില്ല. ഞാനും ഈശ്വരനോടുള്ള ആത്മത്വം കാരണം ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 23

तेन दाहेन संतप्तो न शक्नोमि विचेष्टितुम् ॥ पार्वत्या च ततः प्रोक्तः आवां नारायणं प्रति ॥

ആ ദാഹത്താൽ ദഗ്ധനായ ഞാൻ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. അപ്പോൾ പാർവതി പറഞ്ഞു—“വരൂ, നാം നാരായണന്റെ അടുക്കൽ പോകാം.”

Verse 24

गच्छावस्तस्य वाक्येन सुखं यत्र भविष्यति ॥ ततो नारायणं गत्वा सह तेन तमौर्वकम् ॥

“അവന്റെ വചനപ്രകാരം പോകാം; അവിടെ സുഖക്ഷേമം ഉണ്ടാകും.” പിന്നെ അവനോടൊപ്പം നാരായണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ആ ഔർവകനെ സമീപിച്ചു.

Verse 25

विज्ञापयामो रुद्रस्य शापोऽयं विनिवर्त्तताम् ॥ संतप्ताः स्म वयं सर्वे तस्माच्छापं निवर्त्तय ॥

“ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു—രുദ്രന്റെ ഈ ശാപം പിൻവാങ്ങട്ടെ. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പീഡിതരാണ്; അതിനാൽ ശാപം നീക്കുക.”

Verse 26

और्वोऽप्युवाच नोक्तं मे अनृतं तु कदाचन ॥ सुरभीगणमानिय गत्वैतं स्नापयन्तु वै ॥

ഔർവനും പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഒരിക്കലും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല. സുരഭിയുടെ ഗോസംഘത്തെ കൊണ്ടുവന്ന്, ചെന്നു അവനെ നിശ്ചയമായി സ്നാനിപ്പിക്കട്ടെ.”

Verse 27

रुद्रशापो निवृत्तः स्यात्तेनैव किल नान्यथा ॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि मया गावोऽवतारिताः ॥

“അതു തന്നെയായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയേ രുദ്രശാപം നീങ്ങൂ; മറ്റെങ്ങനെക്കും അല്ല. ഇതിന്നിടയിൽ, ദേവി, ഞാൻ ഗാവുകളെ അവതരിപ്പിച്ചു.”

Verse 28

तच्च गोनिष्क्रमं नाम तीर्थं परमपावनम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

അത് ‘ഗോനിഷ്ക്രമ’ എന്ന പേരുള്ള തീർത്ഥം, പരമപാവനമാണ്. അവിടെ ഒരു രാത്രി താമസിച്ച് മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 29

गोलोकं च समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

ഗോലോകം പ്രാപിച്ച് അവൻ സംശയമില്ലാതെ ആനന്ദിക്കുന്നു. പിന്നെ ഇവിടെ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ വ്രതം ചെയ്ത് പ്രാണൻ വിട്ടൊഴിയുന്നു.

Verse 30

शंखचक्रगदायुक्तो मम लोके महीयते ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मूले मूलवटस्य हि ॥

ശംഖ-ചക്ര-ഗദാ ധരിച്ചവൻ എന്റെ ലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ മൂലവടത്തിന്റെ വേരിൽ അഞ്ചു ധാരകൾ പതിക്കുന്നു.

Verse 31

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ पञ्चानामपि यज्ञानां फलमाप्नोति मानवः ॥

അവിടെ അഞ്ചു രാത്രികൾ താമസിച്ച മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്യണം; മനുഷ്യൻ അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങളുടെ ഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 32

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ पञ्चयज्ञफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥

പിന്നെ ഇവിടെ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ വ്രതം ചെയ്ത് പ്രാണൻ വിട്ടൊഴിയുന്നു; പഞ്ചയജ്ഞഫലം അനുഭവിച്ച് എന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

अस्ति पञ्चपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ मम पूर्वेण पार्श्वेण दृढाः पञ्च महाशिलाः ॥

എന്റെ ആ പരമ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ‘പഞ്ചപദ’ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്. അതിന്റെ കിഴക്കുവശത്ത് അഞ്ചു മഹാശിലകൾ ദൃഢമായി സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 34

मत्पूर्वां दिशमाश्रित्य तत्र ब्रह्मपदद्वयम् ॥ मध्ये तु तस्य कुण्डस्य शिला विस्तीर्णसंश्रिता ॥

എന്നോട് ബന്ധപ്പെട്ട കിഴക്കുദിശയെ അഭിമുഖീകരിച്ച് അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രണ്ട് ‘പാദചിഹ്നങ്ങൾ’ ഉണ്ട്. ആ കുണ്ഡത്തിന്റെ നടുവിൽ വിശാലവും നന്നായി സ്ഥാപിതവുമായ ഒരു ശിലാപട്ടികയും ഉണ്ട്.

Verse 35

ऊर्ध्वं नालपरिणाहं तत्र विष्णुपदं मम ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

മുകളിൽ, ഒരു ‘നാള’ അളവോളം ദൂരത്തിൽ എന്റെ വിഷ്ണുപാദചിഹ്നം ഉണ്ട്. അവിടെ അഞ്ചു രാത്രികൾ താമസിച്ച മനുഷ്യൻ അവിടെ തന്നെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 36

यान्ति शुद्धांस्तु लोकांस्ते ये च भागवतप्रियाः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्युक्तः पञ्चपदे नरः ॥

ഭാഗവതന്മാർക്ക് പ്രിയരായവർ ശുദ്ധ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു. പിന്നെ ഇവിടെ പഞ്ചപദത്തിൽ നിയന്ത്രിതനായ മനുഷ്യൻ പ്രാണനെ വിട്ടൊഴിയുന്നു.

Verse 37

यत्र धारा पतत्येका पश्चिमां दिशमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

പടിഞ്ഞാറുദിശയെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ഒരു മാത്രം ജലധാര വീഴുന്നിടത്ത്, ഒരു രാത്രി താമസിച്ച വ്യക്തി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 38

ब्रह्मलोकमवाप्नोति ब्रह्मणा सह मोदते ॥ कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥

അവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. ഇത് കൗമുദ എന്ന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശി തിഥിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.

Verse 39

यज्ञानां वाजपेयानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥

മനുഷ്യൻ വാജപേയ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇവിടെ, എന്നോടു ബന്ധപ്പെട്ട കർമങ്ങളിൽ ദൃഢനിഷ്ഠനായി, പ്രാണങ്ങളെ വിട്ടൊഴിയുന്നു.

Verse 40

वाजपेयफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

വാജപേയഫലം അനുഭവിച്ച ശേഷം അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. എന്റെ പരമക്ഷേത്രത്തിൽ ‘കോടിവട’ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്.

Verse 41

पञ्चक्रोशं ततो गत्वा वायव्यां दिशि संस्थितः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

അവിടെ നിന്ന് അഞ്ചു ക്രോശം പോയി, വായവ്യ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്, ആറു കാലം താമസിച്ച മനുഷ്യൻ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 42

बहुयज्ञस्य कोटीनां फलं प्राप्नोति निष्कलम् ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्भूमे कोटिवटे शुभे ॥

അവൻ അനേകം യാഗങ്ങളുടെ കോടിക്കണക്കിന് ഫലം പൂർണ്ണമായി, ശേഷിപ്പില്ലാതെ, പ്രാപിക്കുന്നു. ഓ ഭൂമേ! ഇവിടെ ശുഭമായ കോടിവടത്തിൽ പ്രാണങ്ങളെ വിട്ടാൽ, അതേ പുണ്യഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 43

यज्ञकोटिफलं भुक्त्वा मम कोटिं प्रपद्यते ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

കോടി യാഗഫലം അനുഭവിച്ച ശേഷം അവൻ എന്റെ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ആ പരമ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ‘വിഷ്ണുസര’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അത് എന്നോടു അത്യന്തം ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.

Verse 44

पूर्वोत्तरेण पार्श्वेन पञ्चक्रोशं न संशयः ॥ मत्सरः पद्मपत्राक्षि अगाधं परिसंस्थितम् ॥

വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് അതിന്റെ വ്യാപ്തി അഞ്ചു ക്രോശം—സംശയമില്ല. ഹേ പദ്മപത്രാക്ഷി, അവിടെ ‘മത്സര’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള ഗഹനവും അഗാധവും ആയ സ്ഥലം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 45

पञ्चक्रोशश्च विस्तारः पर्वतः परिमण्डलः ॥ तत्र भ्रमति यो भद्रे कुर्याच्चैव प्रदक्षिणम् ॥

അതിന്റെ വ്യാപ്തി അഞ്ചു ക്രോശം; പർവ്വതം വൃത്താകൃതിയിലാണ്. ഹേ ഭദ്രേ, അവിടെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ നിർബന്ധമായി പ്രദക്ഷിണയും ചെയ്യണം.

Verse 46

तावद्वर्षसहस्राणि ब्रह्मलोके महीयते ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥

അത്രയേറെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ഇവിടെ, സ്വന്തം കർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനിഷ്ഠനായി, പ്രാണൻ വിട്ടാൽ—അത്തരം ഫലം വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 47

ब्रह्मलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे आश्चर्यं शृणु सुन्दरि ॥

ബ്രഹ്മലോകം വിട്ട് അവൻ എന്റെ ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ സുന്ദരി, ആ മഹാഭാഗ്യമായ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു അത്ഭുതം കേൾക്കുക.

Verse 48

गवां वै श्रूयते शब्दो मम कर्मसुखावहः ॥ अथात्र ज्येष्ठमासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥

പശുക്കളുടെ ശബ്ദം നിശ്ചയമായും കേൾക്കപ്പെടുന്നു; അത് എന്റെ കര്‍മ്മം (അനുഷ്ഠാനം) സന്തോഷകരമാക്കുന്നതാണ്. ഇവിടെ ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിയെ പ്രത്യേകമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 49

श्रूयते सुमहान्छब्दः स्वयमेतन्न संशयः ॥ एवं गोस्थलके पुण्ये महाभागवतः शुचिः ॥

അത്യന്തം മഹത്തായ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെടുന്നു; ഇത് സ്വയം സംഭവിക്കുന്നതാണ്, സംശയമില്ല. ഇങ്ങനെ പുണ്യമായ ഗോസ്ഥലകത്തിൽ ശുദ്ധനും മഹാഭാഗനുമായ ഭക്തൻ [അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു]।

Verse 50

करोति शुभकर्माणि शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥ एवं तेन महाभागे ईश्वरेण यशस्विनि ॥

അവിടെ ശുഭകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യൻ വേഗത്തിൽ പാപദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. ഓ മഹാഭാഗേ, ഓ യശസ്വിനീ, ആ ഈശ്വരൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ [നിയമിച്ച/വിവരിച്ച]താണ്.

Verse 51

शापदाहो विनिर्मुक्तः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ एतद्गोस्थलकं नाम सर्वशान्तिकरं परम् ॥

അവൻ ശാപത്തിന്റെ ദാഹത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി—സകല മരുദ്ഗണങ്ങളോടും കൂടി. ഇതിന് ‘ഗോസ്ഥലകം’ എന്ന നാമം; ഇത് പരമമായി സർവശാന്തി വരുത്തുന്നതാണ്.

Verse 52

कथितं देवि कार्त्स्न्येन तवानुग्रहकाम्यया॥ एषोऽध्यायो महाभागे सर्वमङ्गलकारकः॥

ഓ ദേവീ, നിനക്കു അനുഗ്രഹം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ ഇത് പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു. ഓ മഹാഭാഗേ, ഈ അധ്യായം സർവമംഗളകരമാണ്.

Verse 53

मम मार्गानुसाराणां मम च प्रीतिवर्धनः॥ श्रेष्ठानां परमं श्रेष्ठं मङ्गलानां च मङ्गलम्॥

എന്റെ മാർഗ്ഗം അനുഗമിക്കുന്നവരാൽ എന്റെ പ്രീതിയും വർദ്ധിക്കുന്നു. ഇത് ശ്രേഷ്ഠങ്ങളിൽ പരമ ശ്രേഷ്ഠവും, മംഗളങ്ങളിൽ പരമ മംഗളവും ആകുന്നു.

Verse 54

लाभानां परमो लाभो धर्माणां धर्म उत्तमः॥ लभन्ते पठमानाः वै मम मार्गानुसारिणः॥

ഇത് ലാഭങ്ങളിൽ പരമ ലാഭവും, ധർമ്മങ്ങളിൽ ഉത്തമ ധർമ്മവും ആകുന്നു. ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ—അഥവാ എന്റെ മാർഗ്ഗാനുസാരികൾ—ഇതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 55

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते॥ पतनं च न विद्येत पठमानो दिने दिने॥

അത്രയോളം ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ എന്റെ ലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു; ദിനംപ്രതി പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് ഒരിക്കലും പതനം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 56

तारितानि कुलान्येभिः सप्त सप्त च सप्त च॥ पिशुनाय न दातव्यं न मूर्खाय शठाय च॥

ഇവയാൽ കുലങ്ങൾ തരിക്കപ്പെടുന്നു—ഏഴ്, ഏഴ്, പിന്നെയും ഏഴ്. നിന്ദകനും മൂഢനും വഞ്ചകനും ഇതു നൽകരുത്.

Verse 57

देयं पुत्राय शिष्याय यश्च जानाति सेवितुम्॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत्॥

ഇത് പുത്രനോടും ശിഷ്യനോടും, ഇതിനെ ആചരിക്കാൻ അറിയുന്നവനോടും നൽകേണ്ടതാണ്. മരണസമയത്ത് ഇതിനെ ഒരിക്കലും മറക്കരുത്.

Verse 58

श्लोकं वा यदि वा पादं यदीच्छेत् परमां गतिम्॥ तत्क्षेत्रं तु महाभागे पञ्चयोजनमण्डलम्॥

പൂർണ്ണ ശ്ലോകമോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പാദമോ പാരായണം ചെയ്ത് പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ മഹാഭാഗേ, ആ ക്ഷേത്രം അഞ്ചു യോജനയുടെ പരിമണ്ഡലമാണ്।

Verse 59

तिष्ठामि परया प्रीत्या दिशं पूर्वामुपाश्रितः॥ पश्चिमेन वहेद्गङ्गां निष्कामेन वसुन्धरे॥

ഞാൻ പരമ പ്രീതിയോടെ കിഴക്കുദിശയെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ വസുന്ധരേ, പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് നിഷ്കാമ সাধകനുവേണ്ടി ഗംഗ ഒഴുകുന്നു।

Verse 60

एवं रहस्यं गुह्यं च सर्वकर्मसुखावहम्॥ एतत्ते परमं भद्रे गुह्यं धर्मसमन्वितम्॥

ഇങ്ങനെ ഇത് രഹസ്യവും ഗുഹ്യവുമായ ഉപദേശം; എല്ലാ കര്‍മങ്ങളിലും സുഖം നല്‍കുന്നതാണ്. ഹേ ഭദ്രേ, ഇത് നിനക്കുള്ള പരമ ഗുഹ്യം, ധര്‍മസമന്വിതമായ വചനം।

Verse 61

मम क्षेत्रं महाभागे यत्त्वया परिपृच्छितम्॥

ഹേ മഹാഭാഗേ, നീ ചോദിച്ച എന്റെ ആ ക്ഷേത്രം ഇതുതന്നെ।

Verse 62

तत्र त्वौर्वो महाभागे तप्यते समदर्शनः ॥ पद्मानां कारणादौर्वो गङ्गाद्वारमुपागतः

അവിടെ, ഹേ മഹാഭാഗേ, സമദർശിയായ ഔർവ മുനി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. പദ്മങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ ഔർവൻ ഗംഗാദ്വാരത്തിലെത്തി।

Verse 63

महादाहेन सन्तप्तः शम्भुर्देवीमुवाच ह ॥ और्वस्य तु तपो दृष्ट्वा भीतैर्देवैरुदाहृतम्

മഹാദാഹത്തിൽ ദഹിച്ച ശംഭു ദേവിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു. ഔർവന്റെ തപസ് കണ്ടു ഭീതരായ ദേവന്മാർ അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 64

सप्तसप्ततिः कल्याणि सौरभेया महौजसः ॥ तेनाप्लावितदेहाश्च परां निर्वृतिमागताः

ഹേ കല്യാണി! മഹൗജസ്സുള്ള സൗരഭേയർ എഴുപത്തേഴുപേർ; അതിൽ ദേഹം സ്നാനമാക്കി അവർ പരമ നിർവൃതിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 65

विमुक्तः सर्वसंसारान्मम लोकं च गच्छति ॥ ततो ब्रह्मपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

സകല സാംസാരബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി അവൻ എന്റെ ലോകത്തേക്കും പോകുന്നു. തുടർന്ന് ‘ബ്രഹ്മപദം’ എന്ന എന്റെ ഗുഹ്യവും പരമവുമായ ക്ഷേത്രം ഉണ്ട്.

Verse 66

उपवासं त्रिरात्रं तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ यावन्ति भ्रममाणस्य पदानि ननु सुन्दरि

ഹേ സുന്ദരി! മൂന്നു രാത്രികളുടെ ഉപവാസം എന്ന അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കർമ്മം ചെയ്താൽ, അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവന്റെ പാദചുവടുകൾ എത്രയോ അത്ര (പുണ്യം) ലഭിക്കും.

Verse 67

तेजः श्रियं च लक्ष्मीं च सर्वकामान्यशस्विनि ॥ यावन्ति चाक्षराणि स्युरत्राध्याये मनस्विनि

ഹേ യശസ്വിനി, ഹേ മനസ്വിനി! തേജസ്, ശ്രീ, ലക്ഷ്മി, സർവകാമങ്ങൾ—ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉള്ള അക്ഷരങ്ങൾ എത്രയോ അത്ര എണ്ണത്തിൽ (ലഭിക്കും).