Adhyaya 110: The Glory and Procedure of the Grain-Cow (Dhānyadhenu) Donation

Verse 1

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम् ॥ यस्याः सङ्कीर्तनादेव सा तुष्येत् पार्वती स्वयम्

ഇപ്പോൾ ധാന്യധേനുദാനത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം. ഹോതൃ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, കേൾക്കുക; ഞാൻ അനുത്തമമായ ധാന്യധേനുവിനെ വിവരിക്കുന്നു; അതിന്റെ സംകീർത്തനം മാത്രം കൊണ്ടും പാർവതി സ്വയം പ്രസന്നയാകുന്നു.

Verse 2

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः ॥ यां दत्त्वा मुच्यते पापाच्छशाङ्क इव राहुणा

വിഷുവത്തിലോ അയനത്തിലോ, പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തിക മാസത്തിൽ—അത് ദാനം ചെയ്താൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; രാഹുവിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ വിടുതൽ നേടുന്നതുപോലെ.

Verse 3

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम् । दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम ॥ तत्सर्वमेव प्राप्नोति व्रीहिधेनुप्रदानतः ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ധാന്യധേനുദാനത്തിന്റെ പരമവിധി പറയുന്നു. ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, പത്ത് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം മുഴുവനും വ്രീഹിധേനം (അരിപ്പധാന്യ-ഗോ) ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 4

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्सं स्थापयेद्बुधः । गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ तां परिपूजयेत् ॥

അതിനുശേഷം കൃഷ്ണാജിനം ഒരുക്കി ജ്ഞാനി വത്സത്തെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി സ്ഥാപിക്കണം. ഗോമയലേപിതമായ ഭൂമിയിൽ അതിനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 5

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः । मध्यमा च तदर्धेन वित्तशाठ्यं न कारयेत् ॥

നാല് ദ്രോണം ധാന്യത്തോടെ നിർമ്മിച്ച ‘ധേനു’ ഉത്തമമെന്നു കണക്കാക്കുന്നു; അതിന്റെ പകുതിയാൽ മധ്യമം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ദാനത്തിൽ ധനകാര്യത്തിൽ കഞ്ഞുഷത കാണിക്കരുത്.

Verse 6

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः । चतुर्थांशेन धेनोर्वै वत्सं तु परिकल्पयेत् ॥

വിധിപ്രകാരം വത്സത്തെ ഒരു ചതുര്ഥാംശ അളവിൽ രൂപപ്പെടുത്തി, ധേനുവിന്റെ അളവിന്റെ ചതുര്ഥാംശമായിട്ടുതന്നെ വത്സത്തെ നിർമ്മിക്കണം.

Verse 7

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ । गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा ॥

അതിന് സ്വർണ്ണശൃംഗങ്ങൾ നിർമ്മിക്കണം; കുളമ്പുകൾ വെള്ളിയോടെ ചേർക്കണം. മൂക്ക് ഗോമേദ രത്നങ്ങളാൽ ഉണ്ടാക്കണം; അതുപോലെ അഗുരുവും ചന്ദനവും കൂടി അർപ്പിച്ച് അലങ്കരിക്കണം.

Verse 8

मुक्ताफलमया दन्ता घृतक्षौद्रमयं मुखम् । प्रशस्तपत्रश्रवणं कांस्यदोहणकारिताम् ॥

അതിന്റെ പല്ലുകൾ മുത്തുകളാൽ ഉണ്ടാക്കണം; വായ് നെയ്യും തേനുംകൊണ്ട് രൂപപ്പെടുത്തണം. ചെവികൾ ഉത്തമ ഇലകളെപ്പോലെ ആക്കണം; ദോഹനത്തിനായി കാംസ്യപാത്രവും ഒരുക്കണം.

Verse 9

इक्षुपृष्ठिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम् । नानाफलसमोपेतां रत्नगर्भसमन्विताम् ॥

അതിന്റെ പാദങ്ങൾ ഇക്ഷു-ദണ്ഡമയമായി (കരിമ്പിൻ തണ്ടുകളിൽ) ഉണ്ടാകണം; ക്ഷൗമ (സൂക്ഷ്മ നാരവസ്ത്ര) പുച്ഛം ചേർന്നിരിക്കണം. നാനാവിധ ഫലങ്ങളാൽ സമുപേതവും, രത്നഗർഭം (അകത്ത് രത്നസമ്പത്ത്) ഉള്ളതുമായിരിക്കണം.

Verse 10

पूर्ववच्चार्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्चनादिकम् । पुण्यकालं च सम्प्राप्य स्नातः शुक्लाम्बरो गृही ॥

മുന്‍പറഞ്ഞവിധം അതിനെ അർച്ചിച്ച്, ദീപാർച്ചനാദി കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, പുണ്യകാലം ലഭിക്കുമ്പോൾ, സ്നാനം ചെയ്ത് ശ്വേതവസ്ത്രധാരിയായ ഗൃഹസ്ഥൻ (അടുത്ത ക്രിയയ്ക്ക്) പ്രവേശിക്കണം.

Verse 11

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य दण्डवत्प्रणमेच्च ताम् । त्वं हि विप्र महाभाग वेदवेदाङ्गपारग ॥

മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ദണ്ഡവത് പ്രണാമവും ചെയ്യണം. ‘ഹേ മഹാഭാഗ്യനായ വിപ്രാ! നീ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനാണ്.’

Verse 12

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम । प्रीयतां मम देवेशो भगवान्मधुसूदनः ॥

‘ഞാൻ നൽകിയ ഈ ദാനം സ്വീകരിച്ച് പ്രസന്നനാകണമേ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ. എന്റെ ആരാധ്യ ദേവേശൻ—ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ—പ്രീതനാകട്ടെ.’

Verse 13

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ ॥ शक्रे शचीति विख्याता शिवे गौरी च संस्थिता

ഗോവിന്ദനിൽ ലക്ഷ്മിയായിരിക്കുന്ന അവൾ, വിഭാവസു (അഗ്നി)യിൽ സ്വാഹയായിരിക്കുന്ന അവൾ; ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യിൽ ശചീ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ അവൾ, ശിവനിൽ ഗൗരിയായി സ്ഥാപിതയായ അവൾ തന്നേ.

Verse 14

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवॆः प्रभा ॥ बुद्धिर्बृहस्पतेः ख्यातं मेधा मुनिषु सत्तमा

അവൾ ബ്രഹ്മാവിന് ഗായത്രിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവൾ; ചന്ദ്രനിൽ ജ്യോത്സ്നയും സൂര്യനിൽ പ്രഭയും. ബൃഹസ്പതിക്ക് ബുദ്ധിയായി പ്രസിദ്ധയും, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠ മേധയായും അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता ॥ एवमुच्चार्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

അതുകൊണ്ട് സർവമയിയായ ദേവി ധാന്യരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതയായിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച് ആ ധാന്യധേനുവിനെ ബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കണം.

Verse 16

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम् ॥ यावच्च पृथिवी सर्वा वसुरत्नानि भूपते

ദാനം നൽകി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനോട് ക്ഷമ യാചിച്ച്—ഹേ ഭൂപതേ—ധനരത്നങ്ങളോടുകൂടി ഈ സമസ്ത ഭൂമി എത്രവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ അത്രവരെ…

Verse 17

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम् ॥ तस्मान्नरेन्द्र दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

അത്രത്തോളം—അതിലും അധികമായി—വ്രീഹിധേനുവിന്റെ പുണ്യവും അതിന്റെ ഫലവും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ നരേന്ദ്രാ, അത് ദാനം ചെയ്യണം; അത് ഭുക്തിയും മുക്തിയും എന്ന ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു.

Verse 18

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ विमानॆनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना

ഈ ലോകത്തിൽ (ഇത്) സൗഭാഗ്യം നൽകുകയും ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ (ദാതാവ്) സൂര്യവർണ്ണമായ, കിങ്കിണീജാലമാലയാൽ അലങ്കരിച്ച വിമാനംകൊണ്ട് (യാത്ര ചെയ്യുന്നു).

Verse 19

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ एवं हरेण चोद्गीर्णं श्रुत्वा वाक्यं नरोत्तमः

അപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ചവൻ ജംബൂദ്വീപത്തിന്റെ അധിപതിയാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ഹരിയാൽ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട വാക്ക് കേട്ട് ആ നരോത്തമൻ—

Verse 20

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധമായ ആത്മാവുള്ളവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 21

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा ॥ अङ्गं तु पूर्ववत्कार्यं मुखं क्षौद्रमयं शुभम्

പാദുക, പാദരക്ഷ, കുട, പാത്രം, കൂടാതെ തർപ്പണാർപ്പണവും നൽകണം; ദേഹം മുൻപുപോലെ ഒരുക്കണം, മുഖം മധുമയമായും (മധുസദൃശ) ശുഭമായും ആക്കണം.

Verse 22

स्तूयमानोऽप्सरोभिश्च स याति शिवमन्दिरम् ॥ यावच्च स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते

അപ്സരസ്സുകൾ സ്തുതിക്കുന്നവനായി അവൻ ശിവമന്ദിരത്തിലേക്ക് (ധാമത്തിലേക്ക്) പോകുന്നു; തന്റെ ജന്മം എത്രകാലം ഓർക്കുന്നുവോ അത്രകാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.