Adhyaya 8

Verse 1

भोजराज उवाच । प्रभो सारस्वत मया श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य गिरे रैवतकस्य च

ഭോജരാജൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പ്രഭു സാരസ്വതാ! വസ്ത്രാപഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും റൈവതകഗിരിയുടെയും ഉത്തമമായ മഹാത്മ്യം ഞാൻ ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 2

विशेषेण स्वर्णरेखाभवस्य च जलस्य च । इदानीं श्रोतुमिच्छामि तीर्थोत्पत्तिं वदस्व मे

പ്രത്യേകിച്ച് സ്വർണരേഖാഭവത്തിന്റെ ജലത്തെക്കുറിച്ച്; ഇപ്പോൾ ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു— ദയവായി എനിക്ക് പറയുക।

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवादीनां मध्ये कोऽयं व्यवस्थितः । केयं नदी स्वर्णरेखा सर्वपातकनाशिनी

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ മുതലായവരുടെ മദ്ധ്യേ ഇവിടെ സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നത് ആരാണ്? കൂടാതെ സർവ്വപാപനാശിനിയായ ഈ സ്വർണരേഖാ നദി ഏതാണ്?

Verse 4

कस्माद्ब्रह्मादया देवा अस्मिंस्तीर्थे समागताः । कथं नारायणो देवः स्वयमेव समागतः

ഏത് കാരണത്താൽ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സമാഗമിച്ചു? കൂടാതെ ദേവനായ നാരായണൻ സ്വയം ഇവിടെ എങ്ങനെ വന്നു?

Verse 5

हेमालयं परित्यज्य भवानी गिरिमूर्द्धनि । संस्थिता स्कन्दमादाय देवैरिन्द्रादिभिः सह

ഹേമാലയം വിട്ട് ഭവാനി സ്കന്ദനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പർവ്വതശിഖരത്തിൽ അധിവസിച്ചു; ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടുകൂടെ।

Verse 6

सारस्वत उवाच । शृणु सर्वं महाराज कथयिष्ये सविस्तरम् । येन वै कथ्यमानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ, എല്ലാം ശ്രവിക്കൂ; ഞാൻ വിശദമായി വിവരണം ചെയ്യും. ഇതിന്റെ കഥനവും ശ്രവണവും സകലപാപക്ഷയം വരുത്തും.

Verse 7

पुरा ब्रह्मदिनस्यांते जगदेतच्चराचरम् । संहृत्य भगवान्रुद्रो ब्रह्मविष्णुपुरस्कृतः

പുരാതനകാലത്ത്, ബ്രഹ്മദിനാന്തത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും പുരസ്കൃതരായിരിക്കെ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ഈ ചരാചര ലോകത്തെ സംഹാരത്തിലേക്ക് ലയിപ്പിച്ചു.

Verse 8

तां च ते सकलां रात्रिमेकमूर्त्तिभवास्त्रयः । तिष्ठन्ति रात्रि पर्यन्ते पुनर्भिन्ना भवंति ते

ആ സമസ്ത രാത്രിയിലും ആ മൂവരും ഏകമൂർത്തിയായി നിലകൊള്ളുന്നു; രാത്രി അവസാനിക്കുമ്പോൾ അവർ വീണ്ടും വ്യത്യസ്തരാകുന്നു.

Verse 9

ब्रह्मविष्णुशिवा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं करोति भगवान्ब्रह्मा पालयते हरिः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ദേവന്മാർ രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് ഗുണമയരാണ്. ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്നു; ഹരി (വിഷ്ണു) പാലിക്കുന്നു.

Verse 10

सर्वं संहरते रुद्रो जगत्कालप्रमाणतः । तेनादौ भगवान्सृष्टो दक्षो नाम प्रजापतिः

രുദ്രൻ ലോകത്തിന്റെ കാലപ്രമാണമനുസരിച്ച് എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആദിയിൽ ‘ദക്ഷൻ’ എന്ന ഭഗവാൻ പ്രജാപതി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 11

सर्वे संक्षेपतः कृत्वा ब्रह्माण्डं सचरा चरम् । भिन्ना देवास्त्रयो जाताः सत्यलोकव्यवस्थिताः

ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെ സംക്ഷേപമായി (പുനഃസംകുചിതമായി) ആക്കി, മൂന്ന് ദേവന്മാർ വ്യത്യസ്തരായി ജനിച്ചു സത്യലോകത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി.

Verse 12

त्रयो भुवं समासाद्य कौतुकाविष्टचेतसः । कैलासं ते गिरिवरं समारूढाः सुरेर्वृताः

ആ മൂവരും ഭൂമിയിലെത്തി കൗതുകത്തിൽ ആവിഷ്ടചിത്തരായി; ദേവഗണങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ അവർ ശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസഗിരി आरोഹിച്ചു.

Verse 13

अहं ज्येष्ठो अहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्ब्रह्मरुद्रयोः । तदा क्रुद्धो महादेवो ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतः

‘ഞാനാണ് ജ്യേഷ്ഠൻ, ഞാനാണ് ജ്യേഷ്ഠൻ’ എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിനും രുദ്രനും ഇടയിൽ വാദം ഉണ്ടായി. അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ മഹാദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനെ വധിക്കാൻ ഉദ്യതനായി.

Verse 14

विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते । तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्

വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനെ തടഞ്ഞു പറഞ്ഞു—“ഈ വാദം നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല. തത്ത്വതഃ, ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം തന്നെ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, ഞാൻ (ഈ വേറിട്ട അഹംഭാവമായി) ഉണ്ടായിരുന്നില്ല…”

Verse 15

एक एव तदा देवो जले शेते महेश्वरः । जागर्ति च यदा देवः स्वेच्छया कौतुकात्ततः

അപ്പോൾ ഏകദേവനായ മഹേശ്വരൻ ജലത്തിൽ ശയിച്ചിരുന്നു. ആ ദേവൻ സ്വേച്ഛയാൽ, ദിവ്യകൗതുകത്താൽ ഉണരുമ്പോൾ തുടർന്ന് ലീലാവികാസം ആരംഭിക്കുന്നു.

Verse 16

अनेन त्वं कृतः पूर्वमहं पश्चात्त्वया कृतः । ब्रह्मांडं कूर्मरूपेण धृतमस्य प्रसादतः

അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ ആദ്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ നിന്നാൽ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. അതേ പ്രസാദത്താൽ കൂർമരൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ധരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 17

अनुप्रविष्टा ब्रह्मांडं प्रसादाच्छं करस्य च । सृष्टिस्त्वया कृता सर्वा मयि रक्षा व्यवस्थिता

ശങ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. സകല സൃഷ്ടിയും നിന്നാൽ നടന്നു; ലോകരക്ഷയുടെ വ്യവസ്ഥ എനിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 18

उदासीनवदासीनः संसारात्सारमीक्षते । एक एव शिवो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

അവൻ ഉദാസീനനെന്നപോലെ ആസീനനായി, സംസാരത്തിലെ സാരത്തെ ദർശിക്കുന്നു. ഏകദേവൻ ശിവൻ തന്നേ—സർവ്വവ്യാപിയായ മഹേശ്വരൻ.

Verse 19

पितामहत्वं संजातं प्रसादाच्छंकरस्य ते । प्रसादयामास हरं श्रुत्वा ब्रह्मा वचो हरेः

ശങ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിനക്ക് പിതാമഹത്വം ലഭിച്ചു. ഹരിയുടെ വചനം കേട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ഹരനായ ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 20

अनादिनिधनो देवो बहुशीर्षो महाभुजः । इत्यादिवेदवचनैस्ततस्तुष्टो महेश्वरः । प्राह ब्रह्मन्वरं यत्ते वृणीष्व मनसि स्थितम्

“ദേവൻ അനാദി-അനന്തൻ, ബഹുശിരസ്സും മഹാബാഹുവും ഉള്ളവൻ”—ഇത്യാദി വേദവചനങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മനോട്—“ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു.