Adhyaya 93

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे महाकालेश्वरं हरम् । अघोरेशादुत्तरतः किंचिद्वायव्यसंस्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ വരാരോഹേ, അഘോരേശ്വരന്റെ അല്പം വടക്കായി, വായവ്യ ദിശയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹാകാലേശ്വരൻ എന്ന ഹരന്റെ അടുക്കൽ പോകണം।

Verse 2

धनुषां त्रिंशता देवि श्रुतं पातकनाशनम् । पूर्वं कृतयुगे देवि स्मृतं चित्रांगदेश्वरम्

ഹേ ദേവീ, മുപ്പത് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിനുള്ളിൽ ഈ സ്ഥലം പാതകനാശിനിയായി പ്രസിദ്ധമാണ്. ഹേ ദേവീ, മുൻപ് കൃതയുഗത്തിൽ ഇതിനെ ‘ചിത്രാംഗദേശ്വര’ എന്നു സ്മരിച്ചിരുന്നു।

Verse 3

महाकालेश्वरं देवि कलौ नाम प्रकीर्तितम् । कालरूपी महारुद्रस्तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितः

ഹേ ദേവി, കലിയുഗത്തിൽ ഇത് ‘മഹാകാലേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം; കാലരൂപനായ മഹാരുദ്രൻ ആ ലിംഗത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി വസിക്കുന്നു।

Verse 4

चराचरगुरुः साक्षाद्देवदानवदर्पहा । सूर्यरूपेण यत्सर्वं ब्रह्मांडे ग्रसते प्रिये

അവൻ ചരാചരങ്ങളുടെയെല്ലാം സാക്ഷാത് ഗുരു, ദേവ-ദാനവരുടെ ദർപ്പം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; ഹേ പ്രിയേ, സൂര്യരൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ എല്ലാം ഗ്രസിക്കുന്നു।

Verse 5

स देवः संस्थितो देवि तस्मिंल्लिंगे महाप्रभः । यस्तत्पूजयते भक्त्या कल्ये लिंगं मम प्रियम् । षडक्षरेण मंत्रेण मृत्युं जयति तत्क्षणात्

ഹേ ദേവി, ആ മഹാപ്രഭുവായ ദേവൻ ആ ലിംഗത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്। ആരെങ്കിലും പ്രഭാതത്തിൽ ഭക്തിയോടെ എനിക്ക് പ്രിയമായ ആ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചാൽ, ഷഡക്ഷരി മന്ത്രത്താൽ അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ മരണത്തെ ജയിക്കുന്നു।

Verse 6

कृष्णाष्टम्यां विशेषेण गुग्गुलं घृतसंयुतम् । यो दहेद्विधिवत्तत्र पूजां कृत्वा निशागमे

പ്രത്യേകിച്ച് കൃഷ്ണാഷ്ടമിയിൽ, സന്ധ്യാസമയത്ത് അവിടെ പൂജ ചെയ്ത്, നെയ്യോടുകൂടിയ ഗുഗ്ഗുലു വിധിപൂർവ്വം ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ—

Verse 7

अपराधसहस्रं तु क्षमते तस्य भैरवः । धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः

അത്തരം ഭക്തന്റെ ആയിരം അപരാധങ്ങളും ഭൈരവൻ ക്ഷമിക്കുന്നു; ആ സ്ഥലത്ത് മഹർഷിമാർ ധേനുദാനത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു।

Verse 8

धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान् । देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम्

ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവൻ തീർച്ചയായും പത്ത് പൂർവ്വികരെയും പത്ത് സന്തതികളെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു. ദേവന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് ഇരുന്ന് ശതരുദ്രീയം ജപിക്കുന്നവൻ മഹാപുണ്യഫലഭാഗിയാകുന്നു.

Verse 9

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्

കാലേശ്വരൻ—സ്വയം ഹരൻ—എന്ന ദർശനത്താൽ മനുഷ്യൻ പിതൃവംശവും മാതൃവംശവും ഇരുവരെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു. ബാല്യത്തിലും യൗവനത്തിലും വാർദ്ധക്യത്തിലും ചെയ്ത പാപമൊക്കെയും കാലേശ്വരദർശനത്തിൽ കഴുകിപ്പോകുന്നു.

Verse 10

अयने चोत्तरे प्राप्ते यः कुर्याद्घृतकंबलम् । न स भूयोऽत्र संसारे जन्म प्राप्नोति दारुणम्

ഉത്തരായണം വന്നപ്പോൾ ‘ഘൃതകംബലം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഘൃതദാനം/ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ ഈ സംസാരചക്രത്തിൽ വീണ്ടും ഭീകരജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 11

न दुःखितो दरिद्रो वा दुर्भगो वा प्रजायते । सप्तजन्मान्तराण्येव महाकालेशदर्शनात्

മഹാകാലേശന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ ദുഃഖിതനായി, ദരിദ്രനായി, ദുര്ഭാഗ്യവാനായി ജന്മം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 12

धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले । भक्तिर्भवति भूयोऽपि महाकालेश्वरार्चने

അവൻ ധനധാന്യസമൃദ്ധമായ പുഷ്ടമായ കുലത്തിൽ ജന്മിക്കുന്നു; മഹാകാലേശ്വരാരാധനയിൽ ഭക്തി വീണ്ടും വീണ്ടും അവനിൽ ഉദിക്കുന്നു.

Verse 13

इति संक्षेपतः प्रोक्तं महाकालेश्वरं प्रिये । चित्रांगदो गणो देवि तेन चाराधितं पुरा

ഇങ്ങനെ, പ്രിയേ, സംക്ഷേപമായി മഹാകാലേശ്വരന്റെ മഹിമ പ്രസ്താവിച്ചു. ദേവീ, പൂർവകാലത്ത് ചിത്രാംഗദൻ എന്ന ഗണൻ ഭക്തിയോടെ അവനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 14

दिव्याब्दानां सहस्रं तु महा कालेश्वरं हि तत् । चित्रांगदेश्वरं नाम तेन ख्यातं धरातले

ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ വരെ ആ ലിംഗം മഹാകാലേശ്വരമായി നിലകൊണ്ടു; അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ അത് ‘ചിത്രാംഗദേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 93

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये महाकालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिणवतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ഏകാദശരുദ്രമാഹാത്മ്യ വിഭാഗത്തിൽ ‘മഹാകാലേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന തൊണ്ണൂറ്റിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.