
ഈ അധ്യായത്തിൽ ദേവി–ഈശ്വര സംവാദരൂപത്തിൽ സാന്നിധ്യ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം, ഉദ്ഭവം, സ്ഥാനം, സ്നാനാദി കർമഫലങ്ങൾ എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു. ദേവി ചോദിക്കുന്നു—കുരുക്ഷേത്രബന്ധമുള്ള പൂജ്യ മഹാനദി എങ്ങനെ ഇവിടെ പ്രഭാസത്തിൽ സന്നിഹിതമായി, ദർശനം, സ്പർശം, സ്നാനം എന്നിവയ്ക്ക് എന്ത് ഫലം? ഈശ്വരൻ പറയുന്നു—ഈ തീർത്ഥം അത്യന്തം മംഗളകരവും പാപനാശകവുമാണ്; ദർശനസ്പർശമാത്രം കൊണ്ടും ശുഭം ലഭിക്കും; ആദിനാരായണനിൽ നിന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട് നിർദ്ദിഷ്ട അളവിൽ ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. തുടർന്ന് കഥ: ജരാസന്ധഭയത്താൽ വിഷ്ണു യാദവരെ പ്രഭാസത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് വാസസ്ഥലത്തിനായി സമുദ്രത്തോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. പർവകാലത്ത് രാഹു സൂര്യനെ ഗ്രസിക്കുന്ന ഗ്രഹണസമയത്ത് വിഷ്ണു യാദവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് സമാധിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭൂമി ഭേദിച്ച് ഒരു ശുഭ ജലധാരയെ പ്രकटിപ്പിക്കുന്നു; അത് മഹാപ്രവാഹമായി സ്നാനത്തിനായി ഒഴുകുന്നു. ഗ്രഹണസമയത്ത് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ യാദവർക്ക് കുരുക്ഷേത്ര തീർത്ഥയാത്രയുടെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കുന്നു. വിധിവൃദ്ധി: ഗ്രഹണകാല സ്നാനം അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു; ഷഡ്രസസഹിത ബ്രാഹ്മണഭോജനത്തിൽ പുണ്യം വർധിക്കുന്നു; ഹോമവും മന്ത്രജപവും ഓരോ ആഹുതി/ഓരോ ജപത്തിനും ‘കോടിഗുണ’ ഫലം നൽകുന്നു; സ്വർണ്ണദാനവും ആദിദേവ ജനാർദ്ദനപൂജയും പ്രശസ്തം. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ശ്രദ്ധയോടെ ഇത് ശ്രവണമാത്രം ചെയ്താലും പാപനാശമുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 1
देव्युवाच । तत्र संनिहिता प्रोक्ता या त्वया वृषभध्वज । कथं देव समायाता कुरुक्षेत्रान्महानदी । किं प्रभावा तु सा प्रोक्ता फलं स्नानादिकेन किम्
ദേവി പറഞ്ഞു— ഹേ വൃഷഭധ്വജ! അവിടെ ‘സന്നിഹിതാ’ എന്ന നദി സന്നിഹിതയായി ഉണ്ടെന്ന് നീ പറഞ്ഞു. ഹേ ദേവാ, ആ മഹാനദി കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വന്നു? അവളുടെ പ്രഭാവം എന്ത്, സ്നാനാദികളാൽ ഏതു ഫലം ലഭിക്കും?
Verse 2
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्र संनिहिता शुभा । पापघ्नी सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവി, കേൾക്കുക; ആ ശുഭയായ സന്നിഹിതാ എവിടെയാണെന്ന് ഞാൻ പറയും. അവൾ സർവ്വജീവികളുടെ പാപം നശിപ്പിക്കുന്നു—ദർശനത്താലും സ്പർശനത്താലും പോലും.
Verse 3
आदिनारायणाद्देवि पश्चिमे धनुषां त्रये । संस्थिता सा महादेवी सरिद्रूपा महानदी
ഹേ ദേവി, ആദിനാരായണനിൽ നിന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട് മൂന്നു ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ ആ മഹാദേവി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു—നദിരൂപം ധരിച്ച മഹാനദിയായ അവൾ.
Verse 4
कथयामि समासेन तदुत्पत्तिं शृणु प्रिये । जरासंधभयाद्देवि विष्णुः परिजनैः सह
അവളുടെ ഉത്ഭവം സംക്ഷേപമായി പറയുന്നു—പ്രിയേ, കേൾക്കുക. ദേവീ, ജരാസന്ധഭയത്താൽ വിഷ്ണു പരിജനങ്ങളോടുകൂടെ…
Verse 5
गृहीत्वा यादवान्सर्वान्बालवृद्धवणिग्जनान् । स शून्यां मथुरां कृत्वा प्रभासं समुपागतः
എല്ലാ യാദവരെയും—കുട്ടികൾ, വൃദ്ധർ, വ്യാപാരികൾ ഉൾപ്പെടെ—കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, മഥുരയെ ശൂന്യമാക്കി പിന്നെ പ്രഭാസത്തിലെത്തി।
Verse 6
समुद्रं प्रार्थयामास स्थानं संवासहेतवे । एतस्मिन्नेव काले तु देवदेवो दिवाकरः
വാസത്തിനായി യോജ്യമായ സ്ഥലം ലഭിക്കണമെന്നു അദ്ദേഹം സമുദ്രത്തോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു. അതേ സമയത്ത് ദേവദേവൻ ദിവാകരൻ (സൂര്യൻ)യും…
Verse 7
संग्रस्तो राहुणा देवि पर्वकाले ह्युपस्थिते । तं दृष्ट्वा यादवाः सर्वे विषादं परमं गताः
ദേവീ, പർവകാലം വന്നപ്പോൾ സൂര്യൻ രാഹുവാൽ ഗ്രസ്തനായി. അത് കണ്ട എല്ലാ യാദവരും അതിഗാഢമായ വിഷാദത്തിലായി.
Verse 8
अप्राप्ताः संनिहित्यायां तानुवाच जनार्द्दनः । मा विषादं यदुश्रेष्ठा व्रजध्वं मयि संस्थिते
സംനിഹിതിയിൽ എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ ജനാർദ്ദനൻ അവരോട് പറഞ്ഞു—“യദുശ്രേഷ്ഠരേ, വിഷാദിക്കരുത്; എന്നിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുവിൻ.”
Verse 9
दृश्यतां मत्प्रभावोऽद्य धर्मा र्थमिह भूतले । आनयिष्याम्यहं सम्यक्पुण्यं सांनिहितं सरः
ഈ ഭൂതലത്തിൽ ധർമ്മാർത്ഥമായി ഇന്നെൻ മഹിമ ദൃശ്യമാകട്ടെ. ഞാൻ നിശ്ചയമായി പുണ്യപ്രദമായ ‘സാന്നിഹിത’ സരോവരം പ്രസ്ഫుటമാക്കും.
Verse 10
एवमुक्त्वा स भगवान्समाधिस्थो बभूव ह । एवं संध्यायतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ സമാധിസ്ഥനായി. ഇപ്രകാരം അമിതതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ—
Verse 11
प्रादुर्भूता ततस्तस्य वारिधाराऽग्रतः शुभा । बिभेद्य धरणीपृष्ठं स्नानार्थं चासुरद्विषः
അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുമ്പിൽ മംഗളമായ ജലധാര പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അത് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ഭേദിച്ചു പുറപ്പെട്ടു—അസുരദ്വേഷിയായ ഭഗവാൻ സ്നാനാർത്ഥം തീർത്ഥം നൽകുവാൻ.
Verse 12
तत स्ते यादवाः सर्वे रामसांबपुरोगमाः । चक्रुः स्नानं महादेवि राहुग्रस्ते दिवाकरे
പിന്നീട് ആ യാദവരൊക്കെയും—രാമനും സാംബനും മുൻപിൽ നിന്നുകൊണ്ട്—ഹേ മഹാദേവീ, രാഹുഗ്രസ്തനായ സൂര്യൻ (ഗ്രഹണസമയത്ത്) പുണ്യസ്നാനം ചെയ്തു.
Verse 13
प्राप्तपुण्या बभूवुस्ते संनिहित्यासमुद्भवम् । कुरुक्षेत्रस्य यात्रायाः प्राप्य सम्यक्फलं हि ते
‘സാന്നിഹിതീ’യിൽ നിന്നുയർന്ന പുണ്യം ലഭിച്ച് അവർ പുണ്യവാന്മാരായി; സത്യമായും അവർ കുരുക്ഷേത്രയാത്രയുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിച്ചു.
Verse 14
एवं तत्समनुप्राप्तं पुण्यं सान्निहितं सरः । तत्र स्नात्वा महादेवि राहुग्रस्ते दिवाकरे । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यशेषतः
ഇങ്ങനെ പുണ്യപ്രദമായ സാന്നിഹിത സരോവർ ലഭിച്ചു. ഹേ മഹാദേവി! രാഹുഗ്രസ്ത സൂര്യകാലത്ത് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം ശേഷമില്ലാതെ ലഭിക്കും.
Verse 15
यस्तत्र भोजयेद्विप्रं षड्रसं विधिपूर्वकम् । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता
അവിടെ വിധിപൂർവ്വം ഷഡ്രസങ്ങളോടുകൂടി ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഭോജനിപ്പിക്കുന്നവന്, ഒരാളെ മാത്രം ഭോജനിപ്പിച്ചതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു കോടി പേരെ ഭോജനിപ്പിച്ചതിന് തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 16
यस्तत्र कारयेद्धोमं संनिहित्यासमीपतः । एकैकाहुतिदानेन कोटिहोमफलं लभेत्
അവിടെ സന്നിഹിത്യയുടെ സമീപത്ത് ഹോമം നടത്തിക്കുന്നവന്, ഓരോ ആഹുതി അർപ്പിച്ചതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു കോടി ഹോമങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 17
मन्त्रजाप्यं तु कुरुते तत्र स्थाने स्थितो यदि । एकैकमंत्रजाप्येन कोटिजाप्यफलं लभेत्
ആ സ്ഥലത്ത് നിലകൊണ്ട് മന്ത്രജപം ചെയ്യുന്നവന്, ഓരോ മന്ത്രജപം കൊണ്ടുതന്നെ ഒരു കോടി ജപങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 18
सुवर्णदानं दातव्यं तत्र यात्राफलेप्सुभिः । स्नात्वा संपूजनीयश्च आदिदेवो जनार्द्दनः
അവിടത്തെ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പൂർണ്ണഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സ്വർണ്ണദാനം ചെയ്യണം; സ്നാനം ചെയ്ത് ആദിദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.
Verse 19
इति वै कथितं सम्यक्फलं सांनिहितं तव । श्रुतं पापहरं नृणां सम्यक्छ्रद्धावतां प्रिये
ഇങ്ങനെ നിനക്കു സന്നിഹിത്യയുടെ യഥാർത്ഥ ഫലം സമ്യകമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പ്രിയേ, സത്യശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ അത് മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങളെ ഹരിക്കുന്നു.
Verse 85
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संनिहित्यामाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशीतितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘സന്നിഹിത്യാമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.