
ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ, ‘അഞ്ചു ധനുസ്സുകൾ’ എന്ന അളവിനുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വൈശ്വാനരേശ്വര ദേവതയിലേക്കു പോകുക. ആ ദേവൻ ദർശനത്താലും സ്പർശത്താലും പാപഘ്നൻ, മലനാശകൻ എന്നു വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ബോധകഥ—ഒരിക്കൽ ഒരു ശുകൻ (തത്ത) രാജമന്ദിരത്തിൽ കൂടുണ്ടാക്കി തന്റെ കൂട്ടാളിയോടൊപ്പം ദീർഘകാലം അവിടെ പാർത്തു. ഭക്തിയാൽ അല്ല, കൂടിനോടുള്ള ആസക്തിയാൽ അവർ പതിവായി പ്രദക്ഷിണ ചെയ്തു; കാലാന്തരത്തിൽ ഇരുവരും മരിച്ചു. ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹിമയാൽ അവർ ജാതിസ്മരരായി പുനർജന്മത്തിൽ ലോപാമുദ്രയും അഗസ്ത്യനും ആയി പ്രശസ്തരായി. മുൻജന്മസ്മൃതിയോടെ അഗസ്ത്യൻ ഒരു ഗാഥ പറയുന്നു—വിധിപൂർവ്വം പ്രദക്ഷിണ ചെയ്ത് വഹ്നീശനെ (അഗ്നിപതി) ദർശിക്കുന്നവൻ കീർത്തി നേടും; ഞാൻ മുൻപ് നേടിയതുപോലെ. അവസാനം വിധി—ഘൃതസ്നാനത്തോടെ ദേവനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക, നിയമാനുസാരം പൂജിക്കുക, ശ്രദ്ധയോടെ യോഗ്യനായ ബ്രാഹ്മണന് സ്വർണ്ണം ദാനം ചെയ്യുക. ഇതിലൂടെ തീർത്ഥഫലം പൂർണ്ണമാകുന്നു; ഭക്തൻ വഹ്നിലോകത്തെത്തി അക്ഷയകാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वैश्वानरेश्वरम् । तस्यैवाग्नेयकोणस्थं धनुषां पंचके स्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് വൈശ്വാനരേശ്വര ദേവനിലേക്കു പോകണം. അത് അതേ സ്ഥലത്തിന്റെ അഗ്നേയ കോണിൽ, അഞ്ചു ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । तत्र कश्चिच्छुकः पूर्वं नीडं देवि चकार ह
ഇത് സർവ്വജീവികളുടെയും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നു—ദർശനം കൊണ്ടോ സ്പർശം കൊണ്ടോ പോലും. ഹേ ദേവി, അവിടെ മുമ്പ് ഒരു ശുകൻ (കിളി) കൂടൊരുക്കി.
Verse 3
प्रासादे भार्यया सार्द्धं निवस न्सुचिरं स्थितः । ततस्तौ दंपती नित्यं प्रदक्षिणं प्रचक्रतुः
അവൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ആ പ്രാസാദസദൃശമായ ദേവാലയത്തിൽ ദീർഘകാലം പാർത്തു. തുടർന്ന് ആ ദമ്പതികൾ നിത്യവും പ്രദക്ഷിണ ചെയ്തു.
Verse 4
कुलायस्य वशाद्देवि न तु भक्त्या कथंचन । कालेन महता तौ च पंचत्वं समुपस्थितौ
ഹേ ദേവി, ഇതൊന്നും ഭക്തിയാൽ അല്ല; കൂടിന്റെ (ആശ്രയത്തിന്റെ) വശത്താലായിരുന്നു. ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം അവർ ഇരുവരും മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു.
Verse 5
जातौ तेन प्रभावेन उक्तौ जातिस्मरौ भुवि । लोपामुद्रागस्त्यनामप्रसिद्धिं परमां गतौ
ആ പ്രഭാവത്താൽ അവർ ഭൂമിയിൽ ജാതിസ്മരരായി (പൂർവ്വജന്മസ്മൃതിയോടെ) ജനിച്ചു. ലോപാമുദ്രയും അഗസ്ത്യനും എന്ന നാമങ്ങളാൽ പരമപ്രസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.
Verse 6
अथ गाथा पुरी गीता अगस्त्येन महात्मना । स्मरता पूर्वदेहं तु विस्मयेनानुभूतिजा
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യൻ, തന്റെ പൂർവ്വദേഹം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, വിസ്മയവും അന്തരാനുഭവവും ജനിപ്പിച്ച ഒരു പൂർണ്ണ ഗാഥ പാടി.
Verse 7
कृत्वा प्रदक्षिणं सम्यग्वह्नीशं यः प्रपश्यति । नूनं प्रसिद्धिमाप्नोति इतश्चाहं यथा पुरा
യാർ വിധിപൂർവം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അഗ്നിദേവസ്വരൂപനായ വഹ്നീശനെ ദർശിക്കുന്നുവോ, അവൻ നിശ്ചയമായി പ്രശസ്തി പ്രാപിക്കുന്നു—ഞാൻ പണ്ടുകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രാപിച്ചതുപോലെ।
Verse 8
एवं देवि तवाख्यातं माहात्म्यं वह्निदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां सर्वकामफलप्रदम्
ഹേ ദേവീ, ഇങ്ങനെ നിനക്കു അഗ്നിദേവതയുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു; ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യരുടെ പാപം അകറ്റി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നു।
Verse 9
घृतेन तं तु संस्नाप्य विधिना वै समर्चयेत् । हेम दद्याच्च विप्रेंद्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
നെയ്യാൽ ആ ദേവതയ്ക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്ത് വിധിപൂർവം ആരാധിക്കണം; ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, തുടർന്ന് യഥാശ്രദ്ധയായി സ്വർണ്ണദാനവും ചെയ്യണം।
Verse 10
एवं कृत्वा विधानेन सम्यग्यात्राफलं लभेत् । वह्निलोकं तु संप्राप्य मोदते कालमक्षयम्
ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം ചെയ്താൽ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും; അഗ്നിലോകം പ്രാപിച്ച് അക്ഷയകാലം ആനന്ദിക്കും।
Verse 78
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहरुया संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैश्वानरेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तति तमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്ര്യാ സംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘വൈശ്വാനരേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അഷ്ടസപ്തതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।