Adhyaya 343

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । शीराभूषणपूर्वेण कोटितीर्थाच्च पश्चिमे

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ഉത്തമമായ കപിലേശ്വരത്തിലേക്ക് ഗമിക്കണം. അത് കോടിതീർത്ഥത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറും ശീരാഭൂഷണത്തിന്റെ കിഴക്കുമാണ്।

Verse 2

जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा । एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः

അത് ജരദ്ഗവേശത്തിന്റെ തെക്കിലും സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇതു തന്നേ കാപിലക്ഷേത്രം; പുണ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യർക്ക് ഇത് ലഭ്യമല്ല।

Verse 3

कपिलेन पुरा देवि यत्र तप्तं तपो महत् । वर्षाणामयुतं साग्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

ഹേ ദേവി! പുരാതനകാലത്ത് അവിടെ കപിലൻ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു; മഹേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പത്തായിരത്തിലധികം വർഷങ്ങൾ সাধന നടത്തി।

Verse 4

समाहूता तत्र देवी कपिलधारा महानदी । समुद्रमध्ये साऽद्यापि पुण्यवद्भिः प्रदृश्यते

അവിടെ ദേവി—കപിലധാരാ എന്ന മഹാനദി—ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടു. അവൾ ഇന്നും സമുദ്രമദ്ധ്യേ പുണ്യവാന്മാർക്ക് ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 5

तत्र स्नात्वा महादेवि कपिलाषष्ठ्यां विशेषतः । कपिलां दापयेत्तत्र गोकोटिफलभाग्भवेत्

ഹേ മഹാദേവി! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് കപിലാ-ഷഷ്ഠിയിൽ, അവിടെ കപിലാ (താമ്രവർണ്ണ) പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം; ഗോ-കോടി ദാനഫലത്തിൽ പങ്കാളിയാകും।

Verse 6

सर्वेषां चैव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् । कपिलेश्वरं तु संपूज्य कन्याकोटिफलं लभेत्

ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും പ്രായശ്ചിത്തമെന്നു പ്രസിദ്ധം. കപിലേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ കന്യാ-കോടി ദാനഫലത്തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും।

Verse 7

देव्युवाच । आश्चर्यं मम देवेश कपिलषष्ठ्या महेश्वर । विधानं श्रोतुमिच्छामि दानमन्त्रादि पूर्वकम्

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, ഹേ മഹേശ്വരാ! ഈ കപിലാ-ഷഷ്ഠി എനിക്ക് അത്ഭുതമാണ്. ദാനവിധി, മന്ത്രാദി മുതലായി അതിന്റെ ക്രമം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 8

ईश्वर उवाच । जन्मजीवितमध्ये तु यद्येका लभ्यते नरैः । संयोगयुक्ता सा षष्ठी तत्किं देवि ब्रवीम्यहम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി! ജന്മവും ജീവിതവും ഇടയിൽ മനുഷ്യർക്കു ശുഭസംയോഗയുക്തമായ ഇത്തരമൊരു ഷഷ്ഠി പോലും ലഭിച്ചാൽ, ഹേ ദേവി, ഞാൻ പിന്നെ എന്തു പറയണം?

Verse 9

प्रौष्ठपद्यसिते पक्षे षष्ठ्यामंगारको यदि । व्यतीपातश्च रोहिण्यां सा षष्ठी कपिला स्मृता

പ്രൗഷ്ഠപദീ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഷഷ്ഠിയിൽ ചൊവ്വാഴ്ച വരികയും, രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിൽ വ്യതീപാത യോഗവും ഉണ്ടാകുകയുമെങ്കിൽ—ആ ഷഷ്ഠി ‘കപിലാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 10

तत्र क्षेत्रे नरः स्नात्वा अथवार्कस्थले शुभे । मृदा शुक्ल तिलैश्चैव कपिलासंगमे शुभे

ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ശുഭമായ അർക്കസ്ഥലത്തിൽ; കപിലാ നദിയുടെ ശുഭ സംഗമത്തിൽ ശുദ്ധ മണ്ണും വെളുത്ത എള്ളും ചേർത്ത് (കർമ്മം) ചെയ്യണം।

Verse 11

कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च । कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्

സ്നാനവും ജപവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം സൂര്യദേവന് അർഘ്യം നിവേദിക്കണം। രക്തചന്ദനസുഗന്ധജലത്തിൽ കരവീരപുഷ്പം ചേർത്ത്, അർഘ്യപാത്രം ശിരസ്സിൽ വച്ച് ഈ മന്ത്രത്തോടെ സമർപ്പിക്കണം।

Verse 12

नमस्त्रैलोक्यनाथाय उद्भासितजगत्त्रय । वेदरश्मे नमस्तुभ्यं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ത്രിലോകനാഥനേ, ത്രിവിധ ജഗത്തിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം। ഹേ വേദരശ്മേ! നിനക്ക് നമസ്കാരം—ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ; നിനക്ക് നമോ നമഃ।

Verse 13

सूर्यं प्रदक्षिणीकृत्य संपूज्य कपिलेश्वरम् । उपलिप्ते शुभे देशे पुष्पाक्षतविभूषिते

സൂര്യനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് കപിലേശ്വരനെ സമ്യക് പൂജിച്ച ശേഷം, പുതുതായി ലേപനം ചെയ്ത ശുഭസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകണം; അത് പുഷ്പവും അക്ഷതവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും।

Verse 14

स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् । पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्

ചന്ദനസുഗന്ധജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ അവ്രണ (നിർദോഷ) കലശം സ്ഥാപിക്കണം; അതിൽ പഞ്ചരത്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം, കൂടാതെ ദൂർവ, പുഷ്പം, അക്ഷതം എന്നിവയും ചേർന്നിരിക്കണം।

Verse 15

रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रेण संयुतम् । रथो रुक्मफलस्यैव एकचित्रविचित्रितः

രുക്മഫല അർപ്പണാർത്ഥം രണ്ടു ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും താമ്രപാത്രം സഹിതവും ഏകവിശിഷ്ട അലങ്കാരചിത്രംകൊണ്ട് ശോഭിതവുമായ രഥം ഒരുക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 16

सौवर्णपलसंयुक्तां मूर्तिं सूर्यस्य कारयेत् । कुंभस्योपरि संस्थाप्य गंधपुष्पैः समर्चयेत्

സുവർണ്ണ-പലസ അളവിൽ സ്വർണ്ണം ചേർത്ത സൂര്യദേവന്റെ മൂർത്തി നിർമ്മിപ്പിക്കണം. അത് കലശത്തിന്മേൽ സ്ഥാപിച്ച് ഗന്ധവും പുഷ്പവുംകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം।

Verse 17

कपिलेश्वरसान्निध्ये मण्डपे होमसंस्कृते । आदित्यं पूजयेद्देवं नामभिः स्वैर्यथोदितैः

കപിലേശ്വര സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഹോമസംസ്കാരത്താൽ പരിശുദ്ധമായ മണ്ഡപത്തിൽ, വിധിപ്രകാരം സ്വനാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ദേവൻ ആദിത്യനെ പൂജിക്കണം।

Verse 18

आदित्यभास्कर रवे भानो स्वयं दिवाकर । प्रभाकर नमस्तुभ्यं ससारान्मां समुद्धर

ഹേ ആദിത്യാ, ഹേ ഭാസ്കരാ, ഹേ രവേ, ഹേ ഭാനോ—നീ തന്നെയാണ് സത്യ ദിവാകരൻ. ഹേ പ്രഭാകരാ, നമസ്കാരം; ഈ സംസാരപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 19

भुक्तिमुक्तिप्रदो यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रयच्छ नः

നീ ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നവൻ ആകയാൽ, ഞങ്ങൾക്ക് ശാന്തി പ്രസാദിക്കണമേ।

Verse 20

प्रार्थनामन्त्रः । नमोनमस्ते वरद ऋक्सामयजुषांपते । नमोऽस्तुविश्वरूपाय विश्वधाम्ने नमोऽस्तु ते

പ്രാർത്ഥനാമന്ത്രം: ഹേ വരദാ, ഋഗ്-സാമ-യജുസ്സുകളുടെ അധിപതേ, നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം. ഹേ വിശ്വരൂപാ, ഹേ വിശ്വധാമാ, നിനക്കു നമോऽസ്തു.

Verse 21

अमृतं देवि ते क्षीरं पवित्रमिह पुष्टिदम् । त्वत्प्रसादात्प्रमुच्यंते मनुजाः सर्वपातकैः

ഹേ ദേവീ! നിന്റെ ക്ഷീരം അമൃതസമം—ഈ ലോകത്തിൽ പവിത്രവും പുഷ്ടിദായകവും. നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ മനുഷ്യർ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരാകുന്നു.

Verse 22

ब्रह्मणोत्पादिते देवि वह्निकुण्डान्महाप्रभे । नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवनमस्कृते

ഹേ ദേവീ! ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ച് അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷയായ മഹാപ്രഭേ! സർവ്വദേവന്മാരാൽ നമസ്കൃതയായ പുണ്യമയി കപിലേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 23

सर्वदेवमये देवि सर्वतीर्थमये शुभे । दातारं पूजयानं मां ब्रह्मलोकं नय स्वयम्

ഹേ ശുഭദേവീ! നീ സർവ്വദേവമയിയും സർവ്വതീർത്ഥമയിയും ആകുന്നു. ദാതാവായി നിന്നെ പൂജിക്കുന്ന എന്നെ, നിന്റെ സ്വശക്തിയാൽ, ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കണമേ.

Verse 24

पूजामंत्रः । एवं संपूज्य कपिलां कुम्भस्थं च दिवाकरम् । ब्राह्मणे वेदविदुष उभयं प्रतिपादयेत्

പൂജാമന്ത്രം: ഇങ്ങനെ കപിലയെയും കുംഭത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായ ദിവാകരനെയും (സൂര്യനെ) സമ്യക് പൂജിച്ച്, വേദവിദ്വാനായ ബ്രാഹ്മണനു ഇരുവരെയും വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 25

व्यासाय सूर्यभक्ताय मंत्रेणानेन दापयेत्

ഈ മന്ത്രംകൊണ്ടുതന്നെ സൂര്യഭക്തനായ വ്യാസനു ആ അർപ്പണം/ദാനം നൽകിക്കൊടുക്കണം.

Verse 26

दिव्यमूर्त्तिर्जगच्चक्षु र्द्वादशात्मा दिवाकरः । कपिलासहितो देवो मम मुक्तिं प्रयच्छतु

ദിവ്യമൂർത്തി, ജഗത്തിന്റെ കണ്ണ്, ദ്വാദശാത്മാവായ ദിവാകരൻ—കപിലാസഹിതനായ ആ ദേവൻ എനിക്ക് മോക്ഷം പ്രസാദിക്കട്ടെ.

Verse 27

यस्मात्त्वं कपिले पुण्या सर्वलोकस्य पावनी । प्रदत्ता सह सूर्येण मम मुक्तिप्रदा भव

ഹേ പുണ്യവതിയായ കപിലേ! നീ സർവ്വലോകത്തെയും പാവനമാക്കുന്നവൾ; സൂര്യനോടൊപ്പം ദാനമായി നൽകിയാൽ എനിക്ക് മോക്ഷദായിനിയാകുക.

Verse 28

पलेन दक्षिणा कार्या तदर्धार्धेन वा पुनः । शक्तितो दक्षिणायुक्तां तां धेनुं प्रतिपादयेत्

ഒരു പലം ദക്ഷിണ നൽകണം, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പകുതി; ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയോടുകൂടി ആ ധേനുവിനെ വിധിപൂർവ്വം ദാനമായി സമർപ്പിക്കണം.

Verse 29

योऽनेन विधिना कुर्या त्षष्ठीं कपिलसंज्ञिताम् । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ഈ വിധിപ്രകാരം ‘കപിലാ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഷഷ്ഠീ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ, ആ മനുഷ്യൻ സഹസ്ര അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 30

यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । तत्फलं सर्वमाप्नोति यः षष्ठीं कपिलां चरेत्

സകല തീർത്ഥങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, സകല ദാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യഫലവും—കപിലാ ഷഷ്ഠി വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ അതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 31

कपिलाकोटिसहस्राणि कपिलाकोटिशतानि च । सूर्यपर्वणि यद्दत्त्वा तत्फलं कोटिशो भवेत्

സൂര്യപർവ്വദിനത്തിൽ കപിലാ-ബന്ധപ്പെട്ട ദാനം കോടി-സഹസ്രങ്ങളായും കോടി-ശതങ്ങളായും നൽകിയാൽ, ആ കർമ്മഫലം കോടികളായി വർദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 32

कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि । तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्

ഹേ സുന്ദരീ! ‘പശുവിന്റെ രോമങ്ങളുടെ കോടി-എണ്ണം’ എത്ര വർഷങ്ങളായി എണ്ണാനാകുമോ, അത്രകാലം കപിലാ ഷഷ്ഠി വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 33

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्सर्वं नाशमायाति इत्याह कपिलो मुनिः

അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ മുൻപ് സഞ്ചിതമായ ഏതൊരു പാപവും—അത് മുഴുവനും നശിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ കപിലമുനി പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 343

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपि लधाराकपिलेश्वरमाहात्म्ये कपिलाषष्ठीव्रतविधानमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, കപിലധാരാ-കപിലേശ്വരമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ‘കപിലാ ഷഷ്ഠി വ്രതവിധാനമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 343-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.