Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा । एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः

jaradgaveśāddakṣiṇe samudrottaratastathā | etadvai kāpilaṃ kṣetraṃ nāpuṇyaiḥ prāpyate naraiḥ

അത് ജരദ്ഗവേശത്തിന്റെ തെക്കിലും സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇതു തന്നേ കാപിലക്ഷേത്രം; പുണ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യർക്ക് ഇത് ലഭ്യമല്ല।

जरद्गवेशात्from Jaradgaveśa
जरद्गवेशात्:
Apadana (Reference point/source/अपादान)
TypeNoun
Rootजरद्गव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (जरद्गवस्य ईशः)
दक्षिणेto the south
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देशवाचक
समुद्रocean/sea
समुद्र:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (समासाङ्गरूपेण)
उत्तरतःto the north (of)
उत्तरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउत्तरतः (अव्यय)
Formअव्यय, दिशावाचक (directional adverb: north of)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकारवाचक (likewise/also)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम् प्रति)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
कापिलम्Kapila-related
कापिलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकापिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम् प्रति)
क्षेत्रम्sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अपुण्यैःby the unmeritorious (people)/with lack of merit
अपुण्यैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootअपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/हेतु-भावे
प्राप्यतेis attained
प्राप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (is attained)
नरैःby men/people
नरैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृ-भावे (कर्मणि-प्रयोगे)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kāpila Kṣetra (Kapileśvara region)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A coastal sacred map with directional labels: Jaradgaveśa to the north-side reference, the ocean to the south boundary, and the Kāpila kṣetra glowing as a sanctified zone; pilgrims approach but only some perceive its radiance.

J
Jaradgaveśa
S
Samudra (Ocean)
K
Kāpila-kṣetra

FAQs

Pilgrimage bears fruit when supported by puṇya and right disposition; sacred places are approached through inner merit as well as outer travel.

The Kāpila-kṣetra (region associated with Kapila and Kapileśvara) in Prabhāsa, described by its landmarks.

No specific ritual; the verse emphasizes eligibility—those lacking merit do not easily reach this kṣetra.