Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

ज्ञात्वा सुराः सर्वमिदं विचेष्टितं कृत्यानलस्यास्य निबंधनं तथा । प्रलोभनं तोयपुरःसरा द्विषः पुपूजिरे केशवमत्र चारिणम्

jñātvā surāḥ sarvamidaṃ viceṣṭitaṃ kṛtyānalasyāsya nibaṃdhanaṃ tathā | pralobhanaṃ toyapuraḥsarā dviṣaḥ pupūjire keśavamatra cāriṇam

ദേവന്മാർ ഈ മുഴുവൻ സംഭവക്രമവും അറിഞ്ഞു— ആ കൃത്യാനലത്തെ എങ്ങനെ ബന്ധിച്ചു, ജലത്തെ മുൻപാക്കി ശത്രുവിനെ എങ്ങനെ പ്രലോഭിപ്പിച്ചു— അപ്പോൾ അവിടെ പ്രവർത്തിച്ചു സഞ്ചരിച്ച കേശവനെ അവർ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു।

jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
sarvamall
sarvam:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘idam’ इति विशेषण
idamthis
idam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
viceṣṭitamthe action/undertaking
viceṣṭitam:
Karma (Object apposition)
TypeNoun
Rootvi-√ceṣṭ (चेष्ट्) (कृदन्त: viceṣṭita)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त/कृतप्रत्ययान्त (past participial noun) = ‘what was done/behavior’
kṛtyā-analasyaof the kṛtyā-fire
kṛtyā-analasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootkṛtyā (प्रातिपदिक) + anala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) = ‘fire of the kṛtyā (magic rite)’
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
nibaṃdhanambinding/containment
nibaṃdhanam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootnibaṃdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tathāalso
tathā:
Sambandha (Addition)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यप्रकार (also/likewise)
pralobhanamenticement
pralobhanam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootpralobhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
toya-puraḥsarāḥwith water leading (them)
toya-puraḥsarāḥ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Roottoya (प्रातिपदिक) + puraḥsara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) = ‘having water in front/led by water’ (qualifying surāḥ)
dviṣaḥthe enemies
dviṣaḥ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootdviṣ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘enemies’
pupūjireworshipped
pupūjire:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√pūj (पूज्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
keśavamKeśava
keśavam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootkeśava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
atrahere
atra:
Adhikarana (Place)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
cāriṇammoving/sojourning
cāriṇam:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootcārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘keśavam’ इति विशेषण

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya; traditional frame: Sūta speaking to sages)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī / frame-audience

Scene: The devas assemble in the Prabhāsa landscape, hands raised in worship, as Keśava stands or walks along the shore; a subdued, chained or contained Vaḍavānala is hinted beneath the waters.

S
Surāḥ (Devas)
K
Keśava (Viṣṇu)
V
Vaḍavānala (implied)

FAQs

Recognizing divine governance behind cosmic stability leads to gratitude, worship, and renewed faith in dharma.

Prabhāsa-kṣetra, portrayed as the arena of Keśava’s protective action remembered through tīrtha-māhātmya.

Worship (pūjā) is implied—devas honor Keśava after witnessing His protective acts.