Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 121

अलभंती तु सा त्राणं वैन्यमेवाभ्यपद्यत । कृतांजलिपुटा देवी पूज्या लोकैस्त्रिभिस्सदा

alabhaṃtī tu sā trāṇaṃ vainyamevābhyapadyata | kṛtāṃjalipuṭā devī pūjyā lokaistribhissadā

രക്ഷ ലഭിക്കാതെ അവൾ വൈന്യനെയേ ശരണം പ്രാപിച്ചു; കരംകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന ആ ദേവി (ഭൂമി) ത്രിലോകവും നിത്യപൂജ്യയാണ്।

अलभन्तीnot obtaining
अलभन्ती:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Root√लभ् (धातु) → लभत् (शतृ) + नञ्-पूर्वक (अ-)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमान कृदन्त (शतृ); नकारार्थे ‘अ-’ (not obtaining)
तुbut
तु:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
त्राणम्protection, refuge
त्राणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्राण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वैन्यम्Vainya (Pṛthu)
वैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवonly, indeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (restrictive particle)
अभ्यपद्यतtook refuge in, approached
अभ्यपद्यत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√पद् (धातु) → अभ्यपद्यत् (लङ्)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कृत-अञ्जलि-पुटाwith hands folded
कृत-अञ्जलि-पुटा:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृत (√कृ; क्त/PPP) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) ‘कृत’ + ‘अञ्जलिपुट’ (folded hands); ‘देवी’विशेषण
देवीthe goddess (Earth as cow)
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूज्याworthy of worship
पूज्या:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Root√पूज् (धातु) → पूज्य (यत्/gerundive)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be worshipped’)
लोकैःby the worlds/people
लोकैः:
Karana/Agent-in-passive sense (करण/कर्तृसाधन)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
त्रिभिःby the three
त्रिभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण; ‘लोकैः’विशेषण
सदाalways
सदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (always)

Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Bhūdevī, the Earth-goddess, stops fleeing and approaches Vainya with folded hands, her face composed yet pleading; Vainya remains armed, but the moment turns toward negotiation.

D
Devī Mahī (Earth goddess)
V
Vainya (Pṛthu)
T
Three worlds (trailokya)

FAQs

Even cosmic powers submit to dharma; refuge and reconciliation can arise from humility and right order.

Prabhāsa-kṣetra is the māhātmya-context, presenting dharma-kathā as spiritually merit-giving for pilgrims.

No direct prescription, but the verse affirms the worship-worthiness of the Earth goddess (Bhū-devī).