Adhyaya 276

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ऋषितीर्थस्य सन्निधौ । कामिकं हि परं क्षेत्रं देविकानाम नामतः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—തദനന്തരം, ഹേ മഹാദേവി, ഋഷിതീർത്ഥത്തിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു പോകണം; അവിടെ ദേവികാ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ‘കാമിക’ എന്ന പരമ പുണ്യക്ഷേത്രം ഉണ്ട്.

Verse 2

महासिद्धिवनं तत्र ऋषिसिद्धसमावृतम् । नानाद्रुमलताकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम्

അവിടെ ‘മഹാസിദ്ധിവനം’ നിലകൊള്ളുന്നു; ഋഷികളും സിദ്ധന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. നാനാവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ സാന്ദ്രവും, ചുറ്റും പർവ്വതങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമാണ്.

Verse 3

चंपकैर्बकुलैर्दिव्यैरशोकैः स्तबकैः परैः । पुन्नागैः किंकिरातैश्च सुगन्धैर्नागकेसरैः

ദിവ്യ ചമ്പകവും ബകുലവും, ശ്രേഷ്ഠ അശോകവും പുഷ്പസ്തബകങ്ങളും, കൂടാതെ പുന്നാഗം, കിങ്കിരാതം, സുഗന്ധ നാഗകേസരവും അതിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 4

मल्लिकोत्पलपुष्पैश्च पाटलापारिजातकैः । चूतचंपकपित्थैश्च श्रीफलैः पनसैस्तथा

മല്ലിക (മുല്ല)യും ഉത്പല (താമര) പുഷ്പങ്ങളും, പാടലയും പാരിജാതവും, കൂടാതെ മാവ്, ചമ്പകം, കൈത്ത് (വുഡ്-ആപ്പിൾ), ശ്രീഫലം (തേങ്ങ)യും പനസം (ചക്ക)യും കൊണ്ട് അത് അലങ്കൃതമാണ്.

Verse 5

खर्जूरैर्बदरैश्चान्यैर्मातुलिंगैः सदाडिमैः । जंबीरैश्चैव दिव्यैश्च नारंगैरुप शोभितम्

ഖർജൂരവും ബദരിയും മുതലായ വൃക്ഷങ്ങൾ, മാതുലിംഗവും സദാ ദാടിമം (മാതളം)യും, കൂടാതെ ദിവ്യ ജംബീരവും നാരംഗവും (ഓറഞ്ച്) കൊണ്ട് അത് കൂടുതൽ ശോഭിതമാണ്.

Verse 6

शिखिभिः कोकिलाभिश्च गीयमानं तु षट्पदैः । मृगैरृक्षैर्वराहैश्च सिंहैर्व्याघ्रैस्तथा परैः

മയിലുകളും കുയിലുകളും വിളിച്ചൊലിക്കുന്ന ശബ്ദത്തിൽ അത് മുഴങ്ങുന്നു; തേൻചീറ്റകളുടെ ഗാനംപോലെ ഗീതമാകുന്നു. അവിടെ മാൻ, ഋക്ഷം (കരടി), വരാഹം, സിംഹം, വ്യാഘ്രം എന്നിവയും മറ്റു ജീവികളും വസിക്കുന്നു.

Verse 7

श्वापदैर्विविधाकारैः कन्दरै र्गह्वरैस्तथा । सुरासुरगणैः सिद्धैर्यक्षगन्धर्वपन्नगैः

അവിടെ നാനാവിധ ശ്വാപദങ്ങളും ഗുഹകളും ആഴമുള്ള ഗഹ്വരങ്ങളും ഉണ്ട്; ദേവാസുരഗണങ്ങൾ, സിദ്ധർ, യക്ഷർ, ഗന്ധർവർ, നാഗർ എന്നിവരുടെ സമുച്ചയം ആ സ്ഥലത്തെ സേവിക്കുന്നു।

Verse 8

अप्सरोरगनागैश्च बहुभिस्तु समाकुलम् । केचित्स्तुवंति ईशं तु केचिन्नृत्यंति चाग्रतः

ആ സ്ഥലം അനേകം അപ്സരസ്സുകളും ഉരഗങ്ങളും നാഗങ്ങളും കൊണ്ട് കവിഞ്ഞിരുന്നു. ചിലർ ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു; ചിലർ അവന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 9

पुष्पैर्वृष्टिं तु मुञ्चंति मुखवाद्यानि चापरे । हसंति चापरे हृष्टा गर्जंति च तथापरे

ചിലർ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു; മറ്റുചിലർ മുഖവാദ്യങ്ങൾ ഊതി മുഴക്കി. ചിലർ ആനന്ദത്തോടെ ചിരിച്ചു; മറ്റുചിലർ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു।

Verse 10

ऊर्द्ध्वबाहवस्तथा चान्ये अन्ये ध्यायंति तद्गताः । तस्मिन्स्थानं महादेवि देविकायास्तटे शुभे

ചിലർ കൈകൾ ഉയർത്തി നിന്നു; മറ്റുചിലർ അവനിൽ ലീനരായി ധ്യാനിച്ചു. ഹേ മഹാദേവി! ദേവികാ നദിയുടെ ശുഭ തീരത്തിലെ ആ സ്ഥലത്തുതന്നെ…

Verse 11

उमापतीश्वरो नाम तत्राहं संस्थितः सदा । युगेयुगे सदा पूर्णे कल्पे मन्वन्तरे तथा

അവിടെ ഞാൻ ‘ഉമാപതീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ സദാ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. ഓരോ യുഗത്തിലും, ഓരോ പൂർണ്ണ കല്പത്തിലും, ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഞാൻ അവിടെയേ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 12

न त्यजामि सदा देवि देविकायास्तटं शुभम् । दुर्ल्लभं सर्वलोकेऽस्मिन्पवित्रं सुप्रियं हि मे

ഹേ ദേവീ! ദേവികാനദിയുടെ ആ ശുഭ തീരം ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല. അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലും ദുർലഭം, പരമപവിത്രം, എനിക്കതീവ പ്രിയം.

Verse 13

त्वया सह स्थितश्चाहं तस्मि न्स्थाने वरानने । उमया युक्तदेहत्वात्तेन ख्यातं उमापतिः

ഹേ വരാനനേ! ആ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം തന്നെയിരിക്കുന്നു. ഉമയോടു ദേഹൈക്യം ഉള്ളതിനാൽ അവിടെ ഞാൻ ‘ഉമാപതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 14

पुष्यमासे त्वमावस्यां दद्याच्छ्राद्धं समाहितः । न पश्यामि क्षयं तस्य तस्मिन्दत्तस्य पार्वति

പുഷ്യ മാസത്തിലെ അമാവാസ്യയിൽ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം. ഹേ പാർവതീ! അവിടെ അർപ്പിച്ചതിന്റെ പുണ്യത്തിന് ക്ഷയം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

Verse 15

ब्रह्महत्यासहस्रं तु तस्य दर्शनतो व्रजेत् । गोभूहिरण्यवासांसि तत्र दद्याद्विचक्षणः

അവന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ സഹസ്ര പാപങ്ങളും അകന്നു പോകുന്നു. അവിടെ വിവേകി ഗോ, ഭൂമി, സ്വർണം, വസ്ത്രം എന്നിവ ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 16

स एकः परमः पुत्रो यो गत्वा तत्र सुन्दरि । ददेच्छ्राद्धं पितॄणां च तस्यांतो नैव विद्यते

ഹേ സുന്ദരീ! അവിടെ ചെന്നു പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കുന്നവനേ പരമപുത്രൻ; ആ പുണ്യത്തിന് ഒരിക്കലും അന്തമില്ല.

Verse 17

देवैः सर्वैः समाहूता स्नानार्थं सा सरिद्वरा । देविकेति समाख्याता तेन सा पापनाशिनी

സകല ദേവന്മാരും സ്നാനാർത്ഥം വിളിച്ചുവരുത്തിയ ആ ശ്രേഷ്ഠ നദി ‘ദേവികാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി; അതുകൊണ്ട് അവൾ പാപനാശിനി.

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकायामुमापतिमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘ദേവികായാം ഉമാപതിമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 276-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.