Adhyaya 249
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 249

Adhyaya 249

ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് ‘സംഗമേശ്വരൻ’ എന്ന ദേവതയുടെ അടുക്കൽ പോകുവാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ‘ഗോലക’ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധൻ; പാപനാശകനായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. കഥയിൽ സരസ്വതി–പിംഗാ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥലം സൂചിപ്പിച്ച്, അവിടെ തപസ്സിൽ സിദ്ധനായ ഋഷി ഉദ്ദാലകനെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. ഉദ്ദാലകന്റെ ഘോരതപസ്സിനിടയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ശിവലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—ഭക്തിയുടെ ദിവ്യ അംഗീകാരമായി. തുടർന്ന് ഒരു അശരീരി വാക്ക് ആ സ്ഥലത്ത് നിത്യ ദൈവസന്നിധി നിലനിൽക്കും എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, സംഗമത്തിൽ ലിംഗം ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ ക്ഷേത്രനാമം ‘സംഗമേശ്വരൻ’ എന്ന് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫലശ്രുതിയായി—പ്രസിദ്ധ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സംഗമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കും എന്ന് പറയുന്നു. ഉദ്ദാലകൻ നിരന്തരം ലിംഗപൂജ ചെയ്ത്, ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ മഹേശ്വരധാമം പ്രാപിക്കുന്നു; തീർത്ഥഭക്തിയും മോക്ഷവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ മാതൃകയായി ഈ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वै संगमेश्वरम् । गोलक्षमिति विख्यातं सर्वपातकनाशनम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് ‘ഗോലക്ഷ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ, സർവ്വ പാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന സംഗമേശ്വര ദേവന്റെ ദർശനത്തിന് പോകണം।

Verse 2

तस्यैव पश्चिमे भागे सर्वकामफलप्रदम् । ऋषिरुद्दालकोनाम पुरा ह्यासीन्महातपाः

അതിന്റെ തന്നെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത്, സർവ്വ ആഗ്രഹഫലവും നൽകുന്ന ആ പ്രദേശത്ത്, പുരാതനകാലത്ത് ഉദ്ദാലകൻ എന്ന മഹാതപസ്വിയായ ഋഷി വസിച്ചിരുന്നു।

Verse 3

स पुरा संगमं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनम् । सरस्वत्याश्च पिंगायास्तपस्तेपे सुरेश्वरि

ഹേ സുരേശ്വരീ! അദ്ദേഹം പൂർവ്വകാലത്ത് സർവ്വപാപനാശകമായ ആ സംഗമം പ്രാപിച്ച്, സരസ്വതിയും പിംഗയും കൂടുന്ന സംഗമസ്ഥാനത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 4

ततस्तपस्यतस्तस्य तपो रौद्रं महात्मनः । पुरतो ह्युत्थितं लिंगं भक्त्या युक्तस्य सुन्दरि

ഹേ സുന്ദരീ! ആ മഹാത്മാവ് രൗദ്രമായ തപസ്സിൽ നിരതനായിരിക്കെ, ഭക്തിയാൽ യുക്തനായതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു ശിവലിംഗം ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । उद्दालक महाबाहो शृणुष्वैतद्वचो मम

അന്നേ സമയത്ത് ഒരു അശരീര വാണി പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാബാഹു ഉദ്ദാലകാ, എന്റെ ഈ വചനം ശ്രവിക്ക.”

Verse 6

अद्यप्रभृति वासोऽत्र मम नित्यं भविष्यति । यस्मादत्र समुत्पन्नं संगमे लिंगमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येव नाम चास्य भवि ष्यति

“ഇന്നുമുതൽ ഇവിടെ എന്റെ വാസം നിത്യമായിരിക്കും. ഈ സംഗമത്തിൽ ഉത്തമ ലിംഗം ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ, ഇതിന്റെ നാമവും ‘സംഗമേശ്വരൻ’ എന്നുതന്നെ ആയിരിക്കും.”

Verse 7

येत्र स्नानं नराः कृत्वा संगमे लोकविश्रुते । संगमेश्वरमीक्षन्ते ते यांति परमां गतिम्

ലോകവിഖ്യാതമായ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സംഗമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 8

ईश्वर उवाच । ततस्तं पूजयामास दिवारात्रमतंद्रितः । ततो देहावसानेऽसौ गतो यत्र महेश्वरः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— പിന്നെ അവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ പകലും രാത്രിയും ആ (ലിംഗം) പൂജിച്ചു; ദേഹാന്തത്തിൽ മഹേശ്വരൻ ഉള്ള ലോകത്തിലേക്ക് അവൻ പോയി.

Verse 249

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രി സംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘സംഗമേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന നാമമുള്ള ഇരുനൂറ്റി നാല്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.