Adhyaya 186

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नागस्थानमनुत्तमम् । मंकीशात्पश्चिमे भागे संगमत्रितयं गतम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവീ, മങ്കീശയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ത്രിസംഗമം ഉള്ള അത്യുത്തമമായ നാഗസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

पापघ्नं सर्वजंतूनां पातालविवरं महत्

അത് എല്ലാ ജീവികളുടെയും പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; പാതാളത്തിലേക്കുള്ള മഹത്തായ ഒരു വിവരം കൂടിയാണ് അത്.

Verse 3

बलभद्रः पुरा देवि श्रुत्वा कृष्णस्य पंचताम् । भल्लतीर्थे तु भल्लेन ततः प्रभासमागतः

ഹേ ദേവീ, പണ്ടുകാലത്ത് ബലഭദ്രൻ കൃഷ്ണന്റെ നിര്യാണവാർത്ത കേട്ട്, ഭല്ലതീർത്ഥത്തിൽ അമ്പാൽ വേദനപ്പെട്ട്, അവിടെ നിന്ന് പ്രഭാസത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 4

क्षेत्रं महाप्रभावं हि ज्ञात्वा सर्वार्थसिद्धिदम् । यादवानां क्षयं कृत्वा ततो वैराग्यमेयिवान्

ഈ ക്ഷേത്രം മഹാപ്രഭാവമുള്ളതും സർവാർത്ഥസിദ്ധി നൽകുന്നതുമെന്നറിഞ്ഞ്, യാദവരുടെ ക്ഷയം വരുത്തി, പിന്നീട് അദ്ദേഹം വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

शेषनागेशरूपेण निष्क्रम्य च शरीरतः । गच्छन्गच्छंस्तदा प्राप्य तीर्थं त्रैसंगमं परम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം നാഗാധിപനായ ശേഷന്റെ രൂപത്തിൽ ശരീരത്തിൽ നിന്നു നിർഗമിച്ച് മുന്നോട്ടു നീങ്ങി പരമമായ ‘ത്രൈസംഗമ’ തീർത്ഥത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 6

पातालस्य तदा दृष्ट्वा द्वारं विवररूपकम् । प्रविष्टोऽथ जगामाशु यत्रानंतः स्वयं स्थितः

പിന്നീട് പാതാളത്തിന്റെ പിളർപ്പ്-രൂപമായ ദ്വാരം കണ്ടു അദ്ദേഹം അതിൽ പ്രവേശിച്ച്, സ്വയം അനന്തൻ (ശേഷൻ) വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ ചെന്നു.

Verse 7

यतो नागस्वरूपेण स्थानेऽस्मिंश्च समाविशत् । तत्प्रभृत्येव देवेशि नागस्थानमिति श्रुतम्

അവൻ ഈ സ്ഥലത്തിൽ നാഗസ്വരൂപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചതിനാൽ, ഹേ ദേവേശീ, അന്നുമുതൽ ഇത് ‘നാഗസ്ഥാനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി ശ്രുതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 8

नागरादित्यपूर्वेण यत्र कायो विसर्जितः । तदद्यापि प्रसिद्धं वै शेषस्थानमिति श्रुतम्

നാഗരാദിത്യത്തിന്റെ കിഴക്കുവശത്ത് ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച സ്ഥലം ഇന്നും തീർച്ചയായും ‘ശേഷസ്ഥാനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി ശ്രുതമാണ്.

Verse 9

अतः स्नात्वा महादेवि तत्र तीर्थे त्रिसंगमे । नागस्थानं समभ्यर्च्य पञ्चम्यामकृताशनः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാദേവീ, ത്രിസംഗമ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നാഗസ്ഥാനത്തെ യഥാവിധി അർച്ചിച്ച്, പഞ്ചമിദിനത്തിൽ നിരാഹാരമായി (ഉപവാസമായി) ഇരിക്കണം.

Verse 10

श्राद्धं कृत्वा यथाशक्त्या दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् । विमुक्तः सर्वदुःखेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

യഥാശക്തി ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു ബ്രാഹ്മണന് യഥോചിത ദക്ഷിണ അർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ സർവ്വദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

पायसं मधुसंमिश्रं भक्ष्यभोज्यैः समन्वितम् । शेषनागं समुद्दिश्य विप्रं यस्तत्र भोजयेत् । कोटिभोज्यं कृतं तेन जायते नात्र संशयः

അവിടെ ശേഷനാഗനെ ഉദ്ദേശിച്ച് തേൻ കലർന്ന പായസവും വിവിധ ഭക്ഷ്യ-ഭോജ്യങ്ങളുമായി ബ്രാഹ്മണന് ഭോജനം നൽകുന്നവന്, കോടി പേർക്ക് ഭോജനം നൽകിയ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 186

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नाग स्थानमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘നാഗസ്ഥാനമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റി എൺപത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.