Adhyaya 185
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 185

Adhyaya 185

ഈ അധ്യായത്തിൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവമാതാ സരസ്വതിയുടെ സ്ഥലവിശേഷ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു. അവൾ ‘ദേവമാതാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയും ലോകത്ത് സരസ്വതി എന്ന നാമത്തിൽ സ്തുത്യയും ആകുന്നു; നൈഋത (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ ഗൗരീരൂപം ധരിച്ചു പാദുകാസനത്തിൽ ആസീനയായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ രൂപത്തിൽ ‘വഡവാ/വഡവാനല’ പ്രതീകസൂചനയും കാണുന്നു; ദേവന്മാർ വഡവാനലഭയത്തിൽ നിന്ന് മാതാവുപോലെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ പണ്ഡിതർ അവളെ ദേവമാതാ എന്നു സ്ഥാപിക്കുന്നു എന്ന കാരണവും വിശദീകരിക്കുന്നു. മാഘമാസത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ നിയന്ത്രണമുള്ള പുരുഷൻ അല്ലെങ്കിൽ ശീലവതിയായ സംയമിത സ്ത്രീ അവളെ പൂജിച്ചാൽ ഇഷ്ടഫലം ലഭിക്കും എന്ന് കാലവിധാനം പറയുന്നു. തുടർന്ന് അതിഥിസത്കാരത്തിന്റെ പുണ്യം—പായസം, പഞ്ചസാര മുതലായ മധുരപദാർത്ഥങ്ങളോടെ ഒരു ദമ്പതികളെ ഭോജനിപ്പിച്ചാൽ മഹത്തായ ഗൗരീ-ഭോജനവ്രതഫലത്തോട് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. അവസാനം ആ തീർത്ഥത്തിൽ സദാചാരിയായ ബ്രാഹ്മണന് സ്വർണപാദുക ദാനം ചെയ്യണമെന്ന് ദാനവിധി ഉപദേശിക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवमातरमव्ययाम् । मंकीशान्नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रिताम् । देवमाता सरस्वत्या नाम लोकेषु गीयते

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് മങ്കീശനിൽ നിന്ന് നൈഋത്യ ദിശയിൽ, ഗൗരീരൂപം ധരിച്ച അവ്യയയായ ദേവമാതയിലേക്കു പോകണം. അവൾ സരസ്വതി; ലോകങ്ങളിൽ ‘ദേവമാതാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പാടപ്പെടുന്നു.

Verse 2

पादुकासनसंस्था च तत्र देवी सरस्वती । गौरीरूपेण सा तत्र वडवाश्रितविग्रहा

അവിടെ ദേവി സരസ്വതി പാദുകാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയാണ്. അതേ സ്ഥലത്ത് അവൾ ഗൗരീരൂപത്തിൽ, വഡവാ (സമുദ്രാഗ്നി) ആശ്രിതമായ വിഗ്രഹം ധരിച്ചു വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 3

मातृवद्रक्षिता देवा वडवानलभीतितः । देवमातेति लोकेऽस्मिं स्ततः सा विबुधैः कृता

അവൾ മാതാവുപോലെ വഡവാനലഭീതിയിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെ സംരക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകത്തിൽ വിജ്ഞന്മാർ അവളെ ‘ദേവമാതാ’—ദേവരുടെ മാതാവ്—എന്ന് സ്തുതിച്ച് കീർത്തി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 4

माघे मासे तृतीयायां यस्तामर्चयते नरः । नारी वा संयता साध्वी सर्वान्कामानवाप्नुयात्

മാഘമാസത്തിലെ തൃതീയാ തിഥിയിൽ ആരെങ്കിലും അവളെ ആരാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—പുരുഷനായാലും, സംയമമുള്ള സാധ്വിയായ സ്ത്രീയായാലും—അവൻ/അവൾ എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും പ്രാപിക്കും.

Verse 5

दंपती भोज येद्यस्तु पायसैः शर्करादिभिः । गौरीसहस्रभोज्यस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्

പായസം, ശർക്കര മുതലായ മധുരവസ്തുക്കളാൽ ദമ്പതികളെ ഭോജിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഗൗരിക്കു സഹസ്ര-ഭോജ്യദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 6

सुवर्णपादुका देया तत्र विप्राय शीलिने

അവിടെ ശീലവാനായ ബ്രാഹ്മണനു ദാനമായി സ്വർണ്ണപാദുകകൾ സമർപ്പിക്കണം.