Adhyaya 134

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करावर्तकां नदीम् । ब्रह्मकुंडादुत्तरतो नातिदूरे व्यवस्थिताम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവീ! ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് അതിദൂരമല്ലാതെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുഷ്കരാവർത്തകാ എന്ന നദിയിലേക്കു പോകണം।

Verse 2

पुरा यज्ञे वर्तमाने सोमस्य तु महात्मनः । ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं प्रभासं क्षेत्रमागतः

പുരാതനകാലത്ത്, മഹാത്മാവായ സോമന്റെ യജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രഭാസം എന്ന പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വന്നു।

Verse 3

सोमनाथप्रतिष्ठार्थमृक्षराजनिमंत्रितः । प्रतिज्ञातं पुरा तेन ब्रह्मणा लोककारिणा

സോമനാഥപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കായി നക്ഷത്രരാജൻ ക്ഷണിച്ചപ്പോൾ, ലോകഹിതകാരിയായ ആ ബ്രഹ്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നു।

Verse 4

यावत्स्थास्याम्यहं मर्त्ये कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तावत्संध्यात्रयं वंद्यं नित्यमेव त्रिपुष्करे

‘ഞാൻ ഏതോ കാരണാന്തരത്താൽ മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം, അത്രകാലം ത്രിപുഷ്കരത്തിൽ പ്രതിദിനം മൂന്നു സന്ധ്യകളെയും ഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ചു ആരാധിക്കണം.’

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु लग्नकाल उपस्थिते । आदिष्टं शोभनं कालं ब्राह्मणैर्दैवचिन्तकैः

അന്നേ സമയത്ത്, ശുഭ ലഗ്നകാലം എത്തിയപ്പോൾ, ദൈവചിന്തയിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണർ ആ സമയം ശോഭനവും അനുകൂലവും ആണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു।

Verse 6

ततस्तं प्रस्थितं ज्ञात्वा पुष्करे तु पितामहम् । संध्यार्थं रात्रिनाथो वै वाक्यमेतदुवाच ह

അതിനുശേഷം, പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ്, സന്ധ്യോപാസന സമയത്ത് രാത്രിനാഥനായ ചന്ദ്രൻ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 7

दैवज्ञैः कलितः काल एष एव शुभोदयः । यथा कालात्ययो न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्

ദൈവജ്ഞർ കണക്കാക്കിയ ഈ സമയമേ ശുഭോദയകരം; അതിനാൽ സമയാതിക്രമം വരാതെ യഥോചിതമായ നടപടി ക്രമീകരിക്കപ്പെടട്ടെ।

Verse 8

तं ज्ञात्वा सांप्रतं कालं ब्रह्मा लोकपितामहः । मनसा चिन्तयामास पुष्कराणि समाहितः

ഇപ്പോഴത്തെ സമയം എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ്, ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് സമാഹിതചിത്തനായി പുഷ്കരങ്ങളെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചു।

Verse 9

तानि वै स्मृतमात्राणि ब्रह्मणा वरवर्णिनि । प्रादुर्भूतानि तत्रैव नद्यास्तीरे सुशोभने

ഹേ വരവർണിനീ! ബ്രഹ്മാവ് അവയെ സ്മരിച്ച മാത്രത്തിൽ തന്നെ, അവ പുഷ്കരങ്ങൾ അവിടെയേ, മനോഹരമായ നദീതീരത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 10

आवर्तास्तत्र सञ्जाता ज्येष्ठमध्यकनीयसः । अथ नामाकरोत्तस्या ब्रह्मा लोकपितामहः

അവിടെ ജ്യേഷ്ഠം, മധ്യം, കനിഷ്ഠം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ആവർത്തങ്ങൾ ഉദിച്ചു. തുടർന്ന് ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ആ (നദി/സ്ഥലം) നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 11

पुष्करावर्तका नाम्ना अद्यप्रभृति शोभना । नदी प्रयास्यते लोके ख्यातिं मम प्रसादतः

ഇന്നുമുതൽ ഈ ശോഭന നദി ‘പുഷ്കരാവർത്തകാ’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൾക്ക് ഖ്യാതി ലഭിക്കും.

Verse 12

अत्र स्नात्वा नरो भक्त्या तर्पयिष्यति यः पितॄन् । त्रिपुष्करसमं पुण्यं लप्स्यते स तथेप्सितम्

ഭക്തിയോടെ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ ത്രിപുഷ്കരസമമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുകയും ഇഷ്ടഫലവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 13

श्रावणे शुक्लपक्षस्य तृतीयायां नरोत्तमः । यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र तृप्तिः कल्पायुतं भवेत्

ഹേ നരോത്തമാ! ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ അവിടെ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവനാൽ, അവരുടെ തൃപ്തി പത്തായിരം കല്പങ്ങൾ വരെ നിലനിൽക്കും.

Verse 134

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करावर्तकानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘പുഷ്കരാവർത്തകാ നദീമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 134-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.