Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

ततस्तं प्रस्थितं ज्ञात्वा पुष्करे तु पितामहम् । संध्यार्थं रात्रिनाथो वै वाक्यमेतदुवाच ह

tatastaṃ prasthitaṃ jñātvā puṣkare tu pitāmaham | saṃdhyārthaṃ rātrinātho vai vākyametaduvāca ha

അതിനുശേഷം, പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ്, സന്ധ്യോപാസന സമയത്ത് രാത്രിനാഥനായ ചന്ദ്രൻ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Discourse/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक-अव्यय (then/thereupon)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
प्रस्थितम्having departed
प्रस्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र + स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) — ‘having set out’ (qualifying तम्)
ज्ञात्वाhaving learned/known
ज्ञात्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having known’
पुष्करेat Puṣkara
पुष्करे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle)
पितामहम्Pitāmaha (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
संध्यार्थम्for the twilight rite
संध्यार्थम्:
Karma (Purpose/कर्म-प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—संध्यायाः अर्थम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)
रात्रिनाथःthe lord of the night (the Moon)
रात्रिनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—रात्रेः नाथः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (वाक्यम्)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed/it is said
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formस्मरण/इतिवृत्तसूचक-अव्यय (narrative particle)

Candrama (Rātrinātha) (implied)

Tirtha: Puṣkara

Type: kshetra

Scene: At twilight, the Moon-god (Rātrinātha/Candra) learns of Brahmā’s departure toward Puṣkara and speaks, with a sky of deepening blue and ritual lamps beginning to glow.

B
Brahmā
P
Puṣkara
C
Candrama (Moon)
S
Sandhyā

FAQs

It highlights reverence for proper timing and discipline in sandhyā rites, even among cosmic beings.

Puṣkara is referenced as the destination associated with Brahmā’s sacred activity.

Sandhyā (twilight worship) is indicated as the religious context for the ensuing instruction.