
ഈ അധ്യായത്തിൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ജാമദഗ്ന്യേശ്വര ലിംഗത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും മഹിമയും ശൈവ സ്ഥലം-പുരാണരൂപത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ തീർത്ഥയാത്രാക്രമം വിവരിക്കുന്നു; അതിൽ രാമജാമദഗ്ന്യൻ (പരശുരാമൻ) സ്ഥാപിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്ന രാമേശ്വരവും, ഗോപീശ്വരത്തിന് സമീപം ദൂരസൂചനയോടുകൂടി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അതിശക്തമായ പാപനാശക ലിംഗത്തിന്റെ സ്ഥാനവും വ്യക്തമാക്കുന്നു. കഥയിൽ പരശുരാമന്റെ ഗുരുതര നൈതിക പ്രതിസന്ധി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു—പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാതൃവധം, തുടർന്ന് പശ്ചാത്താപം, ജമദഗ്നിയുടെ പ്രസാദനം, വരദാനത്താൽ രേണുകയുടെ പുനർജീവനം. വരം ലഭിച്ചിട്ടും പരശുരാമൻ പ്രഭാസത്തിൽ അപൂർവ തപസ്സു ചെയ്ത് മഹാദേവ ശങ്കരനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; ദൈവസന്തോഷവും അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു, മഹേശ്വരൻ അവിടെ സന്നിധിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. പിന്നീട് ക്ഷത്രിയർക്കെതിരായ പരശുരാമന്റെ യുദ്ധയാത്ര, കുരുക്ഷേത്ര-പഞ്ചനദ പ്രദേശങ്ങളിലെ കർമ്മങ്ങൾ, പിതൃഋണപരിഹാരം, ഭൂമിയെ ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനം ചെയ്യൽ എന്നിവ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ—ഈ ലിംഗാരാധനയാൽ മഹാപാപിയും എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി ഉമാപതിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കും; കൂടാതെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്താൽ അശ്വമേധസമമായ ഫലവും സ്വർഗീയ ആനന്ദവും ലഭിക്കും എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । जामदग्न्येन रामेण स्वयं तत्र प्रतिष्ठितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് അനുത്തമമായ രാമേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം; ജാമദഗ്ന്യ രാമൻ തന്നെയാണ് അവിടെ അത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്।
Verse 2
गोपीश्वराच्च वायव्ये धनुषां त्रिंशकेऽन्तरे । स्थितं महाप्रभावं हि लिंगं पातकनाशनम्
ഗോപീശ്വരത്തിൽ നിന്ന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ, മുപ്പത് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ, മഹാപ്രഭാവമുള്ള പാതകനാശകമായ ശിവലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 3
यदा रामेण देवेशि जमदग्निसुतेन वै । कृतो मातृवधो घोरः पितुराज्ञानुवर्तिना
ഹേ ദേവേശീ! ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായ രാമൻ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച് ഭീകരമായ മാതൃവധം ചെയ്തപ്പോൾ,
Verse 4
तदा मनसि संतापं कृत्वा निर्वेदमागतः । ततः प्रसन्नतां यातो जमदग्निर्महातपाः
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ ദുഃഖസന്താപം നിറച്ച് അവൻ നിർവേദവും പശ്ചാത്താപവും പ്രാപിച്ചു; തുടർന്ന് മഹാതപസ്വിയായ ജമദഗ്നി പ്രസന്നനായി ശാന്തനായി।
Verse 5
ददौ वरं ततस्तुष्टो रेणुकायाश्च जीवितम् । एवं यद्यपि सा तत्र जीविता वरवर्णिनी
അപ്പോൾ പ്രസന്നനായി അദ്ദേഹം രേണുകയ്ക്ക് ജീവന്റെ വരം നൽകി. ഇങ്ങനെ അവിടെ ആ ശ്രേഷ്ഠവർണിനിയായ ദേവി യദ്യപി പുനർജീവിതയായി.
Verse 6
तथापि सघृणो देवि जामदग्न्यो महाप्रभः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपश्चक्रे ततोऽद्भुतम्
എങ്കിലും, ഹേ ദേവീ, കരുണാനിധിയായ മഹാപ്രഭു ജാമദഗ്ന്യൻ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി അവിടെ അത്ഭുതമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
Verse 7
प्रतिष्ठाप्य महादेवं शंकरं लोकशंकरम् । दिव्यं वर्षशतं साग्रं ततस्तुष्टो महेश्वरः
ലോകക്ഷേമകാരിയായ ശങ്കര മഹാദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് അദ്ദേഹം നൂറിലധികം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്തു; പിന്നെ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി.
Verse 8
ददौ तस्येप्सितं सर्वं स्वयं तत्रैव संस्थितः । ततः कृतार्थतां प्राप्तो जामदग्न्यो महाऋषिः
അദ്ദേഹം അവന് ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാം നല്കി, താനും അവിടെ തന്നെയിരുന്നു. അപ്പോൾ മഹർഷി ജാമദഗ്ന്യൻ കൃതാർത്ഥനായി.
Verse 9
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं जित्वा हत्वा च क्षत्रियान् । कृत्वा पंचनदं तत्र कुरुक्षेत्रे महामनाः
ഇരുപത്തൊന്നുതവണ ഭൂമിയെ ജയിക്കുകയും ക്ഷത്രിയരെ വധിക്കുകയും ചെയ്ത്, ആ മഹാമനസ് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ അവിടെ പഞ്ചനദം സൃഷ്ടിച്ചു.
Verse 10
रक्तैः संपूर्णतां नीत्वा क्षत्रियाणां वरानने । आनृण्यं समनु प्राप्तः पितॄणां यो महाबलः
ഹേ വരാനനേ! ക്ഷത്രിയരുടെ രക്തംകൊണ്ട് അതിനെ പൂർണ്ണമാക്കി, ആ മഹാബലൻ പിതൃഋണത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി.
Verse 11
एवं क्षत्त्रान्तकं कृत्वा दत्त्वा विप्रेषु मेदिनीम् । कृतार्थतामनुप्राप्तस्त्रैलोक्ये ख्यातपौरुषः
ഇങ്ങനെ ക്ഷത്രിയാന്തകനായി, ഭൂമിയെ വിപ്രന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി, അവൻ കൃതാർത്ഥനായി; അവന്റെ വീര്യം ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമായി.
Verse 12
तेन तत्स्थापितं लिंगं क्षेत्रे प्राभासिके शुभे । यस्तं पूजयते भक्त्या पापयुक्तोऽपि मानवः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति लोकमुमापतेः
അവൻ ശുഭമായ പ്രാഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ ആ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു. പാപഭാരമുള്ള മനുഷ്യനും ഭക്തിയോടെ അതിനെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി ഉമാപതിയുടെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും.
Verse 13
ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां जागृयात्तत्र यो नरः । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
ജ്യേഷ്ഠ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിൽ അവിടെ ആരെങ്കിലും ജാഗരണം ചെയ്താൽ, അവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ ദേവനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കും.
Verse 121
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जामदग्न्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ജാമദഗ്ന്യേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റി ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.