Adhyaya 24

Verse 1

श्रीमार्कंडेय उवाच । पितॄणां प्रेतरूपाणां कृत्वा वाक्यं महीपते । चंद्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹീപതേ, പ്രേതരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട പിതൃകളുടെ വാക്ക് അനുഷ്ഠിച്ച്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ ചന്ദ്രശർമ ദ്വാരകയിൽ എത്തി.

Verse 2

रुक्मिणीसहितः कृष्णो यत्र तिष्ठति चान्वहम् । यत्र तिष्ठंति तीर्थानि तत्र यातो द्विजोत्तमः

രുക്മിണീസഹിതനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ നിത്യം വസിക്കുന്നതും, തീർത്ഥങ്ങൾ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നതുമായ ആ സ്ഥലത്തേക്കു ആ ദ്വിജോത്തമൻ ചെന്നു.

Verse 3

यत्र तिष्ठंति यज्ञाश्च यत्र तिष्ठंति देवताः । यत्र तिष्ठंति ऋषयो मुनयो योगवित्तमाः

അത് യജ്ഞങ്ങൾ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലം; അവിടെ ദേവതകൾ വസിക്കുന്നു; അവിടെ യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഋഷി-മുനിമാർ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിതരാണ്.

Verse 4

या पुरी सिद्धगंधर्वैः सेव्यते किंनरैर्नरेः । अप्सरोगणयक्षैश्च द्वारका सर्वकामदा

സിദ്ധ-ഗന്ധർവന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ശ്രേഷ്ഠ നരന്മാർ, അപ്സരാഗണങ്ങളും യക്ഷഗണങ്ങളും സേവിച്ചു ആദരിക്കുന്ന ആ നഗരമേ—സർവകാമദായിനിയായ ദ്വാരക.

Verse 5

स्वर्गारोहणनिश्रेणी वहते यत्र गोमती । सा पुरी मोक्षदा नृणां दृष्टा विप्रवरेण हि

ഗോമതി നദി സ്വർഗാരോഹണത്തിനുള്ള പടിക്കെട്ടുപോലെ ഒഴുകുന്നിടത്ത് ഉള്ള ആ നഗരി മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷദായിനിയാണ്; അതിനെ ആ വിപ്രവരൻ ദർശിച്ചു.

Verse 6

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

ആ നഗരിയുടെ അതിരിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ മതി; ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാപാപങ്ങൾ ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു—അത്തരം പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 7

गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् । मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम्

കൃഷ്ണപുരിയിൽ ചെന്നു, ഗോമതിയെയും സമുദ്രത്തെയും ദർശിച്ച്, ഞാൻ എന്നെ കൃതാർത്ഥനെന്ന് കരുതുന്നു—എന്റെ ജീവിതവും യൗവനവും ധനവും സാർത്ഥകമായി।

Verse 8

दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् । धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले

രമ്യമായ കൃഷ്ണപുരിയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പദ്മമുഖവും ദർശിച്ച്, ഞാൻ ധന്യൻ; എന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയായി; ഈ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ സൗഭാഗ്യവാൻ।

Verse 9

दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമുഖവും, രുക്മിണിയെയും, ദ്വാരകാപുരിയെയും ദർശിച്ചാൽ, പിന്നെ കോടി-സഹസ്ര തീർത്ഥങ്ങൾ സേവിച്ചാൽ എന്ത് പ്രയോജനം?

Verse 10

पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा । शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी

ലക്ഷസഹസ്ര പുണ്യങ്ങളാൽ മാത്രമേ ശുഭമായ ദ്വാരവതി പ്രാപ്യമാകൂ; വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ‘മധുസൂദനി’ എന്ന പുണ്യകാലവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 11

द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा । धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी

‘ത്രിസ്പൃശാ’ എന്ന ദ്വാദശി നൂറുകണക്കിന് കോടി പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. വൈശാഖത്തിൽ മധുസൂദനി വ്രതം ലഭിക്കുന്ന എല്ലാവരും ധന്യർ।

Verse 12

संप्राप्ता त्रिस्पृशा यैस्तु बुधवारेण संयुता । न यज्ञैस्तु न वेदैस्तु न तीर्थैः कोटिसेवितैः । प्राप्यते तत्फलं नैव द्वारकायां यथा नृणाम्

ബുധനാഴ്ചയോടു ചേർന്ന ത്രിസ്പൃശാ (ദ്വാദശി) ലഭിക്കുന്നവർക്ക്, ദ്വാരകയിൽ മനുഷ്യർ പ്രാപിക്കുന്ന ഫലം യജ്ഞങ്ങളാലോ വേദാധ്യയനത്താലോ കോടിക്കണക്കിന് തീർത്ഥസേവനത്താലോ പോലും ലഭ്യമാകുന്നതല്ല।

Verse 13

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः । उपस्पृश्य यथान्यायं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഗോമതിയുടെ തീരത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ശാസ്ത്രദൃഷ്ടമായ കര്‍മ്മപ്രകാരം യഥാനിയമം ആചമനാദി ശുദ്ധിക്രിയകൾ നിർവഹിച്ചു।

Verse 14

कृत्वा स्नानं यथोक्तं तु संतर्प्य पितृदेवताः । चक्रतीर्थात्समादाय शिलांश्चक्रांकिताञ्छुभान् । पूजिताः पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना नृप

യഥോക്തമായി സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതകളെ സന്തർപ്പിച്ച്, ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് ചക്രാങ്കിതമായ ശുഭശിലകൾ എടുത്തു; രാജാവേ, പുരുഷസൂക്തം ചൊല്ലി ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം അവയെ പൂജിച്ചു।

Verse 15

शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् । दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम्

ശിവപൂജ ചെയ്ത ശേഷം, പിതാക്കന്മാർ പറഞ്ഞ ഉപദേശം സ്മരിച്ച്, വിധിപൂർവം പിതൃകൾക്ക് പിണ്ഡവും ഉദകവും യഥാവിധി അർപ്പിച്ചു।

Verse 16

विलेपनं च वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपको । नैवेद्यानि मनोज्ञानि कंदमूलफलानि च

അവൻ ലേപനം, വസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപദീപങ്ങൾ, കൂടാതെ മനോഹരമായ നൈവേദ്യമായി കന്ദം, മൂലം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവയും സമർപ്പിച്ചു।

Verse 17

तांबूलं च सकर्पूरं कृत्वा नीराजनादिकम् । प्रदक्षिणां नमस्कारं स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः

അവൻ കർപ്പൂരസഹിതം താംബൂലം അർപ്പിച്ച് നീരാജനം (ആരതി) മുതലായവ നിർവഹിച്ചു; സ്തുതിപൂർവം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രദക്ഷിണയും നമസ്കാരവും ചെയ്തു।

Verse 18

क्षमापयित्वा देवेशं चक्रे जागरणं ततः । यामत्रये व्यतीते तु चंद्रशर्मा ह्युवाच ह

ദേവേശനോട് ക്ഷമ അപേക്ഷിച്ച് അവൻ തുടർന്ന് ജാഗരണം നടത്തി; രാത്രിയുടെ മൂന്ന് യാമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചന്ദ്രശർമ പറഞ്ഞു।

Verse 19

आतुरस्य च दीनस्य शृणु कृष्ण वचो मम । संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव

ഹേ കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ആകുലനും ദീനനും ആകുന്നു—എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കണമേ. ഹേ കേശവാ, സംസാരഭയത്തിൽ വിറയ്ക്കുന്ന എന്നെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 20

त्वत्पादांबुज भक्तानां न दुःखं पापिनामपि । किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम्

നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവർക്ക്—പാപികളായാലും—ദുഃഖമില്ല; പിന്നെ പാപരഹിതരായി ദ്വാദശീ സേവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ!

Verse 21

दशमीवेधजं पापं कथितं मम पूर्वजैः । दुष्कृतं नाशमायातु त्वत्प्रसादाज्जनार्द्दन

‘ദശമി-വേധ’ത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പാപത്തെ എന്റെ പൂർവ്വികർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഹേ ജനാർദ്ദന, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ ദുഷ്കൃതം നശിക്കട്ടെ।

Verse 22

सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे । तत्पापं विलयं यातु यथालवणमंभसि

ഹേ കൃഷ്ണാ, ഹേ ഹരേ! നിന്റെ പുണ്യദിനത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത ജാഗരണം സവിദ്ധം (ദോഷയുക്തം) ആയിരുന്നാൽ, ആ പാപം വെള്ളത്തിൽ ഉപ്പ് ലയിക്കുന്നതുപോലെ ലയിച്ചുപോകട്ടെ।

Verse 23

सविद्धं वासरं यस्मा त्कृतं मम पितामहैः । प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम्

എന്റെ പിതാമഹന്മാർ ഒരിക്കൽ സവിദ്ധ (ദോഷയുക്ത) വ്രതദിനം ആചരിച്ചതിനാൽ, അതുകൊണ്ട് അവർ പ്രേതത്വം പ്രാപിച്ചു—അത് മഹാദുഃഖം വരുത്തുന്നതാണ്।

Verse 24

यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः । मुक्तिं प्रयांति देवेश तथा कुरु जगत्पते

ഹേ ദേവേശാ, ഹേ ജഗത്പതേ! എന്റെ മുൻ പിതാമഹന്മാർ പ്രേതത്വത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കട്ടെ—അങ്ങനെ കൃപ ചെയ്ത് നടത്തണമേ।

Verse 25

पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि । अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम्

ഹേ യദുശ്രേഷ്ഠാ! നീ വീണ്ടും പ്രസാദം നൽകുവാൻ യോഗ്യനാകുന്നു. അവിദ്യാമോഹിതനായ ഞാൻ നിന്റെ പൂജ ചെയ്തില്ല।

Verse 26

मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता । तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम्

ഹേ ദേവേശാ! പാപിയായ ഞാൻ ശിവഭക്തിയെ ആശ്രയിച്ചു; എന്നാൽ നിന്റെ ഭക്തി ചെയ്തില്ല, നിന്റെ വാസരം (പുണ്യദിനം) പോലും ആചരിച്ചില്ല।

Verse 27

न दृष्टा द्वारका कृष्ण न स्नातो गोमतीजले । न दृष्टं पादपद्मं च त्वदीयं मोक्षदा यकम्

ഹേ കൃഷ്ണാ! ഞാൻ ദ്വാരക ദർശിച്ചിട്ടില്ല; ഗോമതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തിട്ടില്ല; മോക്ഷദായകമായ നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളും ദർശിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 28

न कृता द्वारकायात्रा दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । विफलं सुकृतं जातं यन्मया समुपार्जितम्

പ്രഭു സോമേശ്വരനെ ദർശിക്കാനായി ഞാൻ ദ്വാരകായാത്ര ചെയ്തിട്ടില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം ഫലഹീനമായി.

Verse 29

मत्पूर्वजैस्तु कथितं सर्वमेव सुरेश्वर । तत्पुण्यं मा वृथा यातु प्रसादात्तव केशव

ഹേ സുരേശ്വരാ! എന്റെ പൂർവ്വികർ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഹേ കേശവാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ പുണ്യം വ്യർത്ഥമാകാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 30

दृष्टं तु तव वक्त्रं च दुर्ल्लभं भुवनत्रये । तन्नास्ति देवकीपुत्र पुराणेषु श्रुतं मया

എങ്കിലും ഞാൻ നിന്റെ മുഖദർശനം നേടി; അത് ത്രിഭുവനത്തിലും ദുർലഭം. ഹേ ദേവകീപുത്രാ! ഇത്തരമൊരു ദർശനം ദുഷ്കരമെന്ന് പുരാണങ്ങളിൽ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

Verse 31

सापराधास्तु ये केचिच्छिशुपालादयः स्मृताः । त्वत्करेण हताः कोपान्मुक्तिं प्राप्ता महीवराः

ശിശുപാലാദികൾ പോലെയുള്ളവർ കുറ്റക്കാരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, നിന്റെ കൈയാൽ കോപത്തിൽ ഹതരായി, ഹേ മഹാപ്രഭോ, മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 32

अद्यप्रभृति कर्त्तव्यं पूजनं प्रत्यहं च तत् । पलार्धेनापि विद्धं स्याद्भोक्तव्यं वासरे तव

ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ പ്രതിദിനം നിന്റെ പൂജ നടത്തും. വ്രതത്തിൽ അർദ്ധപലമാത്രം പോലും ദോഷം വന്നാലും നിന്റെ പവിത്ര വാസരത്തിൽ മാത്രമേ ഭോജനം ചെയ്യൂ.

Verse 33

त्वत्प्रिया च मया कार्य्या द्वादशी व्रतसंयुता । भक्तिर्भागवतानां च कार्य्या प्राणैर्द्धनैरपि

നിനക്കു പ്രിയമായത്—പ്രത്യേകിച്ച് ദ്വാദശീ വ്രതം—ഞാൻ ആചരിക്കും. ഭഗവദ്ഭക്തരായ ഭാഗവതന്മാരോടുള്ള ഭക്തിയും സത്കാരവും പ്രാണധനംകൊടുത്തും നടത്തും.

Verse 34

नित्यं नामसहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् । पूजा तु तुलसीपत्रैर्मया कार्या सदैव हि

ഞാൻ നിത്യം നിനക്കു പ്രിയമായ സഹസ്രനാമം പാരായണം ചെയ്യും. തുളസിയിലകളാൽ എപ്പോഴും നിന്റെ പൂജ നടത്തും.

Verse 35

तुलसीकाष्ठसंभूता माला धार्य्या सदा मया । नृत्यं गीतं च कर्त्तव्यं संप्राप्ते जागरे तव

തുളസിക്കട്ടയിൽ നിന്നുണ്ടായ മാല ഞാൻ എപ്പോഴും ധരിക്കും. നിന്റെ ജാഗര വേളയിൽ ഭജന-കീർത്തനത്തോടെ പാട്ടും നൃത്തവും ചെയ്യും.

Verse 36

द्वारकायां प्रकर्त्तव्यं प्रत्यहं गमनं मया । त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम्

ഞാൻ പ്രതിദിനം ദ്വാരകയിലേക്കു പോകും. നിന്റെ കഥകൾ ശ്രവിക്കാനായി നിത്യം പവിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിക്കും.

Verse 37

नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं सुभक्तितः । नैवेद्यभक्षणं चैव करिष्यामि सुभक्तितः

ഞാൻ നിത്യം സുദ്ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളുടെ പാദപ്രക്ഷാളനജലം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കും; അതുപോലെ സുദ്ഭക്തിയോടെ നൈവേദ്യ-പ്രസാദവും ഭുജിക്കും।

Verse 38

निर्माल्यं शिरसा धार्य्यं त्वदीयं सादरं मया । तव दत्त्वा यदिष्टं तु भक्षणीयं सदा मया

ഞാൻ സാദരത്തോടെ നിങ്ങളുടെ നിർമ്മാല്യം (മാലകളും പുഷ്പങ്ങളും) ശിരസ്സിൽ ധരിക്കും; നിങ്ങളെ അർപ്പിച്ച ശേഷം നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമായതു എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ പ്രസാദമായി ഭുജിക്കും।

Verse 39

तथा तथा प्रकर्त्तव्यं येन तुष्टिर्भवेत्तव । तथ्यमेतन्मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तितम्

ഏത് ഏത് രീതിയിൽ നിങ്ങളുടെ തൃപ്തി ഉണ്ടാകുമോ, ആ ആ രീതിയിൽ ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും. ഹേ കൃഷ്ണാ, ഈ സത്യം ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । साधुसाधु महाभाग चन्द्रशर्मन्द्विजोत्तम । आगमिष्यंति मल्लोके त्वया सह पितामहाः

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “സാധു, സാധു! ഹേ മഹാഭാഗ്യവാൻ ചന്ദ്രശർമൻ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ—നിനക്കൊപ്പം നിന്റെ പിതാമഹന്മാർ എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് വരും।”

Verse 41

पश्य प्रेतत्वनिर्मुक्ता मत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । आकाशे गरुडारूढास्तव पूर्वपितामहाः

കാണുക, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ—എന്റെ പ്രസാദംകൊണ്ട് നിന്റെ മുൻ പിതാമഹന്മാർ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായിരിക്കുന്നു; അവർ ആകാശത്തിൽ ഗരുഡാരൂഢരായി ദൃശ്യമാണ്।

Verse 42

पितामहा ऊचुः । त्वत्प्रसादाद्वयं पुत्र मुक्तिं प्राप्ता न संशयः । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः कृष्णवक्त्रावलोकनात्

പിതാമഹന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ പുത്രാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണമുഖദർശനത്താൽ പ്രേതയോനിയിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി.

Verse 43

धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः । दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यंति द्वारकाम्

മനുഷ്യലോകത്തിൽ പുത്ര-പൗത്ര-പ്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടി ഉള്ളവർ ധന്യർ; അവർ ശ്രീസോമനാഥനെ ദർശിച്ച് പിന്നെ ദ്വാരകയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 44

धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या । उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन्कुलानां निरयाच्छतम्

ശ്രീകൃഷ്ണയാത്ര ചെയ്യുന്ന വിധവസ്ത്രീയും ധന്യയാണ്; ഈ ലോകത്തുതന്നെ അവൾ തന്റെ കുലത്തിന്റെ നൂറു തലമുറകളെ നരകത്തിൽ നിന്ന് ഉദ್ಧരിക്കും.

Verse 45

श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम् । स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः

ശ്വപചനും ഇങ്ങനെ ഹരി-ശങ്കരയാത്ര ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, പിതൃഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായി അവൻ പരമമുക്തി പ്രാപിക്കും.

Verse 46

यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै । विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि

കൂടാതെ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച് അവിടെ തന്നെ വസിക്കുന്നവന് വിഷ്ണുലോകത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവരവ് നൂറുകോടി കല്പങ്ങളിലുപോലും ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 47

वंचितास्ते न सन्देहो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । दृष्टं कृष्णमुखं नैव न स्नाता गोमतीजले

സംശയമില്ല—പ്രഭു സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ചിട്ടും ശ്രീകൃഷ്ണമുഖം ദർശിക്കാതെയും ഗോമതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെയും ഇരിക്കുന്നവർ വഞ്ചിതരത്രേ.

Verse 48

किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं यस्तु द्वारकां नैव गच्छति । धिक्कुर्वंति च तं पापं पितरो दिवि संस्थिताः

കോടിക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന അനേകം പുണ്യജലങ്ങൾക്കൊക്കെ എന്തുപ്രയോജനം? സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ചിട്ടും ദ്വാരകയിലേക്കു പോകാത്ത ആ പാപിയെ സ്വർഗ്ഗസ്ഥ പിതൃകൾ ധിക്കരിക്കുന്നു.

Verse 49

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम् । सौपर्णे कथितं पुण्यं यात्राशतसमुद्भवम्

സോമേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ച്, ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിച്ച്, പിന്നെയും ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ—ആ പുണ്യം സൗപർണോപദേശത്തിൽ നൂറു യാത്രകളിൽ നിന്നുയർന്നതെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 50

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं नैव प्रपश्यति । मोहाद्व्यर्थगतं तस्य सर्वं संसारकर्म वै

സോമേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ചിട്ടും ശ്രീകൃഷ്ണനെ യഥാർത്ഥമായി ദർശിക്കാത്തവന്, മോഹം മൂലം അവന്റെ സകല സാംസാരികകർമ്മങ്ങളും നിഷ്ഫലമാകുന്നു.

Verse 51

आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः । प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः

പ്രഭാസത്തിൽ എത്തി ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, പരിശ്രമത്തോടെ പ്രഭാസപുണ്യത്തിന്റെ അയുതസംഖ്യയായ (പതിനായിരം തോതിലുള്ള) ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 52

यस्मात्सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः । द्वारकायां समायांति त्रिकालं कृष्णसंनिधौ

കാരണം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ ദേവന്മാരും യാഗങ്ങളും പോലും—ത്രികാലവും—ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ദ്വാരകയിൽ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു.

Verse 53

तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् । फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत्

ഹേ പുത്രാ! പലവിധ തീർത്ഥങ്ങളും അവയുടെ വിവിധ സ്ഥാനങ്ങളും എന്തിന്? ദ്വാരവതിയെ ദർശിച്ചതുമാത്രം കൊണ്ട് എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

കംസനും ജരാസന്ധനും വധിക്കപ്പെട്ടും, നരകൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടും, ഭൂമിയുടെ ഭാരമൊഴിഞ്ഞും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ—ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സമുദ്രസന്നിധിയിൽ രമ്യമായ ദ്വാരവതിയെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 55

स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम्

അവിടെ പ്രീതിമനസ്സോടെ വസിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണൻ പ്രിയകളോടുള്ള സംഗമസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 56

ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः । मर्त्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः

ബ്രഹ്മാവ്, അഗ്നി, വായു, സൂര്യൻ; ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ദിവൗകസർ; മർത്ത്യലോകത്തിലെ ബ്രാഹ്മണരും രാജാക്കളും; പാതാളത്തിൽ നിന്നുള്ള നാഗേശ്വരന്മാരും—എല്ലാവരും അവിടെ സമവേതരാകുന്നു.

Verse 57

नद्यो नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च । पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च

അവിടെ നദികളും ഉപനദികളും, പർവതങ്ങളും, വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും, അരണ്യങ്ങളും, സമുദ്രങ്ങളും തടാകങ്ങളും—എല്ലാം തന്നെയെന്നപോലെ സന്നിഹിതമാണ്।

Verse 58

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः

അവിടെ യക്ഷന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ; സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും; രംഭാദി അപ്സരസ്സുകളും; പ്രഹ്ലാദാദി ദിതിപുത്രന്മാരും; വിഭീഷണാദി രാക്ഷസന്മാരും; യക്ഷനാഥൻ ധനദൻ (കുബേരൻ) പോലും—എല്ലാവരും സന്നിഹിതരാണ്।

Verse 59

ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः । ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः

അവിടെ ഋഷിമുനിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, സനകാദി യോഗികൾ; ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, യോഗങ്ങൾ; കൂടാതെ പരമ വൈഷ്ണവനായ ധ്രുവനും—എല്ലാവരും സന്നിഹിതരാണ്।

Verse 60

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् । श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉള്ളതെന്തായാലും—സ്ഥാവരമോ ജംഗമമോ—അത് നിത്യമായി, പ്രതിദിനം, സദാ ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 61

न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् । सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् । पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

അവർ കൃഷ്ണസേവിതമായ പുണ്യപുരിയായ ദ്വാരകയെ ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല. മകനേ, നീയും ഇപ്പോൾ അതിനെ സേവിച്ചു; ശ്രീകൃഷ്ണദർശനത്താൽ ഞങ്ങൾ പിശാചയോനിയിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി പരമഗതിയിലേക്കു പോകും।

Verse 62

द्वादशीवेधजंपापं द्वारकायाः प्रभावतः । नष्टं पुत्र न सन्देहः संप्राप्ताः परमं पदम्

ദ്വാരകയുടെ മഹിമാബലത്താൽ ദ്വാദശീ-വേധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപം നശിച്ചു. മകനേ, സംശയമില്ല—ഞങ്ങൾ പരമപദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 63

द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम् । कृष्णस्य दर्शनात्क्षीणं न जह्यं द्वादशीव्रतम्

ദ്വാദശീ-വേധം മൂലം നീ സമ്പാദിച്ച പാപം കൃഷ്ണദർശനമാത്രത്താൽ ക്ഷയിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ദ്വാദശീ വ്രതം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 64

रक्षणीयं प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः । नो चेत्पुत्र न संदेहः प्रेतयोनिमवाप्स्यसि

ദശമിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന വേധ-അതിക്രമം പരിശ്രമത്തോടെ കാത്ത് ഒഴിവാക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, മകനേ, സംശയമില്ല—നീ പ്രേതയോണി പ്രാപിക്കും.

Verse 65

त्रैलोक्य संभवं पापं तेषां भवति भूतले । सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं कृष्णसंज्ञकम्

കൃഷ്ണസഞ്ജ്ഞകമായ വാസരം ദോഷസഹിതമായി (സശല്യമായി) ആചരിക്കുന്നവർക്ക് ത്രൈലോക്യജന്യ പാപം ഈ ഭൂതലത്തിൽ തന്നെയെത്തുന്നു.

Verse 66

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः । ये कुर्वंति न ते यांति मन्वतरशतैर्दिवम्

ഹരിയുടെ പവിത്ര വാസരം ദോഷസഹിതമായി ആചരിക്കുന്നതിന് പ്രായശ്ചിത്തമില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവർ നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 67

प्रेतत्वं दुःसहं पुत्र दुःसहा यमयातना । तस्मात्पुत्र न कर्त्तव्यं सशल्यं द्वादशीव्रतम्

മകനേ, പ്രേതത്വാവസ്ഥ സഹിക്കാനാവാത്തതാണ്; യമയാതനകളും സഹിക്കാനാവാത്തവയാണ്. അതിനാൽ മകനേ, ദോഷമുള്ള (സശല്യ) ദ്വാദശീ വ്രതം ചെയ്യരുത്।

Verse 68

कारयंति हि ये त्वज्ञाः कूटयुक्ताश्च हेतुकाः । प्रेतयोनिं प्रयास्यंति पितृभिः सह सर्वतः

അജ്ഞന്മാർ കപടത്തോടെയും വ്യാജകാരണമൊഴികളോടെയും ഇത്തരത്തിലുള്ള ദോഷപൂർണ്ണ ആചാരങ്ങൾ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവർ, അവർ പിതൃകളോടുകൂടി എല്ലായിടത്തും പ്രേതയോണിയിലേക്കു പോകുന്നു।

Verse 69

द्वादशी दशमीविद्धा संतानप्रविनाशिनी । ध्वंसिनी पूर्वपुण्यानां कृष्णभक्तिविनाशिनी

ദശമിയാൽ വിധിക്കപ്പെട്ട (കലുഷിതമായ) ദ്വാദശീ സന്താനനാശിനിയാണ്; മുൻപുണ്യങ്ങളെ ധ്വംസിപ്പിക്കുന്നു; കൃഷ്ണഭക്തിയെയും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 70

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः प्रसादाद्रुक्मिणीपतेः । प्राप्तं विष्णुपदं पुत्र अपुनर्भवसंज्ञकम्

നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ; രുക്മിണീപതിയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ പുറപ്പെടും. മകനേ, നീ വിഷ്ണുപദം—അപുനർഭവമെന്നറിയപ്പെടുന്ന അവസ്ഥ—പ്രാപിച്ചു।

Verse 71

श्रीकृष्ण उवाच । चंद्रशर्मन्प्रसन्नोऽहं तव भक्त्या द्विजोत्तम । शैवभावप्रपन्नोऽपि यस्त्वं जातोऽसि वैष्णवः

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ചന്ദ്രശർമനേ, ദ്വിജോത്തമാ, നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. ശൈവഭാവം ആശ്രയിച്ചിരുന്നിട്ടും നീ വൈഷ്ണവനായിരിക്കുന്നു।

Verse 72

नवसप्ततिवर्षाणि न कृतं वासरे मम । संपूर्णं मत्प्रसादेन तव जातं न संशयः

എഴുപത്തൊമ്പത് വർഷം നീ എന്റെ പുണ്യദിനത്തിൽ വ്രതാചരണം ചെയ്തില്ല. എങ്കിലും എന്റെ കൃപയാൽ അത് നിനക്കു സമ്പൂർണ്ണമായി—സംശയമില്ല.

Verse 73

एकेनैवोपवासेन त्रिस्पृशासंभवेन हि । द्वारकायाः प्रसादेन मद्दृष्ट्यालोकनेन हि

ഒറ്റ ഉപവാസം കൊണ്ടുതന്നെ—വിശേഷിച്ച് ശുഭ ത്രിസ്പൃശാ വ്രതബന്ധമായ ഉപവാസം കൊണ്ടു—ദ്വാരകയുടെ പ്രസാദത്താലും എന്റെ ദർശനമാത്രത്താലും മഹത്തായ ആത്മിക ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 74

अविद्यामोहितेनैव शिवभक्त्या ममार्चनम् । न कृतं मत्प्रसादेन कृतं चैव भविष्यति

അവിദ്യാമോഹം മൂലം നീ ശിവഭക്തിയിലൂടെ എന്റെ ആരാധന ചെയ്തില്ല. എങ്കിലും എന്റെ കൃപയാൽ മുമ്പ് ചെയ്യാത്തതും ആ പൂജ നിശ്ചയമായി സമ്പന്നമാകും.

Verse 75

वैशाखे यैरहं दृष्टो द्वारकायां द्विजोत्तम । त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! വൈശാഖ മാസത്തിൽ ദ്വാരകയിൽ എന്റെ ദർശനം ചെയ്യുന്നവൻ—ത്രിസ്പൃശാ ദിനത്തിലും വഞ്ചുലീ ദിനത്തിലും—വിശേഷ പുണ്യഭാഗ്യൻ ആകുന്നു.

Verse 76

उन्मीलिनीदिने प्राप्ते प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी । नैतेषां चापराधोऽस्ति यद्यपि ब्रह्मघातकाः

ഉന്മീലിനീ ദിനം വന്നാലും, അല്ലെങ്കിൽ പക്ഷവർദ്ധിനീ ദിനം വന്നാലും—ഇവർക്ക് അപരാധം ഇല്ല; അവർ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷികളായാലും പോലും.

Verse 77

जन्मप्रभृति पुण्यस्य प्रकृतस्यापि भूसुर । मत्पुरीदर्शनेनापि फलभागी भवेन्नरः

ഹേ ഭൂസുരാ! ജന്മം മുതൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യത്തിന്റെ ഫലവും എന്റെ പുരിയുടെ ദർശനമാത്രത്താൽ മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്നു.

Verse 78

दृष्ट्वा समस्ततीर्थानि प्रभासादीनि भूतले । मत्पुरीदर्शनेनैव पृष्ट्वाऽपीह भवेत्फलम्

ഭൂതലത്തിലെ പ്രഭാസാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടിട്ടും, ഇവിടെ ഫലം എന്റെ പുരിയുടെ ദർശനത്തിലൂടെ മാത്രം—അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചാലും പോലും—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 79

माहात्म्यं द्वारकायास्तु मद्दिने यत्र तत्र वा । पठेन्मम पुरीं पुण्यां लभते मत्प्रसादतः

എന്റെ പുണ്യദിനത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഏതുദിനത്തിലോ, എവിടെയായാലും, ദ്വാരകാമാഹാത്മ്യം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ പുണ്യപുരി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 80

मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् । तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ

കലിയുഗത്തിൽ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, എന്റെ പുരിയിൽ വസിക്കുന്നവർ ദിനത്തിലെ മൂന്നു സമയങ്ങളിലും എന്റെ ദർശനത്തിലൂടെ നേടുന്ന പുണ്യഫലം തന്നെയെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 81

कलौ काशी च मथुरा ह्यवंती च द्विजोत्तम । अयोध्या च तथा माया कांची चैव च मत्पुरी

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! കലിയുഗത്തിൽ കാശി, മഥുര, അവന്തി, അയോധ്യ, മായാ (ഹരിദ്വാർ), കാഞ്ചി, കൂടാതെ എന്റെ പുരി—ഇവയാണ് പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങൾ.

Verse 82

शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम्

ശാലിഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച തീർത്ഥവും ഉത്തമമായ ബദരിയും; കുരുക്ഷേത്രം, ഭൃഗുക്ഷേത്രം, ശുഭനാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ പുഷ്കരവും—ഇവയൊക്കെയും മഹാതീർത്ഥങ്ങളാണ്.

Verse 83

प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् । गंगाद्वारं शौकरं च गंगासागरसंगमम्

പ്രയാഗവും പ്രഭാസവും, ഹാടകേശ്വരത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രവും; ഗംഗാദ്വാരം (ഹരിദ്വാർ), ശൗകരം, ഗംഗാ-സാഗര സംഗമം—ഇവയൊക്കെയും പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളാണ്.

Verse 84

नैमिषं दण्डकारण्यं तथा वृन्दावनं द्विज । सैंधवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च

ഹേ ദ്വിജാ! നൈമിഷം, ദണ്ഡകാരണ്യം, വൃന്ദാവനം; സൈന്ധവവും ‘അർബുദ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം (ആബൂ)യും—എല്ലാ പുണ്യായതനങ്ങളും കൂടി (ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു).

Verse 85

वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम । शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! മാഗധാദി വനങ്ങൾ, പുണ്യമായ പുഷ്കര തീർത്ഥങ്ങൾ, ശൈലരാജാദി മഹാപർവ്വതങ്ങൾ—ഹിമാദ്രി (ഹിമാലയം) പ്രധാനമായ പർവ്വതനിരകൾ—ഇവയൊക്കെയും (ഈ പുണ്യഗണനയിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 86

गंगादयश्च सरितो भूतले संति यानि वै । तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः

ഭൂമിയിൽ ഗംഗാദി എത്ര നദികളുണ്ടോ, എത്ര തീർത്ഥങ്ങളുണ്ടോ—ത്രികാലങ്ങളിലും അവയൊക്കെയും (പുണ്യഫലത്തിൽ) ദ്വാരകാപുരിയോട് സമമാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 87

कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् । विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने

കലിയുഗത്തിൽ എന്റെ നഗരമൊഴികെ എല്ലാം കലിയാൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നൂറു വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ എന്റെ നഗരത്തിൽ എന്റെ ദർശനസമയത്ത്...

Verse 88

तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति । त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः

ഹേ മഹീദേവാ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ മരണം സംഭവിക്കും. വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ത്രിസ്പൃശാ തിഥി വരുമ്പോൾ...

Verse 89

संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः । दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् । भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर

ബുധനാഴ്ച പകൽ, സംഗമസമയത്ത്, എന്റെ മുൻപിൽ തറയിൽ വെച്ച്, പത്താം കവാടത്തിലൂടെ (ബ്രഹ്മരന്ധ്രം) നിന്റെ പ്രാണൻ പുറത്തുപോകും. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 90

स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि । मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, സ്വന്തം സ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, നിനക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിക്കും. യുഗാന്ത്യത്തിൽ പോലും എന്റെ ഭക്തർക്ക് നാശമുണ്ടാകില്ല.

Verse 91

मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा । नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम्

എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യർക്ക് ഈ ലോകത്തോ പരലോകത്തോ യാതൊരു അശുഭവും ഉണ്ടാകില്ല; അവർ കോടി വംശജരെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

Verse 92

मार्कण्डेय उवाच । ततो वर्षशते प्राप्ते गत्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्राणान्कृष्णोपदेशेन त्यक्त्वा मोक्षं जगाम ह

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നൂറുവർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ അവൻ ദ്വാരവതീ നഗരത്തിലേക്കു പോയി. ശ്രീകൃഷ്ണോപദേശപ്രകാരം പ്രാണൻ ത്യജിച്ച് അവൻ നിശ്ചയമായി മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 93

इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् । पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

ഹേ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നാ, ദ്വാരകയുടെ ഈ മഹാത്മ്യം വിശദമായി പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതനുസരിച്ച് ഞാൻ അത് വീണ്ടും പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 94

शृण्वतां पठतां चैव माहा त्म्यं द्वारकाभवम् । सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत्

ഈ ദ്വാരകാ-മാഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നവനും പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, ശ്രീകൃഷ്ണൻ പ്രസ്താവിച്ച എല്ലാ ഫലങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 95

विस्तारयंति लोकेऽस्मिंल्लिखितं यस्य वेश्मनि । प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम्

ഈ ലോകത്തിൽ ആരുടെ വീട്ടിൽ ഇത് (മാഹാത്മ്യം) എഴുതിവെച്ച് പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അവർക്കു ദ്വാരകാപുണ്യം പ്രത്യക്ഷമായി ലഭിക്കുന്നു—ശ്രീകൃഷ്ണസംബന്ധമായ അനുഗ്രഹമായി.