Adhyaya 21

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । शिवलिगमलंघ्यं हि बुद्धिपूर्वं हतो ह्यहम् । उवाच कृष्णं दनुजश्छलितोऽहं त्वयाऽनघ

ശ്രീ പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ലംഘിക്കരുതാത്ത ശിവലിംഗത്തെ ഞാൻ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ ലംഘിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഹതനായത്. പിന്നെ ദനുജൻ കൃഷ്ണനോട്—ഹേ അനഘ, നീ എന്നെ കൌശലത്തോടെ വഞ്ചിച്ചു—എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 2

श्रीविष्णु रुवाच । परितुष्टोस्मि ते दैत्य शौर्येण शिवसंश्रयात् । वरं वरय भद्रं ते यदिच्छसि महामते

ശ്രീ വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദൈത്യാ, ശിവാശ്രയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ നിന്റെ ശൗര്യത്തിൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. ഹേ മഹാമതേ, നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ചോദിക്കൂ.

Verse 3

कुश उवाच । यथा पूज्यो महादेवो मम त्वं च तथा हरे । एक एव द्विधामूर्तिस्तस्मात्त्वां वरयाम्यहम्

കുശൻ പറഞ്ഞു—എനിക്ക് മഹാദേവൻ എത്ര പൂജ്യനോ, അതുപോലെ നീയും, ഹേ ഹരി, പൂജ്യൻ. നീ ഒരേ തത്ത്വം, രണ്ടുരൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷമായവൻ; അതുകൊണ്ട് വരമായി നിന്നെയേ ഞാൻ വരണിക്കുന്നു.

Verse 4

शिवलिंगं त्वया नाथ स्थापितं यन्ममोपरि । मम नाम्ना भवतु च कुशेश्वर इति स्मृतम्

ഹേ നാഥാ, നീ എന്റെ മീതെ സ്ഥാപിച്ച ശിവലിംഗം എന്റെ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ; അത് ‘കുശേശ്വര’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 5

अनुग्राह्यो यद्यहं ते मम कीर्तिर्भवत्वियम् । एवं भविष्यतीत्युक्तस्तत्रैवावस्थितोऽसुरः

ഞാൻ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാണെങ്കിൽ, ഇതുതന്നെ എന്റെ കീർത്തിയാകട്ടെ. “അങ്ങനെ തന്നെയാകും” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ അസുരൻ അവിടെയേ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 6

ततोऽन्यदानवान्सर्वान्प्रेषयामास माधवः । रसातलगता केचित्केचिद्विष्णुं समागताः

അതിനുശേഷം മാധവൻ മറ്റു ദാനവന്മാരെയെല്ലാം അയച്ചു. ചിലർ രസാതലത്തിലേക്ക് വീണു; ചിലർ വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.

Verse 7

अनंतः संस्थितस्तत्र विष्णुश्च तदनंतरम् । ज्ञात्वा विमुक्तिदं तीर्थं दुर्वासा मुनिपुंगवः

അവിടെ അനന്തൻ സ്ഥാപിതനായി; അതിന് പിന്നാലെ വിഷ്ണുവും അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു. ഈ തീർത്ഥം വിമുക്തി നൽകുന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞ മുനിപുംഗവൻ ദുർവാസാവ് അവിടെയേ താമസിച്ചു.

Verse 8

गोमत्यां चक्रतीर्थे च भगवांश्च त्रिविक्रमः । तेन तन्मुक्तिदं मत्वा दुर्वासास्तत्र संस्थितः

ഗോമതിയുടെ തീരത്തിലെ ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ ഭഗവാൻ ത്രിവിക്രമൻ സന്നിഹിതനായി വിരാജിക്കുന്നു. അതിനാൽ അതിനെ വിമുക്തിദായകമെന്ന് കരുതി ദുർവാസാവ് അവിടെയേ സ്ഥാപിതനായി.

Verse 9

एवं त्रिविक्रमः स्वामी तदाप्रभृति संस्थितः । कलौ पुनः कलान्यासात्कृष्णत्वमगमत्प्रभुः

ഇങ്ങനെ സ്വാമി ത്രിവിക്രമൻ അന്നുമുതൽ അവിടെ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊണ്ടു. പിന്നെ കലിയുഗത്തിൽ തന്റെ ദിവ്യകലയുടെ അവതരണത്താൽ പ്രഭു കൃഷ്ണരൂപം പ്രാപിച്ചു.

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । पूजाविधिं हरेर्विप्राः शृणुध्वं सुसमाहिताः । विशेषात्फलदः प्रोक्तः पूजितो मधुमाधवे

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ഹരിയുടെ പൂജാവിധി ശ്രവിക്കുവിൻ. മധു-മാധവനെ പൂജിക്കുന്നത് പ്രത്യേകമായി ഫലപ്രദമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 11

मधुसूदनीं नरो यस्तु द्वारवत्यां करोति च । पूजयेत्कृष्णदेवं च स्नापयित्वा विलिप्य च

ദ്വാരാവതിയിൽ മധുസൂദനവ്രതം/പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ, ദേവമൂർത്തിയെ സ്നാനിപ്പിച്ച് ലേപനം ചെയ്ത് ശ്രീകൃഷ്ണദേവനെയും പൂജിക്കണം.

Verse 12

गन्धैश्च वाससाऽच्छाद्य धूपैर्दीपैरनेकधा । नैवेद्यैर्भूषणैश्चैव तांबूलेन फलेन च

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും വസ്ത്രവും കൊണ്ട് (പ്രഭുവിനെ) അലങ്കരിച്ച്, ധൂപവും നാനാവിധ ദീപങ്ങളും കൊണ്ട്; നൈവേദ്യം, ഭൂഷണം, താംബൂലം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും (പൂജിക്കണം).

Verse 13

आरार्तिकेन संपूज्य दण्डवत्प्रणिपत्य च । घृतेन दीपकं दत्त्वा रात्रौ जागरणं तथा । कुर्य्याच्च गीतवादित्रैस्तथा पुस्तकवाचकैः

ആരതിയാൽ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച് ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത്, നെയ്യ് ദീപം അർപ്പിച്ച് രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്യണം; ഭക്തിഗീതങ്ങൾ, വാദ്യങ്ങൾ, ശാസ്ത്രവായന എന്നിവയോടുകൂടി അത് നടത്തണം.

Verse 14

कृत्वा चैवं विधिं भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नु यात्

ഈ വിധി ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 15

तथा नभसि सम्पूज्य पवित्रारोपणेन च । पितॄणां चाक्षया तृप्तिः सफलाः स्युर्मनोरथाः

അതുപോലെ നഭസ് മാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഭഗവാനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് പവിത്രാരോപണം ചെയ്താൽ, പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയ തൃപ്തി ലഭിക്കും; മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഫലിക്കും।

Verse 16

प्रबोधवासरे प्राप्ते कार्तिके द्विज सत्तमाः । संपूज्य कृष्णं देवेशं परां गतिमवाप्नुयात्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! കാർത്തിക മാസത്തിൽ പ്രബോധ ദിനം വന്നാൽ, ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 17

तथा नभस्ये संपूज्य पवित्रारोपणेन च । सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

അതുപോലെ നഭസ്യ മാസത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജയും പവിത്രാരോപണവും ചെയ്താൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ച് വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് ഗമനം ലഭിക്കും।

Verse 18

युगादिषु च संपूज्य ह्ययने दक्षिणोत्तरे । आषाढज्येष्ठमाघेषु पौषादिद्वादशीषु च

യുഗാദി ദിനങ്ങളിൽ, ദക്ഷിണായന-ഉത്തരായന സംധിക്കാലങ്ങളിൽ, ആഷാഢ-ജ്യേഷ്ഠ-മാഘ മാസങ്ങളിൽ, കൂടാതെ പൗഷം മുതലായ ദ്വാദശീ വ്രതദിനങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്താൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 19

कलौ कृष्णं पूजयित्वा गोमत्युदधिसंगमे । विमलं लोकमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

കലിയുഗത്തിൽ ഗോമതി-സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പൂജിച്ചാൽ, മാലിന്യമില്ലാത്ത ലോകം ലഭിക്കും; അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ ദുഃഖിക്കുകയില്ല।

Verse 21

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये गोमतीतीरस्थ क्षेत्रस्थ भगवत्पूजामाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാമത്തെ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ നാലാമത്തെ ‘ദ്വാരകാമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ, ഗോമതി തീരസ്ഥ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെ ഭഗവദ്‌പൂജയുടെ മഹിമ വർണ്ണിക്കുന്ന ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।