Adhyaya 17

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । कृत्वाऽभिषेकं तीर्थेषु यथावद्दत्त दक्षिणः । पूजयेच्च ततो देवं कृष्णाख्यं पुरुषं परम्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—തീർത്ഥങ്ങളിൽ വിധിപൂർവം സ്നാനാഭിഷേകം നടത്തി, യഥോചിത ദക്ഷിണ നൽകി, തുടർന്ന് കൃഷ്ണനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പരമപുരുഷനായ ദേവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 2

ऋषय ऊचुः । पूजाविधिं तु कृष्णस्य श्रोतुकामाः समासतः । कथयाऽचरणोपेतं यथावद्दैत्यसत्तम

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—സംക്ഷേപമായി ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പൂജാവിധി കേൾക്കുവാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠാ, ആചരണസഹിതം യഥാവിധി ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 3

द्वारपालाश्च के तत्र कः पूर्वं कश्च पृष्ठतः । पुरीयं सर्वतो दैत्य तिष्ठते केन पालिता

അവിടെ ദ്വാരപാലകർ ആരെല്ലാം? മുൻവശത്ത് ആരും പിന്നിൽ ആരും നില്ക്കുന്നു? ഹേ ദൈത്യാ, ഈ പുരി എല്ലാദിക്കിലും ആരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു?

Verse 4

आनुपूर्व्यात्समासेन पूजनीया यथाविधि । कथयस्व विधिज्ञोऽसि कृष्णैकचरणप्रियः

ക്രമാനുസരിച്ച് സംക്ഷേപമായി, യഥാവിധി അവർ എങ്ങനെ പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടതെന്ന് പറയുക. നിങ്ങൾ വിധിജ്ഞനും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഏകഭക്തനുമാകയാൽ പ്രസ്താവിക്കൂ।

Verse 5

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतां पूजनं विप्राः श्रुतपूर्वं विधानतः । कलौ कृष्णस्य विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, കേൾക്കുക; പരമ്പരയായി ശ്രുതമായതും ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ഉള്ളതുമായ പൂജ ഞാൻ പറയുന്നു. ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠരേ, കലിയുഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ യഥാവിധി പൂജ ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു।

Verse 6

पूर्वद्वारस्थितान्देवाञ्छुणुध्वं सुसमाहिताः । जयंतः प्रथमं पूज्यः सर्वपापहरः शुभः

കിഴക്കൻ ദ്വാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഏകാഗ്രമായി കേൾക്കുക. ജയന്തനെ ആദ്യം പൂജിക്കണം—അവൻ ശുഭനും സർവ്വപാപഹരനും ആകുന്നു।

Verse 7

स्थापितो देवराजेन पूजार्थं केशवस्य हि । तस्यैवानुचरान्वक्ष्ये तान्निबोधत सत्तमाः

ദേവരാജനായ ഇന്ദ്രൻ കേശവന്റെ പൂജാർത്ഥം അവനെ സ്ഥാപിച്ചു. ഇനി ഞാൻ അവന്റെ അനുചരന്മാരെ പറയുന്നു—ഹേ സത്തമന്മാരേ, അവയെ നന്നായി ഗ്രഹിക്കുവിൻ.

Verse 8

वज्रनाभः सुनाभश्च वज्रबाहुर्महा हनुः । वज्रदंष्ट्रो वज्रधारी वज्रहा वज्रलोचनः

(അവർ:) വജ്രനാഭൻ, സുനാഭൻ, വജ്രബാഹു, മഹാഹനു, വജ്രദംഷ്ട്രൻ, വജ്രധാരി, വജ്രഹാ, വജ്രലോചനൻ.

Verse 9

श्वेतमूर्धा श्वेतमाली जयन्तानुचराश्च ते । एते शस्त्रोद्यतकरा रक्षन्ते तमहर्निशम्

ശ്വേതമൂർധനും ശ്വേതമാലിയും ജയന്തന്റെ അനുചരന്മാരാണ്. ഇവർ കൈകളിൽ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി ആ (നഗരത്തെ) പകലും രാത്രിയും കാക്കുന്നു.

Verse 10

पूर्वद्वारे सुसंनद्धा जयन्तोद्देशकारिणः । पूर्वद्वारे च रक्षार्थं नरनाथो विनायकः

കിഴക്കേ വാതിലിൽ ജയന്തന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ പൂർണ്ണമായി സന്നദ്ധരായി നിലകൊള്ളുന്നു. കിഴക്കേ വാതിലിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി നരനാഥനായ വിനായകനും ഉണ്ട്.

Verse 11

तरुणार्कश्च वै सूर्यो देव्यो वै सहमातरः । ईश्वरश्चापि दुर्वासा नागराजस्तु तक्षकः

തരുണാർകനും സൂര്യനും; മാതാക്കളോടുകൂടിയ ദേവിമാർ; ഈശ്വരൻ; ദുര്വാസാവ്; കൂടാതെ നാഗരാജൻ തക്ഷകൻ—ഇവരും (അവിടെ) ഉണ്ട്.

Verse 12

सेनानीः कार्तिकेयश्च राक्षसश्च महाहनुः । तत्र दीर्घनखोनाम दानवः सुप्रतिष्ठितः

അവിടെ സേനാനിയായ കാർത്തികേയനും മഹാഹനു എന്ന രാക്ഷസനും ഉണ്ട്; അവിടെയേ ദീർഘനഖൻ എന്ന ദാനവൻ ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 13

विश्वावसुश्च गन्धर्वो मेनका च वराप्सराः । सनत्कुमारसहितो वसिष्ठो भगवानृषिः

വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധർവ്വൻ, ശ്രേഷ്ഠയായ അപ്സരസ്സ് മേനക, സനത്കുമാരനോടുകൂടിയ ഭഗവാൻ ഋഷി വസിഷ്ഠൻ—ഇവർ എല്ലാവരും അവിടെ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 14

एते पूज्याः पूर्वतस्तु न्यग्रोधश्च महाद्रुमः । पूर्वद्वारस्थिता ह्येत आग्नेयाञ्छृणुताथ मे

ഇവർ കിഴക്കുഭാഗത്ത് പൂജ്യർ; അവിടെ മഹാന്യഗ്രോധവൃക്ഷവും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവർ കിഴക്കൻ കവാടത്തിൽ സ്ഥിതരാണ്; ഇനി ആഗ്നേയ ദിക്കിലുള്ളവരെ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 15

ज्वालामुखोऽथ रक्ताक्षः स्मशाननिलयः क्रथः । मांसादो रुधिराहारः कृष्णः कृष्णजटाधरः

ജ്വാലാമുഖൻ, തുടർന്ന് രക്താക്ഷൻ; ശ്മശാനനിലയനായ ക്രഥൻ; മാംസാദൻ (മാംസഭോജി), രുധിരാഹാരൻ (രക്തഭോജി), കൃഷ്ണൻ—കൃഷ്ണജട ധരിച്ചവൻ—(ഇവർ).

Verse 16

त्रासनो भञ्जनश्चैव ह्याग्न्येय्यां दिशि संस्थिताः । दिशं रक्षंति संनद्धा दक्षिणां शृणुताथ मे

ത്രാസനനും ഭഞ്ജനനും ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ സ്ഥിതരാണ്; അവർ ആയുധസന്നദ്ധരായി ആ ദിക്കിനെ കാക്കുന്നു. ഇനി ദക്ഷിണ ദിക്കിനെക്കുറിച്ച് എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 17

दण्डपाणिर्महानादः पाशहस्तः सुलोचनः । अनिवर्त्यक्रमश्चैव तथा दुंदुभिनिस्वनः

ദണ്ഡപാണി, മഹാനാദ, പാശഹസ്ത, സുലോചന, അനിവർത്ത്യക്രമ, ദുന്ദുഭിനിസ്വന—ഇവരാണ് ആ ദിക്കിലെ രക്ഷകരുടെ നാമങ്ങൾ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 18

खरस्वनो घर्घरवाक्तथा मौनप्रियः सदा । मल्लिकाक्षश्च एतेषां प्रणतो द्वारपालकः

ഖരസ്വന, ഘർഘരവാക്, എന്നും മൗനപ്രിയൻ; കൂടാതെ മല്ലികാക്ഷൻ—പ്രണാമത്തോടെ—ഇവരുടെ ദ്വാരപാലകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 19

दक्षिणद्वाररक्षार्थं दुन्दुभिश्च विनायकः । महिषार्कश्च वै सूर्यो भूषणश्च तथेश्वरः

തെക്കൻ ദ്വാരത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ദുന്ദുഭിയും വിനായകനും; കൂടാതെ മഹിഷാർക, സൂര്യൻ, ഭൂഷണൻ, ഈശ്വരൻ—ഇവരും രക്ഷകരായി നിയുക്തർ.

Verse 20

चण्डिका च तथा देवी ह्यूर्द्ध्वबाहुश्च राक्षसः । पद्माक्षः क्षेत्रपालश्च नागश्चाश्वतरस्तथा

കൂടാതെ ദേവി ചണ്ഡിക; രാക്ഷസൻ ഊർദ്ധ്വബാഹു; പദ്മാക്ഷൻ, ക്ഷേത്രപാലൻ; അതുപോലെ നാഗനും അശ്വതരനും—ഇവരും രക്ഷകരായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 21

चित्रांगदश्च गन्धर्व उर्वशी च वराप्सराः । यो राजा सर्ववृक्षाणां शालश्चापि महाद्रुमः

ഗന്ധർവൻ ചിത്രാംഗദനും ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരയായ ഉർവശിയും; കൂടാതെ സർവ്വവൃക്ഷങ്ങളുടെ രാജാവെന്നു പ്രസിദ്ധമായ മഹാദ്രുമ ശാലവൃക്ഷവും—അവിടെ സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 22

सनातन ऋषिश्रेष्ठो ह्यगस्त्यश्च महातपाः । एते याम्यदिशि द्वारं रक्षन्ति सुसमाहिताः

ഋഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സനാതനനും മഹാതപസ്വിയായ അഗസ്ത്യനും—ഇവർ പൂർണ്ണ സമാഹിതചിത്തത്തോടെ യാമ്യ (ദക്ഷിണ) ദിക്കിലെ ദ്വാരം കാക്കുന്നു.

Verse 23

गीतकृन्नर्तको नग्नः कंबली दहनप्रियः । हसनो नेत्रभंगश्च भ्रूविकारो विजृंभकः

ഗീതകൃത്, നർത്തക, നഗ്ന, കംബലീ, ദഹനപ്രിയ; കൂടാതെ ഹസന, നേത്രഭംഗ, ഭ്രൂവികാര, വിജൃംഭക—ഇവർ (പരിചരഗണങ്ങൾ) ദിവ്യരക്ഷകസംഘത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 24

मुशली प्रभुरेतेषां संनद्धो वर्तते द्विजाः । रक्षन्ति नैरृतीमाशां पश्चिमां शृणुतापरान्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇവരുടെ സംനദ്ധ (കവചധാരി) പ്രഭു മുശലീ ആകുന്നു. ഇവർ നൈഋതി (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിനെ കാക്കുന്നു; ഇനി പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിലുള്ളവരെയും കേൾക്കുക.

Verse 25

स्वस्तिकः शंखमूर्द्धा च नीलवासाः शुभाननः । पाशहस्तः शूलहस्त एकपादैकलोचनः

അവർ—സ്വസ്തിക, ശംഖമൂർദ്ധാ, നീലവാസാ, ശുഭാനന, പാശഹസ്ത, ശൂലഹസ്ത, കൂടാതെ ഏകപാദ-ഏകലോചന.

Verse 26

पश्चिमायां दिशि तथा पुष्पदन्तो विनायकः । उद्धवार्कश्च वै सूर्यः शिवः सत्राजितेश्वरः

പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ—പുഷ്പദന്ത വിനായകൻ, ഉദ്ധവാർക, സ്വയം സൂര്യൻ, കൂടാതെ സത്രാജിതേശ്വരൻ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശിവൻ (വസിക്കുന്നു).

Verse 27

तुंबरुर्नामगन्धर्वो घृताची च वराप्सराः । महोदरश्च नागेन्द्रो राक्षसश्च घटोत्कचः

(അവിടെ) തുംബരു എന്ന ഗന്ധർവ്വൻ, ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരയായ ഘൃതാചി, നാഗേന്ദ്രനായ മഹോദരൻ, കൂടാതെ രാക്ഷസൻ ഘടോത്കചൻ (ഉണ്ട്)।

Verse 28

दैत्यः पञ्चजनोनाम ऋषिः कश्यप एव च । देवी कपालिनीनाम अश्वत्थस्तु महाद्रुमः

(അവിടെ) പഞ്ചജനൻ എന്ന ദൈത്യൻ, ഋഷി കശ്യപൻ, കപാലിനീ എന്ന ദേവി, കൂടാതെ മഹാവൃക്ഷമായ അശ്വത്ഥം (ഉണ്ട്)।

Verse 29

कपिलः क्षेत्रपालश्च प्रतीचीं पाति वै दिशम् । नमस्कार्यास्तथा पूज्या वायव्यो शृणुतापरान्

കപിലനും ക്ഷേത്രപാലനും തീർച്ചയായും പടിഞ്ഞാറ് ദിശയെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. അവർ നമസ്കാരത്തിനും പൂജയ്ക്കും യോഗ്യർ. ഇനി വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയുടെ രക്ഷകരെ കേൾക്കുക।

Verse 30

भंजनो भैरवश्चैव कालिकोऽथ घटोदरः । झंझकामर्दनः पिंगो रुरुः सर्वभुजोव्रणी

(വായവ്യ ദിശയിൽ) ഭഞ്ജനൻ, ഭൈരവൻ, തുടർന്ന് കാലികൻ, ഘടോദരൻ; ഝംഝകാമർദനൻ, പിംഗൻ, രുരു, സർവഭുജോവ്രണീ (ഇവരാണ്)।

Verse 31

सुपार्श्वः प्रभुरेतेषां संनद्धः पालयन्दिशम् । उदीच्यां दिशि विप्रेन्द्राः श्यामलश्च गणाधिपः

ഇവരുടെ പ്രഭുവായ, കവചധാരിയായ സുപാർശ്വൻ ആ ദിശയെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! ഉത്തര ദിശയിൽ ഗണാധിപനായ ശ്യാമലൻ (ഉണ്ട്)।

Verse 32

मन्वन्तको विरूपाक्षो गोलकः श्वेत संप्लुतः । उन्मत्तः प्रभुरेतेषामुदीच्यां पालयन्दिशम्

മന്വന്തക, വിരൂപാക്ഷ, ഗോളക, ശ്വേത, സമ്പ്ലുത—ഇവരുടെ അധിപൻ ഉന്മത്തൻ; അവൻ ഉത്തരദിശയെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 33

मूलस्थानश्च वै सूर्य्य इन्द्रेशश्च महेश्वरः । देवी कण्ठेश्वरीनाम क्षेत्रपालश्च खञ्जनः

മൂലസ്ഥാനത്തിൽ സൂര്യൻ വിരാജിക്കുന്നു; ‘ഇന്ദ്രേശ’ എന്ന മഹേശ്വരനും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ കണ്ഠേശ്വരീ ദേവിയും ക്ഷേത്രപാലൻ ഖഞ്ജനനും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 34

वासुकिर्नागराजश्च कूर्मपृष्ठश्च दानवः । सनकश्च ऋषिश्रेष्ठो गोलको राक्षसस्तथा

വാസുകി എന്ന നാഗരാജൻ, കൂർമപൃഷ്ഠ ദാനവൻ, ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ സനകൻ, അതുപോലെ ഗോളക രാക്ഷസൻ—ഇവരും അവിടെ പൂജ്യസന്നിധികളായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 35

नारदोनाम गन्धर्वो रंभा चैव वराप्सराः । एते पूज्याः प्रयत्नेन प्लक्षोनाम महाद्रुमः

നാരദൻ എന്ന ഗന്ധർവ്വനും, രംഭ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സും—ഇവരെ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം; ‘പ്ലക്ഷ’ എന്ന മഹാവൃക്ഷത്തെയും (പൂജിക്കണം)।

Verse 36

यक्षेशः सवितानाम श्यामः पूज्यः प्रयत्नतः । ऐशान्यां दिशि विप्रेन्द्राः स्थिता ये तान्वदाम्यहम्

‘സവിതാ’ എന്ന യക്ഷേശനും ശ്യാമനും—ഇവരെ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഇനി ഞാൻ ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിശയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരെ പറയുന്നു।

Verse 37

दुर्धरो भैरवारावः किंकिणीको महाबलः । करालो विकटो मूलो बलिभुक्तो बलिप्रियः

ദുര്ധരൻ, ഭൈരവാരാവൻ, മഹാബലനായ കിങ്കിണീകൻ; കൂടാതെ കരാളൻ, വികടൻ, മൂലൻ, ബലിഭുക്തൻ, ബലിപ്രിയൻ—ഇവരാണ് പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെ ഭയങ്കര നാമധാരികളായ കാവൽദേവന്മാർ।

Verse 38

एतेषां क्षेत्रपालानां सस्त्रीणां च द्विजोत्तमाः । नेता प्रभु श्च स्वामी च जयन्तः पालकस्तथा

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഈ ക്ഷേത്രപാലന്മാർക്കും—അവരുടെ ഭാര്യമാരോടുകൂടി—ജയന്തനാണ് നേതാവും പ്രഭുവും സ്വാമിയും, അതുപോലെ കാവൽപാലകനും।

Verse 39

निगृह्णात्यनुगृह्णाति रक्षिता पुरवासिनाम् । जयन्तादेशमादाय ते दुष्टान्घातयन्ति च

അവർ നഗരവാസികളുടെ രക്ഷകരായി ദുഷ്ടരെ നിയന്ത്രിക്കുകയും അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ജയന്തന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച് അവർ ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 40

नागस्थलस्थितः स्वामी जयन्तः पालकः सदा । नागराजैः परिवृतः पूजनीयः प्रयत्नतः

നാഗസ്ഥലത്തിൽ അധിവസിക്കുന്ന സ്വാമി ജയന്തൻ സദാ പാലകനാണ്; നാഗരാജന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന അവനെ പരിശ്രമത്തോടെ ആരാധിക്കണം।

Verse 41

मांसप्रियमुखाश्चैत ऐशानीं पांति वै दिशम् । सहस्रशीर्षको देवः शेषो नागस्थलस्थितः । अनन्तो वासुकिश्चैव तक्षकः पद्म एव च

മാംസപ്രിയരും ഉഗ്രമുഖരുമായ ഈ കാവൽദേവന്മാർ സത്യമായും ഈശാന ദിശയെ കാക്കുന്നു. സഹസ്രശിരസ്സനായ ദേവൻ ശേഷൻ നാഗസ്ഥലത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു; അനന്തൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ, പദ്മനും (അവിടെ) ഉണ്ട്।

Verse 42

शंखः कंबलकश्चैव नागश्चाश्वतरस्तथा । मुक्तकः कालियश्चैव जनकोऽथापराजितः

ശങ്കനും കംബലകനും; നാഗനും അശ്വതരനും; മുക്തകനും കാലിയനും; പിന്നെ ജനകനും അപരാജിതനും—ഇവരും ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെ നാഗസമൂഹത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 43

कर्कोटकमुखा नागास्ते च सन्ति सहस्रशः । ते पूज्या गंधपुष्पैश्च बलिभिर्धूपदीपकैः

കർക്കോടകനെ മുൻനിറുത്തിയ നാഗങ്ങൾ സഹസ്രങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. സുഗന്ധവും പുഷ്പവും, ബലി-നൈവേദ്യവും, ധൂപവും ദീപവുംകൊണ്ട് അവരെ പൂജിക്കണം.

Verse 44

पायसेन च मांसेन ह्यन्नाद्यैः सुरया तथा । ततः संपूज्य देवशं जयंतं रक्षिणां वरम्

പായസം, മാംസം, വിവിധ അന്നപദാർത്ഥങ്ങൾ, കൂടാതെ സുരയും—ഇവയോടെ തുടർന്ന് രക്ഷകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവസേനാധിപതി ജയന്തനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 45

गंध पुष्पोपहारैश्च धूपवस्त्रादिभूषणैः । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः कृष्णं देवकिनन्दनम् । संपूज्यः प्रथमं तत्र गणेशो रुक्मिसंज्ञकः

സുഗന്ധപുഷ്പോപഹാരങ്ങൾ, ധൂപം, വസ്ത്രാദി ഭൂഷണങ്ങൾ എന്നിവയോടെ—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, തുടർന്ന് ദേവകീനന്ദനനായ ശ്രീകൃഷ്ണനിലേക്കു പോകണം. അവിടെ ആദ്യം ‘രുക്മി’ എന്ന നാമമുള്ള ഗണേശനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 46

ऋषय ऊचुः । कथं स रुक्मिदैत्येन्द्रो यो दुष्टो गणतां गतः । साक्षाद्भगवतो द्वारि प्रत्यहं पूज्यते नरः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ദുഷ്ടനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ രുക്മി എങ്ങനെ ഗണസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചു? സാക്ഷാൽ ഭഗവാന്റെ ദ്വാരത്തിൽ അവൻ പ്രതിദിനം എങ്ങനെ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു?

Verse 47

श्रीप्रह्लाद उवाच । कृष्णाय रुक्मिणीं दातुं यदा भीष्मक उद्यतः । तद्द्वेषात्क्रोधसंयुक्तो रुक्मी चैद्यममन्यत

ശ്രീ പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഭീഷ്മകൻ കൃഷ്ണനു റുക്മിണിയെ ദാനം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, ആ ദ്വേഷം മൂലം ക്രോധം നിറഞ്ഞ രുക്മി കൃഷ്ണനെ ശത്രുവെന്നു കരുതി।

Verse 48

यदा जहार भगवान्रुक्मिणीमंबिकालयात् । सर्वान्विद्राव्य वै भूपाञ्जरासन्धमुखान्रणे

ഭഗവാൻ അംബികാദേവിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് റുക്മിണിയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ ജരാസന്ധൻ മുതലായ എല്ലാ രാജാക്കളെയും തോൽപ്പിച്ച് ഓടിച്ചു ചിതറിച്ചു।

Verse 49

तदा रुक्मी महाबाहुर्भीष्मकस्य सुतो बली । नाहत्वा विनिवर्तिष्ये तमहं यादवं रणे

അപ്പോൾ മഹാബാഹുവും ബലവാനുമായ ഭീഷ്മകപുത്രൻ രുക്മി പറഞ്ഞു—“രണത്തിൽ ആ യാദവനെ വധിക്കാതെ ഞാൻ മടങ്ങുകയില്ല।”

Verse 50

प्रतिज्ञां सर्वभूपानां शृण्वतां कृतवान्द्विजाः । एवमुक्त्वा स सन्नद्धो युद्धाय परिधावितः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കേൾക്കുമ്പോൾ അവൻ ഈ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആയുധധാരിയായി യുദ്ധത്തിനായി പാഞ്ഞു।

Verse 51

अक्षौहिण्या दलेनैवायुद्ध्यत्कृष्णेन भो द्विजाः । स युध्यमानः कृष्णेन वध्यमानो हतौजसः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഒരു അക്ഷൗഹിണിയുടെ ഒരു വിഭാഗം മാത്രവുമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനോടു അവൻ യുദ്ധം ചെയ്തു. കൃഷ്ണനോടു പോരാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവൻ അടിയേറ്റ് ക്ഷീണിച്ചു, അവന്റെ ബലം തകർന്നു।

Verse 52

बद्धो भगवता तत्र कृत्वा वैरूप्यमेव च । रामेण बंधनान्मुक्तो मरणाय मतिं दधौ

അവിടെ ഭഗവാൻ അവനെ ബന്ധിച്ച് വികൃതരൂപവും വരുത്തി. പിന്നെ രാമൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചതോടെ അവൻ മരണനിശ്ചയം ചെയ്തു.

Verse 53

रुक्मिणी भ्रातरं दृष्ट्वा मरणे कृतनिश्चयम् । उवाच कृष्णं वैदर्भी भ्रातरं ह्यानयस्व मे

സഹോദരൻ മരണനിശ്ചയത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട വൈദർഭി രുക്മിണി കൃഷ്ണനോട്—“എന്റെ സഹോദരനെ ഇവിടെ എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരിക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 54

ततस्तत्प्रियकामार्थमनुमान्य जनार्द्दनः । चकार पार्षदां मध्ये प्रवरं विघ्ननाशनम्

പ്രിയയുടെ ആഗ്രഹസിദ്ധിക്കായി ജനാർദനൻ സമ്മതിച്ച്, തന്റെ പാർഷദന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ ശ്രേഷ്ഠമായ വിഘ്നനാശകനെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 55

एतस्मात्कारणाद्विप्राः प्रथमं पूज्यते सदा । गंधधूपाक्षतैर्वस्त्रैर्मोदकैस्तं प्रतर्पयेत्

ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവനെ എപ്പോഴും ആദ്യം പൂജിക്കുന്നു. ഗന്ധം, ധൂപം, അക്ഷതം, വസ്ത്രം, മോദകം എന്നിവ അർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 56

तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथस्तुष्टो भवति नान्यथा

അവൻ തൃപ്തനായാൽ ജഗന്നാഥനും തൃപ്തനാകും—മറ്റൊരു മാർഗമില്ല.