
പുലസ്ത്യൻ അർബുദപർവതത്തിന്റെ മഹിമയെ സംക്ഷിപ്തമായി സമാപിപ്പിക്കുന്നു. അവിടെ ഋഷിമാർ സ്ഥാപിച്ച അനവധി തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യധാമങ്ങളും ഉള്ളതിനാൽ, അതിന്റെ പൂർണ്ണ വിവരണം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പറഞ്ഞാലും തീരുകയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. അർബുദത്തിൽ പാവിത്ര്യം സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു—തീർത്ഥം, സിദ്ധി, വൃക്ഷം, നദി, ദേവസന്നിധി എന്നിവയിൽ ഒന്നും അവിടെ അഭാവമല്ല. “സുന്ദര അർബുദപർവത”ത്തിലെ നിവാസികൾ പുണ്യധാരികളായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അർബുദദർശനം ചെയ്യാത്തവൻ ജീവിതം, ധനം, തപസ്സ് എന്നിവയുടെ പ്രായോഗിക ഫലം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന ശക്തമായ വിലയിരുത്തൽ ഉണ്ട്. അതിനുശേഷം മോക്ഷപ്രഭാവം മനുഷ്യരെക്കാൾ അപ്പുറം കീടം, മൃഗം, പക്ഷി എന്നിവയിലേക്കും ചതുര്വിധ ജന്മത്തിലുള്ള എല്ലാ ജീവികളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. അർബുദത്തിൽ മരണം—നിഷ്കാമമായാലും സകാമമായാലും—ജരാമരണരഹിതമായ ശിവസായുജ്യം നൽകുന്നു. അവസാനം ഫലശ്രുതി: വിശ്വാസത്തോടെ പ്രതിദിനം ഈ പുരാണവൃത്താന്തം ശ്രവിച്ചാൽ തീർത്ഥയാത്രാഫലം ലഭിക്കും; അതിനാൽ ഇഹപരസിദ്ധിക്കായി യാത്ര ചെയ്യണം.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । अर्बुदस्य महाराज माहात्म्यं हि समासतः
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാവേ! നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി അറിയിച്ചു. അർബുദത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു.
Verse 2
विस्तरेण च संख्या स्यादपि वर्षशतैरपि । असंख्यानीह तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । पदेपदे गृहाण्येव निर्मितानि महर्षिभिः
വിശദമായി അവയുടെ എണ്ണം പറയുകയാണെങ്കിൽ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും പൂർത്തിയാകില്ല. ഇവിടെ അസംഖ്യ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യാലയങ്ങളും ഉണ്ട്; പടിപടിയായി മഹർഷികൾ നിർമ്മിച്ച ആശ്രമങ്ങളും ഗൃഹങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
Verse 3
न तत्तीर्थं न सा सिद्धिर्न स वृक्षो महीपते । न सा नदी न देवेशो यस्य तत्रास्ति न स्थितिः
ഹേ ഭൂമിപതേ! അവിടെ സ്ഥാപിതമല്ലാത്ത ഒരു തീർത്ഥവും ഇല്ല; അവിടെ ഇല്ലാത്ത ഒരു സിദ്ധിയും ഇല്ല; അവിടെ ഇല്ലാത്ത ഒരു വൃക്ഷവും ഇല്ല; അവിടെ ഇല്ലാത്ത ഒരു നദിയും ഇല്ല; അവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യാത്ത ഒരു ദേവേശനും ഇല്ല.
Verse 4
ये वसंति महाराज सुरम्येऽर्बुदपर्वते । नूनं ते पुण्यकर्माणो न वसंति त्रिविष्टपे
ഹേ മഹാരാജാവേ! മനോഹരമായ അർബുദപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായും പുണ്യകർമ്മികൾ; അവർക്കു ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) വാസം പോലും ആവശ്യമില്ല.
Verse 5
किं तस्य जीवितेनार्थः किं धनैः किं जपैर्नृप । यो न पश्यति मन्दात्मा समन्तादर्बुदाचलम्
ഹേ നൃപാ! ചുറ്റുമെങ്ങും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അർബുദാചലത്തെ ദർശിക്കാത്ത ആ മന്ദബുദ്ധിക്കു ജീവിതം എന്ത് പ്രയോജനം? ധനം എന്ത് മൂല്യം? ജപം എന്ത് ഫലം?
Verse 6
अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । स्वेदजाश्चाण्डजाश्चापि ह्युद्भिज्जाश्च जरायुजाः
കീടപതംഗങ്ങൾ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ—സ്വേദജർ, അണ്ഡജർ, ഉദ്ഭിജ്ജർ, ജരായുജർ—എല്ലാവരും ഈ പുണ്യപരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
Verse 7
तस्मिन्मृता महाराज निष्कामाः कामतोऽपि वा । ते यान्ति शिवसायुज्यं जरा मरणवर्जितम्
മഹാരാജാ, അവിടെ മരിക്കുന്നവർ—നിഷ്കാമരായാലും ആഗ്രഹമുള്ളവരായാലും—ജരാമരണവിമുക്തമായ ശിവസായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 8
यश्चैतच्छुणुयान्नित्यं पुराणं श्रद्धयान्वितः । अर्बुदस्य महाराज स यात्राफलमश्नुते
മഹാരാജാ, അർബുദത്തെ സംബന്ധിച്ച ഈ പുരാണം ശ്രദ്ധയോടെ നിത്യമായി ശ്രവിക്കുന്നവൻ തീർത്ഥയാത്രാഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 9
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । य इच्छेदात्मनः सिद्धिमिह लोके परत्र च
അതുകൊണ്ട് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ആത്മസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, സർവ്വശ്രമത്തോടെയും അവിടെ തീർത്ഥയാത്ര ആചരിക്കണം.
Verse 63
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडेऽर्बुदखण्डमाहात्म्यफलश्रुतिवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘അർബുദഖണ്ഡമാഹാത്മ്യ-ഫലശ്രുതി-വർണനം’ എന്ന നാമമുള്ള അറുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.