
ഈ അധ്യായത്തിൽ പുലസ്ത്യ ഋഷി രാജാവിനോട് കോടിതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമയും തത്ത്വവും ഉപദേശിക്കുന്നു. കോടിതീർത്ഥം ‘സർവ്വപാതകനാശന’മായ പാവന തീർത്ഥമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘കോടി’ (കോടിക്കണക്കിന്) തുല്യമായ തീർത്ഥശക്തി എന്തുകൊണ്ട് ചില പ്രത്യേക സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു എന്നതിന് ശാസ്ത്രീയ കാരണം പറയുന്നു: അനേകം തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നൊരു ‘കോടി’ അംശം അർബുദപർവതത്തിൽ വസിച്ചു; പുഷ്കരവും കുരുക്ഷേത്രവും ബന്ധപ്പെട്ട സംഹതികളായി പരാമർശിക്കുന്നു; വാരാണസിയിൽ ‘അർദ്ധകോടി’ ശക്തി ദേവന്മാർ പ്രശംസിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ ‘മ്ലേച്ഛഭൂത’ നിലയിലാകുമ്പോൾ സ്പർശം മൂലം ‘തീർത്ഥവിപ്ലവം’ സംഭവിക്കാമെന്നതിനാൽ, തീർത്ഥങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഈ സംരക്ഷിത കേന്ദ്രങ്ങളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതാണ് മുഖ്യ ആശയം. തുടർന്ന് ആചരണ നിർദ്ദേശം: പൂർണ്ണശ്രമത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം, പ്രത്യേകിച്ച് ഭാദ്രപദ (നഭസ്യ) മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ. അവസാനം ഫലശ്രുതി—അവിടെ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം, ജപം, ഹോമം എല്ലാം ‘കോടിഗുണ’മായി ഫലം വർധിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । कोटितीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् । तीर्थानां यत्र संजाता कोटिः पार्थिव हेलया
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം സർവ്വപാതകനാശകമായ കോടിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ഹേ രാജാവേ, അവിടെ ഒരു ഭൂപതിയുടെ അനായാസക്രിയയാൽ തീർത്ഥങ്ങളുടെ ഒരു കോടി പ്രത്യക്ഷമായി.
Verse 2
यदा स्यात्कलिकालस्तु रौद्रो राजन्महीतले । म्लेच्छभूता जनाः सर्वे तत्स्पर्शात्तीर्थविप्लवः
ഹേ രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ ക്രൂരമായ കലികാലം ഉദിക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരും മ്ലേച്ഛസ്വഭാവികളാകുന്നു; അപ്പോൾ അവരുടെ സ്പർശം മൂലം തീർത്ഥങ്ങളിൽ കലക്കവും ക്ഷയവും സംഭവിക്കുന്നു.
Verse 3
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां भूमिवासिनाम् । तेषां कोटिस्ततोऽवात्सीत्पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके
ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ മൂന്നു കോടിയും അർദ്ധകോടിയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവയിൽ നിന്ന് ഒരു പൂർണ്ണ കോടി ‘അർബുദ’ എന്ന പർവ്വതത്തിൽ വന്നു പാർത്തു।
Verse 4
पुष्करे च तथा कोटिः कुरुक्षेत्रे च पार्थिव । वाराणस्यामर्धकोटिः स्तुता देवैः सवासवैः । राजन्नेतानि रक्षंति सर्वे देवाः सवासवाः
ഹേ രാജാവേ! പുഷ്കരത്തിലും ഒരു കോടി (തീർത്ഥങ്ങൾ) ഉണ്ട്, കുരുക്ഷേത്രത്തിലും ഉണ്ട്; വാരാണസിയിൽ അർദ്ധകോടിയുണ്ട്, അതിനെ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചു. രാജൻ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഈ തീർത്ഥങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു।
Verse 5
यदा यदा भयार्त्तानि म्लेच्छस्पर्शात्समंततः । स्थानेष्वेतेषु तिष्ठंति तीर्थान्युक्तेषु सत्वरम्
മ്ലേച്ഛ-സ്പർശം മൂലം എപ്പോഴെപ്പോഴോ എല്ലാടവും തീർത്ഥങ്ങൾ ഭയാർത്തമാകുമ്പോൾ, അവ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അതേ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 6
कोटितीर्थानि त्रीण्येव तत्र जातानि भूतले । अर्ध कोटिसमेतानि सर्वपापहराणि च
അവിടെ ഭൂതലത്തിൽ മൂന്നു ‘കോടിതീർത്ഥങ്ങൾ’ മാത്രമേ ഉദ്ഭവിച്ചുള്ളൂ; അവയോടൊപ്പം അർദ്ധകോടി (മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും) ഉണ്ടായി; അവ എല്ലാപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു।
Verse 7
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां नभस्ये च विशेषतः
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്കണം—വിശേഷിച്ച് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശി ദിനത്തിൽ, പ്രത്യേകമായി നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിൽ।
Verse 8
तत्र स्नानादिकं सर्वं जपहोमादिकं च यत् । सर्वं कोटिगुणं राजंस्तत्प्रसादादसंशयम्
ഹേ രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനാദി എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും, ജപഹോമാദി എന്തു ചെയ്താലും, ആ തീര്ഥത്തിന്റെ പ്രസാദത്താല് സംശയമില്ലാതെ കോടിഗുണ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 50
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कोटितीर्थप्रभाववर्णनंनाम पंचाशत्तमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘കോടിതീർത്ഥപ്രഭാവവർണനം’ എന്ന അമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.