Adhyaya 16

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मणिकर्णिकसंज्ञं तु सर्वलोकेषु विश्रुतम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, പാപനാശകമായ ‘മണികർണികാ’ എന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 2

यत्र सिद्धिं गता राजन्वालखिल्या महर्षयः । तैस्तत्र निर्मितं कुण्डं सुरम्यं गिरि गह्वरे

ഹേ രാജാവേ, അവിടെയായിരുന്നു വാലഖില്യ മഹർഷിമാർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചത്. അവർ പർവ്വതഗഹ്വരത്തിൽ അവിടെ അതിസുന്ദരമായ ഒരു കുണ്ഡം നിർമ്മിച്ചു.

Verse 3

तेषां तत्रोपविष्टानां मुनीनां भावितात्मनाम् । महाश्चर्यमभूत्तत्र तत्त्वं शृणु नराधिप

ആ ഭാവിതാത്മാക്കളായ മുനിമാർ അവിടെ ഉപവിഷ്ടരായിരിക്കെ അവിടെ ഒരു മഹാദ്ഭുതം സംഭവിച്ചു. ഹേ നരാധിപാ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ തത്ത്വം കേൾക്കുക.

Verse 4

किरातवनिता काचिन्नाम्ना च मणिकर्णिका । अतिकृष्णा विरूपाक्षी कराला भीषणाकृतिः

മണികർണികാ എന്ന പേരുള്ള ഒരു കിരാതസ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൾ അതിശ്യാമവർണ്ണയായിരുന്നു, വിരൂപനേത്രയായിരുന്നു, കൃശാംഗിയും ഭയങ്കരാകൃതിയുമായിരുന്നു.

Verse 5

तृषार्त्ता तत्र संप्राप्ता मध्यंदिनगते रवौ । ग्रस्ते च राहुणा सूर्ये प्रविष्टा सलिले तु सा

ദാഹാർത്തയായി അവൾ അവിടെ എത്തി, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ. രാഹു സൂര്യനെ ഗ്രസിച്ചപ്പോൾ (ഗ്രഹണത്തിൽ) അവൾ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 6

एतस्मिन्नेव काले तु दिव्यरूपवपुर्धरा । मुनीनां पश्यतां चैव विनिष्क्रांता सुमध्यमा

അന്നേ സമയത്ത് ദിവ്യരൂപ-വപുസ്സു ധരിച്ച സുമധ്യമയായ ഒരു സ്ത്രീ, മുനിമാർ നോക്കിനിൽക്കേ തന്നെ പുറത്തേക്ക് ഉദിച്ചുവന്നു.

Verse 7

अथ तस्याः पतिः प्राप्तस्तदन्वेषणतत्परः । पप्रच्छ तां वरारोहां पत्न्या दुःखेन दुःखितः

അതിനുശേഷം അവളുടെ ഭർത്താവ് അവളെ അന്വേഷിക്കാൻ തത്പരനായി അവിടെ എത്തി. ഭാര്യയുടെ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിതനായി അവൻ ആ വരാരോഹയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 8

मम भार्यात्र संप्राप्ता यदि दृष्टा सुमध्यमे । शीघ्रं वद वरारोहे बालकोऽयं तदुद्भवः

‘ഹേ സുമധ്യമേ, എന്റെ ഭാര്യ ഇവിടെ വന്നിരുന്നു; നീ അവളെ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹേ വരാരോഹേ, വേഗം പറയുക. ഈ ബാലൻ അവളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ തന്നെയാണ്.’

Verse 9

तृषार्त्तश्च क्षुधाविष्टो रुदते च मुहुर्मुहुः । दृष्टा चेत्कथ्यतां सुभ्रूर्विनाऽयं तां मरिष्यति

അവൻ ദാഹത്താൽ പീഡിതനും ക്ഷുധയാൽ ആകുലനുമായി വീണ്ടും വീണ്ടും കരുണയായി കരയുന്നു. ഹേ സുഭ്രൂ, നീ അവളെ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പറയുക—അവളില്ലാതെ ഇവൻ തീർച്ചയായും മരിക്കും.

Verse 10

स्त्र्युवाच । साऽहं ते दयिता कान्त तीर्थस्यास्य प्रभावतः । दिव्यरूपमिदं प्राप्ता देवैरपि सुदुर्लभम्

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—ഹേ കാന്താ, ഞാൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ ദയിത. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ ഈ ദിവ്യരൂപം പ്രാപിച്ചു; ഇത് ദേവന്മാർക്കും അത്യന്തം ദുർലഭം.

Verse 11

त्वं चापि सलिले ह्यस्मिन्कुरु स्नानं त्वरान्वितः । प्राप्स्यसि त्वं परं रूपं यथा प्राप्तं मयाऽनघ

നീയും ഈ ജലത്തിൽ വേഗത്തിൽ തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്യുക. ഹേ അനഘാ, ഞാൻ പ്രാപിച്ചതുപോലെ നീയും പരമരൂപം പ്രാപിക്കും.

Verse 12

अथासौ सह पुत्रेण प्रविष्टस्तत्र निर्झरे । विमुक्ते भास्करे राजन्विरूपश्चाभवत्पुनः

പിന്നീട് അവൻ പുത്രനോടുകൂടെ ആ നിർഝരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. എന്നാൽ ഹേ രാജൻ, സൂര്യപ്രഭാവം നീങ്ങിയതോടെ അവൻ വീണ്ടും വികൃതരൂപനായിത്തീർന്നു.

Verse 13

दुःखेन मृत्युमापन्नस्तस्मिन्नेव जलाशये । अथ सा भर्तृशोकाच्च मरणे कृतनिश्चया

ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി അവൻ അതേ ജലാശയത്തിൽ തന്നെ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് അവളും ഭർത്തൃശോകത്തിൽ വിങ്ങി മരിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 14

चितिं कृत्वा समं तेन ज्वालयामास पावकम् । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तथाशीलां शुभांगनाम्

അവനോടു തുല്യമായ ചിത ഒരുക്കി അവൾ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ അത്തരം ദൃഢശീലമുള്ള ശുഭാംഗിനിയെ കണ്ടു ആശങ്കയോടെ അവളെ നോക്കി നിന്നു.

Verse 15

कृपया परयाविष्टास्तामूचुर्विस्मयान्विताः । सर्वे तस्याश्च संदृष्ट्वा साहसं च नृपोत्तम

അവർ പരമകരുണയിൽ ആകുലരായി അത്ഭുതത്തോടെ അവളോടു സംസാരിച്ചു. ഹേ നൃപോത്തമാ, അവളുടെ ധൈര്യസാഹസം കണ്ടു എല്ലാവരും ഉള്ളിൽ വിങ്ങിപ്പോയി.

Verse 16

ऋषय ऊचुः । दिव्यरूपं त्वया प्राप्तं देवैरपि सुदुर्लभम् । कस्मादेनं सुपाप्मानमनुगच्छसि भामिनि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—നീ ദിവ്യരൂപം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് ദേവന്മാർക്കും അത്യന്തം ദുർലഭം. ഹേ ഭാമിനി, പിന്നെ ഈ മഹാപാപിയെ എന്തിന് അനുഗമിക്കുന്നു?

Verse 17

स्त्र्युवाच । पतिव्रताहं विप्रेन्द्राः सदा भर्तृपरायणा । किं रूपेण करिष्यामि विना पत्या निजेन च

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഞാൻ പതിവ്രതയാണ്; എപ്പോഴും ഭർത്താവിനോടു പരായണ. എന്റെ സ്വന്തം ഭർത്താവില്ലാതെ ഈ രൂപം കൊണ്ട് ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും?

Verse 18

विरूपो वा सुरूपो वा दरिद्रो वा धनाधिपः । स्त्रीणामेकः पतिर्भर्त्ता गतिर्नान्या जगत्त्रये

അവൻ വിരൂപനായാലും സുരൂപനായാലും, ദരിദ്രനായാലും ധനാധിപനായാലും—സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവേ ഏക ഭർത്താവും ശരണവും; ത്രിലോകത്തും മറ്റൊരു ഗതി ഇല്ല.

Verse 19

बालकोऽयं मुनिश्रेष्ठा भवच्छरणमागतः । अहं कान्तेन संयुक्ता प्रविशामि हुताशनम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ ബാലൻ നിങ്ങളുടെ പാദശരണം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു. ഞാൻ പ്രിയനോടൊത്തു ഏകീഭവിച്ച് ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । अथ ते मुनयः सर्वे ज्ञात्वा तस्याः सुनिश्चयम् । कृपया परयाविष्टाः संवीक्ष्य च परस्परम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ് ആ മുനിമാർ എല്ലാവരും പരമകരുണയിൽ മുങ്ങി, പരസ്പരം നോക്കി ആലോചിച്ചു.

Verse 21

ततो जीवापयामासुस्तत्पतिं ते मुनीश्वराः । सद्रूपेण समायुक्तं दिव्य लक्षणलक्षितम्

അപ്പോൾ ആ മുനീശ്വരന്മാർ അവളുടെ ഭർത്താവിനെ ജീവിപ്പിച്ചു; ഉത്തമരൂപം നൽകി, ദിവ്യവും മംഗളവുമായ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചു.

Verse 22

एतस्मिन्नेव कालं तु विमानं मनसेप्सितम् । देवकन्यासमाकीर्णं सद्यस्तत्र समागतम्

അന്നേ നിമിഷം മനസ്സിനിഷ്ടമായ വിമാനം ദേവകന്യകളാൽ നിറഞ്ഞ് ഉടൻ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 23

अथ तौ दंपती तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । पुरतः प्रणिपत्याथ प्रस्थितौ त्रिदिवं प्रति

അതിനുശേഷം ആ ദമ്പതികൾ ഭാവിതാത്മാക്കളായ മുനിമാരുടെ മുമ്പിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണാമം ചെയ്തു; പിന്നെ ത്രിദിവം (സ്വർഗ്ഗലോകം) ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

अथ तैर्मुनिभिः प्रोक्ता सा नारी मणिकर्णिका । वरं वरय कल्याणि सर्वे तुष्टा वयं तव

പിന്നീട് ആ മുനിമാർ മണികർണിക എന്ന ആ സ്ത്രീയോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ കല്യാണീ! വരം ചോദിച്ചാലും, ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിന്നിൽ പ്രസാദിച്ചിരിക്കുന്നു.'

Verse 25

पतिव्रतत्वेन तुष्टाः सत्येन च विशेषतः । नास्माकं दर्शनं व्यर्थं जायते च कथंचन

നിന്റെ പാതിവ്രത്യത്താലും പ്രത്യേകിച്ചും സത്യസന്ധതയാലും ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണ്. ഞങ്ങളുടെ ദർശനം ഒരിക്കലും വിഫലമാവുകയില്ല.

Verse 26

मणिकर्णिकोवाच । यदि मां मुनयस्तुष्टाः प्रयच्छथ वरं मुदा । यदत्रास्ति महालिंगं मन्नाम्ना तद्भविष्यति

മണികർണിക പറഞ്ഞു: 'ഹേ മുനിമാരേ! നിങ്ങൾ എന്നിൽ പ്രസാദിക്കുകയും സന്തോഷത്തോടെ വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, ഇവിടെയുള്ള ഈ മഹാലിംഗം എന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ.'

Verse 27

एतदेव ममाभीष्टं नान्यदस्ति प्रयोजनम् । सर्वेषां च प्रसादेन स्वर्गं गच्छामि सांप्रतम्

ഇതുമാത്രമാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം, മറ്റൊരു ആവശ്യവുമില്ല. നിങ്ങളുടെ എല്ലാവരുടെയും അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 28

ऋषय ऊचुः । एवं भवतु ते ख्यातिस्तीर्थलिंगे वरानने । तव नामान्वितं जातं तीर्थं वै मणिकर्णिका

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'അപ്രകാരം തന്നെ ഭവിക്കട്ടെ. ഹേ സുന്ദരീ! ഈ തീർത്ഥത്തിലും ലിംഗത്തിലും നിന്റെ കീർത്തി നിലനിൽക്കട്ടെ. ഈ തീർത്ഥം മണികർണിക എന്ന നിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ.'

Verse 29

पुलस्त्य उवाच । भर्त्रा सह दिवं प्राप्ता पुत्रेणैव समन्विता । वालखिल्यास्तपोनिष्ठा विशेषात्तत्र संस्थिताः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവൾ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു; പുത്രനോടുകൂടിയും അവിടെ എത്തി. തപസ്സിൽ സ്ഥിരചിത്തയായി വാലഖില്യ ഋഷിമാരുടെ ഇടയിൽ വിശേഷമായി വസിച്ചു.

Verse 30

तत्र सूर्यग्रहे प्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । यः करोति फलं तस्य कुरुक्षेत्र समं भवेत्

അവിടെ സൂര്യഗ്രഹണം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും സ്നാനം, ദാനം മുതലായ കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അവന്റെ പുണ്യഫലം കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ലഭിക്കുന്നതിനു തുല്യമാകും.

Verse 31

यं यं काममभिध्याय स्नानं तत्र करोति यः । तं तं प्राप्नोति राजेन्द्र सम्यग्ध्यानसमन्वितः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ആരെങ്കിലും ഏത് ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, യഥാവിധി ധ്യാനസഹിതം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുമോ, അവൻ അതത് ഇഷ്ടം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 32

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । तीर्थे दानं यथाशक्त्या देवर्षिपितृतर्पणम्

അതുകൊണ്ട് മുഴുവൻ ശ്രമത്തോടെയും അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്കണം; ആ തീർത്ഥത്തിൽ കഴിവനുസരിച്ച് ദാനം നൽകി ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃകൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്യണം.