Adhyaya 85

Verse 1

ऋषय ऊचुः । माधव्याः पद्मया दत्तो यः शापस्तस्य यत्फलम् । परिणामोद्भवं सर्वं श्रुतमस्माभिरद्य तत्

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—പദ്മാ (ലക്ഷ്മി) മാധവിക്ക് നൽകിയ ശാപത്തിന്റെ ഫലവും അതിന്റെ സമസ്ത പരിണാമവൃത്താന്തവും ഇന്ന് ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ശ്രവിച്ചു।

Verse 2

तेन यत्कमला शप्ता ब्राह्मणेन महात्मना । सा कथं गज वक्त्राऽथ पुनर्जाता शुभानना

ആ മഹാത്മ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം കമലാ എങ്ങനെ ഗജമുഖിയായി? പിന്നെ എങ്ങനെ ശുഭമുഖിയായി വീണ്ടും ജനിച്ചു?

Verse 3

सूत उवाच । शापेन तस्य विप्रस्य तत्क्षणादेव सा द्विजाः । गजवक्त्रा समुत्पन्ना महाविस्मयकारिणी

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഗജമുഖിയായി ഉദ്ഭവിച്ചു; അതു മഹാവിസ്മയം ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 4

सा प्रोक्ता हरिणा तिष्ठ किञ्चित्कालांतरे शुभे । अनेनैव तु रूपेण यावत्स्याद्द्वापरक्षयः

അപ്പോൾ ഹരി അവളോട് പറഞ്ഞു—‘ശുഭമായ ഒരു കാലയളവ് വരെ ഈ രൂപത്തിൽ തന്നേ നിലകൊൾക; ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം വരുവോളം.’

Verse 5

ततोऽहं मेदिनीपृष्ठे ह्यवतीर्य समुद्रजे । तपः शक्त्या करिष्यामि भूयस्त्वां तु शुभाननाम्

‘അതിനുശേഷം, ഹേ സമുദ്രജേ! ഞാൻ ഭൂമിയുടെ പൃഷ്ഠത്തിൽ അവതരിച്ച് തപശക്തിയാൽ നിന്നെ വീണ്ടും ശുഭമുഖിയാക്കും.’

Verse 6

अवज्ञायाथ सा तस्य तद्वाक्यं शार्ङ्गधन्विनः । शुभास्यत्वकृते तेपे तपस्तीव्रं सुहर्षिता

എന്നാൽ ശാർങ്ഗധന്വി (വിഷ്ണു)യുടെ ആ വാക്ക് അവഗണിച്ച്, അവൾ ആനന്ദത്തോടെ ശുഭമുഖം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഠിനതപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 7

एतत्क्षेत्रं समासाद्य त्रिकालं स्नानमाचरत् । ब्रह्माणं तोषयामास दिवारात्रिमतंद्रिता

ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി അവൾ ത്രികാലസ്നാനം ആചരിച്ചു. പകലും രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ ഭക്തിനിയമത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു॥

Verse 8

तामुवाच ततो ब्रह्मा वर्षांते तुष्टिमागतः । वरं प्रार्थय तुष्टोऽहं तव केशववल्लभे

വർഷാന്ത്യത്തിൽ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായ ബ്രഹ്മാവ് അവളോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ കേശവവല്ലഭേ! വരം ചോദിക്ക; ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്.”

Verse 9

लक्ष्मीरुवाच । गजास्याहं कृता देव शापं दत्त्वा सुदारुणम् । ब्राह्मणेन सुक्रुद्धेन कस्मिश्चित्कारणांतरे

ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവാ! ഏതോ കാരണാന്തരത്തിൽ അതിക്രോധിതനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ എനിക്ക് അതിഭീകരമായ ശാപം നൽകി; അതിനാൽ ഞാൻ ഗജമുഖിയായി മാറി.”

Verse 10

तस्मात्तद्रूपिणीं भूयो मां कुरुष्व पितामह । यदि मे तुष्टिमापन्नो नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम्

“അതുകൊണ്ട് ഹേ പിതാമഹാ! എന്നെ വീണ്ടും ആ മുൻരൂപത്തിലാക്കണമേ. നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നനായാൽ, ഞാൻ മറ്റൊന്നും അപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । भविष्यति शुभं वक्त्रं मत्प्रसादादसंशयम् । तव भद्रे विशेषेण तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— “എന്റെ പ്രസാദത്താൽ സംശയമില്ലാതെ നിന്റെ മുഖം വീണ്ടും ശുഭമാകും, ഹേ ഭദ്രേ, പ്രത്യേകമായി. അതിനാൽ നീ നിന്റെ സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകുക.”

Verse 12

महत्त्वं ते मया दत्तमद्यप्रभृति शोभने । महालक्ष्मीति ते नाम तस्मादत्र भविष्यति

ഹേ ശോഭനേ! ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ നിനക്കു മഹത്ത്വം ദാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ ഇവിടെ നിന്റെ നാമം ‘മഹാലക്ഷ്മീ’ ആയിരിക്കും.

Verse 13

गजवक्त्रां नरो यस्त्वां पूजयिष्यति भक्तितः । स गजाधिपतिर्भूपो भविष्यति च भूतले

ആരു ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ഗജമുഖീ രൂപത്തിൽ പൂജിക്കുമോ, അവൻ ഭൂതലത്തിൽ ഗജാധിപതിയായ രാജാവാകും.

Verse 14

द्वितीयादिवसे यस्त्वां महालक्ष्मीरिति ब्रुवन् । श्रीसूक्तेन सुभक्त्याऽथ देवि संपूजयिष्यति

ഹേ ദേവി! രണ്ടാം ദിനം മുതൽ ‘മഹാലക്ഷ്മീ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രീസൂക്തംകൊണ്ട് സുദ്ഭക്തിയോടെ നിന്നെ സമ്യകായി പൂജിക്കുന്നവൻ.

Verse 15

सप्तजन्मांतराण्येव न भविष्यति सोऽधनः । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम्

ഏഴ് ജന്മാന്തരങ്ങൾ വരെ അവൻ ദരിദ്രനാകുകയില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മൻ പിന്നെ മൗനമായി.

Verse 16

साऽपि हृष्टा गता देवी यत्र तिष्ठति केशवः

ആ ദേവിയും ഹർഷിതയായി കേശവൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു പോയി.