Adhyaya 84

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं देवदेवेन विष्णुना । माधवीं भगिनीं प्राप्य जन्मांतरमुपस्थिताम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! ദേവദേവനായ വിഷ്ണു പറഞ്ഞതിനെ നിങ്ങൾ വിവരിച്ചു—മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ വന്ന നിങ്ങളുടെ സഹോദരി മാധവിയെ കണ്ടുമുട്ടിയപ്പോൾ…

Verse 2

अश्ववक्त्रां करिष्यामि तपसा सुशुभाननाम् । सा कथं विहिता तेन तपस्तप्तं तथा कथम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

“തപസ്സുകൊണ്ട് ആ സുന്ദരമുഖിയെ അശ്വമുഖിയാക്കും”—അവൻ അവളെ അങ്ങനെ എങ്ങനെ വിധിച്ചു? അത്തരം തപശ്ചരണം എങ്ങനെ നടന്നു? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തം।

Verse 3

सूत उवाच । नारदस्य समाकर्ण्य तं सन्देशं सुरोद्भवम् । गत्वा विष्णुः सुरैः सार्द्धं प्रचक्रे मंत्रनिश्चयम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—നാരദൻ കൊണ്ടുവന്ന ദിവ്യസന്ദേശം കേട്ട്, വിഷ്ണു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചെന്നു നിർണ്ണായകമായ മന്ത്ര-നിശ്ചയം (പവിത്ര പദ്ധതി) ചെയ്തു।

Verse 4

भारावतरणार्थाय दानवानां वधाय च । वसुदेवगृहे श्रीमान्द्वापरांते ततो हरिः

ഭൂമിയുടെ ഭാരം കുറയ്ക്കാനും ദാനവവധത്തിനുമായി, ദ്വാപരയുഗാന്ത്യത്തിൽ ആ ശ്രീമാൻ ഹരി വസുദേവന്റെ ഗൃഹത്തിൽ അവതരിച്ചു।

Verse 5

देवक्या जठरे देवः संजातो दैत्यदर्पहा । तथान्या रोहिणीनाम भार्या तस्य च याऽभवत्

ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ദേവൻ ജനിച്ചു—ദൈത്യദർപ്പഹരൻ. കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന് രോഹിണി എന്ന മറ്റൊരു ഭാര്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 6

तस्यां जज्ञे हलीनाम बलभद्रः प्रतापवान् । तृतीया सुप्रभानाम वसुदेवप्रिया च या

രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഹലധാരി, പ്രതാപവാൻ ബലഭദ്രൻ ജനിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ ഭാര്യയുടെ പേര് സുപ്രഭ; അവൾ വസുദേവന് അത്യന്തം പ്രിയയായിരുന്നു।

Verse 7

तस्यां सा माधवी जज्ञे अश्ववक्त्रस्वरूपधृक् । तां दृष्ट्वा विकृताकारां सुतां जातां च सुप्रभा । वासुदेवसमायुक्ता विषादं परमं गता

സുപ്രഭയിൽ നിന്ന് മാധവീ എന്ന പുത്രി ജനിച്ചു; അവൾ അശ്വമുഖസ്വരൂപം ധരിച്ചു. വികൃതാകാരമായ ആ പുത്രിയെ കണ്ടു വാസുദേവസഹിതയായ സുപ്രഭ പരമവിഷാദത്തിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 8

अथ ते यादवाः सर्वे कृतशान्तिकपौष्टिकाः । स्वस्तिस्वस्तीति संत्रस्ताः प्रोचुर्भूयात्कुलेऽत्र नः

അപ്പോൾ എല്ലാ യാദവരും ശാന്തി-പൗഷ്ടിക കർമങ്ങൾ ചെയ്തു, ഭീതിയോടെ ‘സ്വസ്തി സ്വസ്തി’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചു; “ഞങ്ങളുടെ ഈ വംശത്തിൽ ക്ഷേമം തന്നെ ഉണ്ടാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 9

एवं सा यौवनोपेता तथा दुःखसमन्विता । न कश्चिद्वरयामास वाजिवक्त्रां विलोक्य ताम्

ഇങ്ങനെ അവൾ യൗവനം പ്രാപിച്ചിട്ടും ദുഃഖത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; അവളുടെ അശ്വമുഖ രൂപം കണ്ടു ആരും അവളെ വിവാഹത്തിന് വരിച്ചില്ല.

Verse 10

ततश्च भगवान्विष्णुर्ज्ञात्वा तां भगिनीं तथा । मातरं पितरं चैव तथा दुःखसमन्वितौ

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ആ സഹോദരിയുടെ ദുഃസ്ഥിതി അറിഞ്ഞു, മാതാപിതാക്കളും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അതിന് പരിഹാരം ചെയ്യാൻ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 11

तामादाय गतस्तूर्णं बलदेवसमन्वितः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपस्तप्तुं ततः परम्

അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ബലദേവനോടൊപ്പം, അദ്ദേഹം വേഗത്തിൽ ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രഭൂമിയിലേക്കു പോയി; തുടർന്ന് തപസ്സു ചെയ്യുന്നതിനായി.

Verse 12

ब्रह्माणं तोषयामास सम्यग्यज्ञपरायणः । व्रतैश्च विविधैर्दानैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः

ശുദ്ധമായ യജ്ഞത്തിൽ പരായണനായി അവൻ വിവിധ വ്രതങ്ങൾ, നാനാവിധ ദാനങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണർക്കുള്ള തർപ്പണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ബ്രഹ്മദേവനെ സമ്യകമായി പ്രസാദിപ്പിച്ചു।

Verse 13

ततस्तुष्टिं गतो ब्रह्मा वर्षांते तस्य शार्ङ्गिणः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्वाभिवांछितम्

പിന്നീട് മഴക്കാലത്തിന്റെ അവസാനം ശാർങ്ഗധാരി (വിഷ്ണു) യോടു ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; നിനക്കഭീഷ്ടമായതു പ്രാർത്ഥിക്ക.”

Verse 14

विष्णुरुवाच । एषा मे भगिनी देव जाताऽश्ववदना किल । तव प्रसादात्सद्वक्त्रा भूयादेतन्ममेप्सितम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! എന്റെ ഈ സഹോദരി സത്യമായി അശ്വവദനയായി ജനിച്ചു. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ അവൾ സദ്വക്ത്രയായി മാറട്ടെ—ഇതാണ് എന്റെ അഭീഷ്ടം.”

Verse 15

श्रीब्रह्मोवाच । एषा शुभानना साध्वी मत्प्रसादाद्भविष्यति । सुभद्रा नाम विख्याता वीरसूः पतिवल्लभा

ശ്രീബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“എന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൾ ശുഭാനനയും സാധ്വിയും ആകും. ‘സുഭദ്രാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും—വീരസൂ, പതിവല്ലഭ.”

Verse 16

एतद्रूपां पुमान्योऽत्र पूजयिष्यति भक्तितः । एतां विष्णो त्वया सार्धं तथानेन च सीरिणा

ഹേ വിഷ്ണുവേ! ഈ സ്ഥലത്ത് ഈ രൂപത്തിൽ തന്നെ അവളെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവൻ—നിങ്ങളോടും ഈ സീരധാരി (ബലരാമൻ) യോടും കൂടെ—ഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 17

द्वादश्यां माघमासस्य गंधपुष्पानुलेपनैः । सोऽप्यवाप्स्यति यच्चित्ते वर्तते नात्र संशयः

മാഘമാസത്തിലെ ദ്വാദശിദിനത്തിൽ ഗന്ധം, പുഷ്പം, അനുലേപനം എന്നിവയോടെ ആരാധിക്കുന്ന ഭക്തൻ, ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള ആഗ്രഹം നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 18

या नारी पतिना त्यक्ता वंध्या वा भक्तिसंयुता । तृतीयादिवसे चैतां पूजयिष्यति केशव

ഹേ കേശവാ! ഭർത്താവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീയായാലും വന്ധ്യയായാലും, ഭക്തിയോടെ യുക്തയെങ്കിൽ തൃതീയ തിഥി മുതൽ ഈ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം।

Verse 19

भविष्यति सुपुत्राढ्या सुभगा सा सुखान्विता । ऐश्वर्यसहिता नित्यं सर्वैः समुदिता गुणैः

അവൾ സത്പുത്രസമ്പന്നയായി, സൗഭാഗ്യവതിയായി, സുഖസമൃദ്ധയായി ഭവിക്കും; നിത്യമായി ഐശ്വര്യസഹിതയായി, എല്ലാ ശുഭഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയാകും।

Verse 20

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम् । वासुदेवोऽपि हृष्टात्मा ययौ द्वारवतीं पुरीम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പിന്നെ മൗനമായി. വാസുദേവനും ഹർഷിതഹൃദയനായി ദ്വാരവതി നഗരിയിലേക്കു പോയി।

Verse 21

तामादाय विशालाक्षीं चंद्रबिंबसमाननाम् । बलदेवसमायुक्तो ह्यनुज्ञाप्य पिताम हम्

ചന്ദ്രബിംബസമാന മുഖവും വിശാലനേത്രങ്ങളും ഉള്ള അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ബലദേവനോടൊപ്പം, പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അനുമതി നേടി (അവൻ പുറപ്പെട്ടു)।

Verse 22

सूत उवाच । एवं सा माधवी विप्राः सुभगारूपमास्थिता । अवतीर्णा धरापृष्ठे लक्ष्मीशापप्रपीडिता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇങ്ങനെ ആ മാധവീ അത്യന്തം ശുഭരൂപം ധരിച്ചു, ലക്ഷ്മീശാപത്താൽ പീഡിതയായി, ഭൂമിപൃഷ്ഠത്തിൽ അവതരിച്ചുവു।

Verse 23

उपयेमे सुतः पांडोर्यां पार्थश्चारुहासिनीम् । जज्ञे तस्याः सुतो वीरोऽभिमन्युरिति विश्रुतः

പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രനായ പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) ആ മധുരഹാസിനിയായ സുന്ദരികന്യയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അവളിൽ നിന്ന് ഒരു വീരപുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ ലോകത്തിൽ ‘അഭിമന്യു’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं माधबीजन्मसम्भवम् । सुपर्णाख्यस्य देवस्य कथासंगाद्द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ‘സുപർണ’ എന്ന ദേവന്റെ കഥാസംബന്ധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മാധവിയുടെ ജന്മവൃത്താന്തം മുഴുവനും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 25

यश्चैतत्पठते मर्त्यो भक्त्या युक्तः शृणोति वा । मुच्यते स नरः पापात्तद्दिनैकसमुद्भवात्

ഭക്തിയോടെ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവനോ ശ്രവിക്കുന്നവനോ ആയ മർത്ത്യൻ, ആ ദിനത്തിൽ തന്നെ ഉദ്ഭവിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും മോചിതനാകുന്നു।