Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

येन शक्रं विरंचिं च सूदयिष्ये तथाखिलम् । तुभ्यं दत्त्वा ब्रह्म लोकं भोक्ष्यामि त्रिदिवं स्वयम्

Transliteration

yena śakraṃ viraṃciṃ ca sūdayiṣye tathākhilam | tubhyaṃ dattvā brahma lokaṃ bhokṣyāmi tridivaṃ svayam

Translation

ഏത് ഉപായംകൊണ്ട് ഞാൻ ശക്രനെയും വിരഞ്ചിയെയും (ബ്രഹ്മാവിനെയും) കൂടാതെ മറ്റെല്ലാവരെയും സംഹരിക്കാമോ, അത് പറയുക. നിനക്ക് ബ്രഹ്മലോകം നൽകി ഞാൻ തന്നെ ത്രിദിവം (സ്വർഗം) ഭോഗിക്കും.

Word by Word

• येन: by which (means)
• येन: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental: “by which/with which means”)

• शक्रम्: Śakra (Indra)
• शक्रम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• विरंचिम्: Virañci (Brahmā)
• विरंचिम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: विरञ्चि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• सूदयिष्ये: I will kill
• सूदयिष्ये: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: सूदय् (धातु; causative/denominative sense “to kill”)
• Form: लृट्-लकार (simple future); उत्तमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• तथा: thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: “thus/so”)

• अखिलम्: everything/all (of it)
• अखिलम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradāna (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी विभक्ति (dative, 4th); एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• ब्रह्म: Brahmā/Brahman
• ब्रह्म: Karman (as qualifier)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण ‘लोकम्’ विशेषयति)

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• भोक्ष्यामि: I will enjoy/possess
• भोक्ष्यामि: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• त्रिदिवम्: heaven (the threefold heaven)
• त्रिदिवम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक; त्रि + दिव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• स्वयम्: myself
• स्वयम्: Emphasis/Agentive focus
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक (emphatic: “myself”)

Speaker

Vṛtra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Vṛtra speaks with fierce resolve, gesturing as if to strike; Śukra remains composed but grave. Symbolic imagery: a threatened lotus-seated Brahmā in a distant vignette, and Svarga’s jeweled halls below.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Indra (Śakra)
• Brahmā (Virañci)
• Brahmaloka
• Tridiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unrestrained ambition turns into sacrilege—seeking to overthrow divine order rather than align with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is specified; Brahmaloka and Tridiva are cosmic realms.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a declaration of intent and a bargaining offer to Śukra.