Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

अथ कर्मावसाने स भगवांस्त्रिपुरांतकः । प्रोवाच पद्मजं भक्त्या दक्षिणां ते ददामि किम्

Transliteration

atha karmāvasāne sa bhagavāṃstripurāṃtakaḥ | provāca padmajaṃ bhaktyā dakṣiṇāṃ te dadāmi kim

Translation

പിന്നെ കർമ്മം സമാപിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ ത്രിപുരാന്തകൻ (ശിവൻ) ഭക്തിയോടെ പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നോട് പറഞ്ഞു—“നിനക്കു ദക്ഷിണ നൽകാം; എന്താണ് ആഗ്രഹം?”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/अनन्तर्ये) — 'then/now'

• कर्मावसाने: at the conclusion of the rite
• कर्मावसाने: अधिकरण (Locative time)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — 'at the end of the rite/action'

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'he'

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: कर्ता (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'the Blessed Lord'

• त्रिपुरान्तकः: Tripurāntaka (destroyer of Tripura)
• त्रिपुरान्तकः: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'destroyer of Tripura' (epithet)

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; प्र + उवाच — 'said/spoke'

• पद्मजम्: Padmaja (Brahmā)
• पद्मजम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पद्मज (प्रातिपदिक) = पद्म + ज (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'to Padmaja (Brahmā)'

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: करण (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — 'with devotion'

• दक्षिणाम्: a gift/fee (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'fee/gift (dakṣiṇā)'

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, एकवचन (enclitic) — 'to you/for you' (here: dative sense)

• ददामि: I give
• ददामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — 'I give'

• किम्: what?
• किम्: कर्म (Interrogative object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन — प्रश्नार्थक 'what?'

Speaker

Tripurāntaka (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After the rite, Tripurāntaka stands serene, addressing Brahmā respectfully; the altar smolders with final embers; attendants hold vessels of gifts; the mood is calm and devotional.

Characters & Entities

• Śiva (Tripurāntaka)
• Brahmā (Padmaja)
• dakṣiṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the Supreme is depicted honoring dharmic procedure—showing reverence, gratitude, and the sanctity of dakṣiṇā after a rite.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The exchange occurs within the chapter’s sacred kṣetra; the excerpt highlights the site’s ritual potency rather than naming it.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering dakṣiṇā (ritual honorarium) at the completion of a ceremony.