Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

वायुरुवाच । एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः । तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि

vāyuruvāca | ete śakrādayo devā naṃdinā vinivāritāḥ | tārakeṇa hatotsāhāstiṣṭhaṃti girirodhasi

വായു പറഞ്ഞു— “ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ നന്ദിയാൽ തടയപ്പെട്ടു. താരകനാൽ ഉത്സാഹം തകർന്നു അവർ പർവതത്തിന്റെ ചരിവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.”

वायुःVāyu
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: वच्—‘वचने’
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम
शक्र-आदयःbeginning with Śakra (Indra)
शक्र-आदयः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शक्रः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
नन्दिनाby Nandin
नन्दिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनन्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
विनिवारिताःwere prevented
विनिवारिताः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
TypeAdjective
Rootवि + नि√वृ (धातु) → विनिवारित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘restrained/turned back’
तारकेणby Tāraka
तारकेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
हत-उत्साहाःwith their courage crushed
हत-उत्साहाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; हन् धातु) + उत्साह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (हतः उत्साहः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तिष्ठन्तिstand; remain
तिष्ठन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: स्था—‘स्थितौ’
गिरि-रोधसिon the mountain-slope/riverbank-like ridge
गिरि-रोधसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + रोधस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गिरेः रोधः/रोधसि); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

Vāyu

Type: peak

Listener: Tripurāntaka (the Lord addressed in the surrounding narrative)

Scene: Vāyu narrates: devas led by Indra stand dejected on a mountain incline; Nandin appears as a formidable guardian; the shadow of Tāraka’s threat looms.

V
Vāyu
Ś
Śakra (Indra)
D
Devas
N
Nandin
T
Tāraka

FAQs

Even the Devas lose resolve when dharma is obstructed; they must seek refuge in Śiva’s order and right counsel rather than pride.

This verse is narrative setup within the Tīrthamāhātmya; the specific tīrtha is not named in this single śloka.

None in this verse; it describes the Devas’ condition and the obstruction by Nandin.