Adhyaya 28

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यां देवसभायां च संस्थिता ये द्विजोत्तमाः । प्रभासादीनि तीर्थानि मूर्तानि सकलानि च

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ ദേവസഭയിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ സന്നിഹിതരായിരുന്നു; പ്രഭാസാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും മూర్తിമാനായി പ്രത്യക്ഷരൂപത്തിൽ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 2

तानि श्रुत्वा वचस्तस्य देवाचार्यस्य तादृशम् । भयं कृत्वा महच्चित्ते प्रोचुश्च त्रिदिवेश्वरम्

ദേവാചാര്യന്റെ അത്തരം വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ മഹാഭയം ജനിച്ചു; അവർ ത്രിദിവേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു।

Verse 3

यद्येवं देवदेवेश भविष्य त्यशुभं युगम् । वयं नाशं समेष्यामो न स्थास्यामो जगत्त्रये

അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവദേവേശ! അശുഭ യുഗം വരും; ഞങ്ങൾ നാശം പ്രാപിക്കും, ത്രിലോകങ്ങളിലും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല।

Verse 4

पुरंदराद्य चास्माकं स्थानं किंचित्प्रदर्शय । तस्मात्कीर्तय नः स्थानं किंचित्क्वापि पुरंदर

ഹേ പുരന്ദരാ! ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ഏതെങ്കിലും ആശ്രയസ്ഥലം കാണിച്ചുതരണമേ; അതിനാൽ, ഹേ പുരന്ദരാ, എവിടെയെങ്കിലും വസിക്കാവുന്ന ഒരു നിവാസസ്ഥലം ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിക്കണമേ।

Verse 5

यदाश्रित्य नयिष्यामो रौद्रं कलियुगं विभो । अस्पृष्टानि नरैर्म्लेच्छैः प्रभावसहितानि च । पाताले स्वर्गलोके वा मर्त्ये वा सुरसत्तम

ഹേ വിഭോ! ഏത് (സ്ഥല) ആശ്രയത്താൽ ഞങ്ങൾ ഭീകരമായ കലിയുഗം കടന്നുപോകുമോ—മ്ലേച്ഛ മനുഷ്യരുടെ സ്പർശം ഏൽക്കാത്തതും പുണ്യപ്രഭാവസഹിതവുമായത്—പാതാളത്തിലായാലും, സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലായാലും, മർത്ത്യലോകത്തിലായാലും, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ!

Verse 6

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा कृपाविष्टः शतक्रतुः । प्रोवाच ब्राह्मणश्रेष्ठं भूय एव बृहस्पतिम्

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) കരുണയിൽ ആകുലനായി; പിന്നെ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ ബൃഹസ്പതിയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു।

Verse 7

अस्पृष्टं कलिना स्थानं किंचि द्वद बृहस्पते । समाश्रयाय तीर्थानां यदि वेत्सि जगत्त्रये

ഹേ ബൃഹസ്പതേ! കലിയുടെ സ്പർശമില്ലാത്ത ഏതെങ്കിലും സ്ഥലം പറയണമേ; അത് തീർത്ഥങ്ങൾക്ക് പൊതുവായ ആശ്രയമാകട്ടെ—ത്രിലോകങ്ങളിൽ നീ അതറിയുന്നുവെങ്കിൽ।

Verse 8

शक्रस्य तद्वचः श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा वृहस्पतिः । तत्र प्रोवाच तीर्थानि भया द्भीतानि हर्षयन्

ശക്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബൃഹസ്പതി ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ആലോചിച്ചു; പിന്നെ അവിടെത്തന്നെ ഭയത്താൽ ഭീതരായ തീർത്ഥങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 9

हाटकेश्वरमित्युक्तमस्ति क्षेत्रमनुत्तमम् । लिंगस्य पतनाज्जातं देवदेवस्य शूलिनः

ഹാടകേശ്വരം എന്നു പ്രസിദ്ധമായ അനുത്തമമായ ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രം ഉണ്ട്; ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരി ശിവന്റെ ലിംഗം അവതരിച്ച് പതിച്ചതിൽ നിന്നാണ് അതിന്റെ ഉദ്ഭവം.

Verse 10

यत्र पूर्वं तपस्तप्तं विश्वामित्रेण धीमता । त्रिशंकोर्भूमिपालस्य कृते तीर्थे महात्मना

ഇതുതന്നെ ആ തീർത്ഥം; പുരാതനകാലത്ത് ധീമാനായ മഹാത്മാവ് വിശ്വാമിത്രൻ ഇവിടെ ഘോരതപസ്സു ചെയ്തു, ഭൂപാലൻ ത്രിശങ്കുവിന്റെ ഹിതാർത്ഥം ഈ തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 11

यत्र स्थित्वा सभूपालस्त्रिशंकुः पापवर्जितः । चण्डालत्वं परित्यज्य सदेह स्त्रिदिवं गतः

ആ സ്ഥലത്ത് നിലകൊണ്ടപ്പോൾ രാജാവ് ത്രിശങ്കു പാപവിമുക്തനായി; ചണ്ഡാലത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് ദേഹസഹിതം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു.

Verse 12

यत्र शक्रसमादेशात्पूरितं पांसुभिः पुरा । संवर्तकेन रौद्रेण वायुना तीर्थमुत्तमम्

അവിടെയേ പുരാതനകാലത്ത് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കല്പിച്ചതിനാൽ, സംവർതക എന്ന പ്രളയകാരിയായ രൗദ്രവായു ആ ഉത്തമ തീർത്ഥം പൊടിയാൽ നിറച്ചു.

Verse 13

यत्र रक्षत्यधस्ताच्च स स्वयं हाटकेश्वरः । उपरिष्टात्प्रदेशं च कलौ देवोऽचलेश्वरः

അവിടെ താഴെയുള്ള പ്രദേശത്തെ സ്വയം ഹാടകേശ്വരൻ സംരക്ഷിക്കുന്നു; കൂടാതെ കലിയുഗത്തിൽ മുകളിലെ പ്രദേശത്തെ ദേവൻ അചലേശ്വരൻ കാക്കുന്നു.

Verse 14

हाटकेश्वरमाहात्म्यादस्पृष्टं कलिना हि तत् । पंचक्रोशप्रमाणेन अचलेश्वरजेन च

ഹാടകേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യപ്രഭാവം മൂലം ആ ക്ഷേത്രം കലിയാൽ സ്പർശിക്കപ്പെടാത്തതാണ്. അഞ്ചു ക്രോശപരിമിതിയിലും അചലേശ്വരജന്യശക്തിയാലും അത് സംരക്ഷിതമാണ്।

Verse 15

तस्मास्वांशेन गच्छंतु तत्र तीर्थान्यशेषतः । तेषां कलिभयं शक्र नैव तत्रास्त्यसंशयम्

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ അംശങ്ങളോടുകൂടി പൂർണ്ണമായി അവിടെ പോകട്ടെ. ഹേ ശക്രാ, അവിടെ അവർക്കു കലിയഭയം ഇല്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 16

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वतीर्थानि तत्क्षणात् । हाटकेश्वरसंज्ञं तत्क्षेत्रं जग्मुर्द्विजोत्तमाः

അവന്റെ വചനം കേട്ട ഉടനെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഹാടകേശ്വരനാമകമായ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ।

Verse 17

यज्ञोपवीतमात्राणि कृत्वा स्थानानि चात्मनः । क्षेत्रमासादयामासुस्तत्सर्वहि द्विजोत्तमाः

യജ്ഞോപവീതമാത്രമായ അടയാളത്തോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് അവർ എല്ലാവരും ആ ക്ഷേത്രത്തെ സമീപിച്ചു, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ।

Verse 18

एतस्मात्कारणाजात क्षेत्रं पुण्यतमं हि तत् । हाटकेश्वरदेवस्य महापातकनाशनम्

ഈ കാരണത്താൽ ആ ക്ഷേത്രം അത്യന്തം പുണ്യമായിത്തീർന്നു. അത് ഹാടകേശ്വര ദേവന്റെ ധാമം; മഹാപാതകങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്।

Verse 19

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वयैतदुदाहृतम् । संगमं सर्वतीर्थानां क्षेत्रे तत्र प्रकीर्तितम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! നീ പ്രസ്താവിച്ചതെത്ര അത്ഭുതം; ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളുടെ സംഗമം പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 20

तावन्मात्रप्रभावाणि तत्स्थानि प्रभवंति किम् । तानि तीर्थानि नो ब्रूहि विस्तरेण महामते

അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പ്രഭാവം എത്രയും എങ്ങനെയുമാണ്? ഹേ മഹാമതേ, ആ തീർത്ഥങ്ങളെ ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക.

Verse 21

नामतः स्थानतश्चैव तथा चैव प्रभावतः । सर्वाण्यपिमहाभाग परं कौतूहलं हि नः

ഹേ മഹാഭാഗാ! നാമം, സ്ഥലം, പ്രഭാവം—ഇവയൊക്കെയായി അവയെല്ലാം അറിയാൻ ഞങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്.

Verse 22

सूत उवाच । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां द्विजसत्तमाः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! മൂന്ന് കോടി കൂടാതെ മറ്റൊരു അർദ്ധകോടി തീർത്ഥങ്ങൾ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 23

न तेषां कीर्तनं शक्यं कर्तुं वर्षशतैरपि । तथा स्वायंभुवस्यादौ कल्पस्य प्रथमस्य च

അവയുടെ കീർത്തനമോ എണ്ണിപ്പറയലോ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും സാധ്യമല്ല; സ്വായംഭുവയുഗത്തിന്റെ ആദിമുതലും ആദ്യകല്പത്തിന്റെ ആദിമുതലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

Verse 24

कृतः समाश्रयस्तत्र क्षेत्रे तीर्थैः शुभावहे । बहुत्वादथ कालस्य बहूनि द्विजसत्तमाः

ആ ശുഭവും ക്ഷേമദായകവുമായ ക്ഷേത്രത്തിൽ തീർത്ഥങ്ങൾ ഒരേ ആശ്രയം സ്വീകരിച്ചു; എന്നാൽ കാലം ദീർഘമായപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ, പല (തീർത്ഥങ്ങൾ) മാറിപ്പോയി।

Verse 25

उच्छेदं संप्रयातानि तीर्थान्यायतनानि च । यान्यहं वेद कार्त्स्न्येन प्रभावसहितानि च । तानि वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

അനേകം തീർത്ഥങ്ങളും ദേവാലയസ്ഥാനങ്ങളും ലോപിച്ചു. എന്നാൽ ഞാൻ അവയുടെ പ്രഭാവസഹിതമായി പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നതെല്ലാം നിങ്ങളോട് വർണ്ണിക്കും; നിങ്ങൾ ഏകാഗ്രമായി ശ്രവിക്കൂ।

Verse 26

येषां संश्रवणादेव नरः पापात्प्रमुच्यते । ध्यानात्स्नानात्तथा दानात्स्पर्शनाद्विजसत्तमाः

അവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടും മനുഷ്യൻ പാപമുക്തനാകുന്നു; അതുപോലെ ധ്യാനം, അവിടെ സ്നാനം, ദാനം, ഭക്തിയോടെ സ്പർശം എന്നിവകൊണ്ടും—ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ।