Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

कथंचिदपि सोऽभ्येति तत्सकाशं पुरंदरः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य तत्प्रतापेन दह्यते

kathaṃcidapi so'bhyeti tatsakāśaṃ puraṃdaraḥ | kiṃcicchidraṃ samāsādya tatpratāpena dahyate

എങ്കിലും ഏതോ വിധത്തിൽ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; പക്ഷേ ചെറിയൊരു വിടവ് കിട്ടിയതുമാത്രത്തിൽ തന്നെ (വൃത്രന്റെ) പ്രതാപത്തിൽ ദഗ്ധനായി।

कथंचित्somehow
कथंचित्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘कथंचित्’ = somehow, by some means
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): emphasis/also/even
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अभ्येतिapproaches
अभ्येति:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु) उपसर्ग: अभि
Formलट् (वर्तमान/present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘अभि+इ’ = approaches/comes near
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणरूपेण ‘सकाशम्’ इत्यस्य
सकाशम्near (to the presence)
सकाशम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘सकाशम्’ = near/presence (as goal)
पुरंदरःPurandara (Indra)
पुरंदरः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बोधनसदृश)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इन्द्रस्य नाम
किंचित्some
किंचित्:
Viśeṣaṇa (Modifier)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indefinite particle): ‘some/a little’
छिद्रम्an opening
छिद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘hole/opening’
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘समासाद्य’ = having reached/obtained
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-समर्थ, तृतीया (3rd) एकवचन-सम्बन्धः ‘प्रतापेन’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रतापेनby (his) radiance
प्रतापेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
दह्यतेis burned
दह्यते:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): is burned

Narrative (contextual narrator; not explicitly marked in this verse)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame)

Scene: Indra stealthily approaches; at the moment he finds a slight opening, Vṛtra’s blazing radiance erupts, scorching Indra—light overpowering weaponry.

P
Purandara (Indra)
V
Vṛtra

FAQs

Raw power and ego-driven assault fail before concentrated spiritual potency (tejas); victory requires right means aligned with dharma.

Not named in this verse; the chapter’s tīrtha-context emerges more explicitly in subsequent lines.

None; it narrates Indra’s failed approach due to Vṛtra’s tejas.