Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

Transliteration

na pitā na ca te mātā na bhrātā svajano'pi ca | paśyate tava vārtāṃ ca aspṛśyastvamadanviṣam

Translation

നിന്റെ പിതാവും അല്ല, മാതാവും അല്ല, സഹോദരനും അല്ല, സ്വജനങ്ങളും അല്ല—ആരും നിന്റെ വാർത്ത നോക്കുകയോ അന്വേഷിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല; നീ അസ്പൃശ്യനാകുന്നു, ആരും സ്വീകരിക്കാത്ത വിഷംപോലെ.

Word by Word

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: nor
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: nor
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात

• भ्राता: brother
• भ्राता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वजनः: kinsman/relative
• स्वजनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (स्वः जनः = one’s own person/kinsman)

• अपि: even/also
• अपि: Samuccaya/Emphasis (समुच्चय/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक निपात (also/even)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात

• पश्यते: sees/looks at
• पश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी, एकवचन

• वार्ताम्: talk/news/mention
• वार्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वार्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात

• अस्पृश्यः: untouchable
• अस्पृश्यः: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: अस्पृश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• अदन्: eating
• अदन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अद् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle) ‘eating’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषण

• विषम्: poison
• विषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Śiva (deduced from admonitory tone continuing across verses)

Visual Art Cues

Scene: A lone figure stands outside a household threshold; family members avert their gaze and step back; a stylized serpent/poison motif hovers near the fallen person, symbolizing ‘viṣam’.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma leads to severe social and spiritual degradation, resulting in isolation and rejection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it serves as a caution within the larger tīrtha discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes consequences (social shunning) rather than a rite.