Adhyaya 223

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः कार्यं श्राद्धं दर्शे तु पार्वणम् । विपरीतं न कर्तव्यं श्राद्धमेकं कथंचन

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ശ്രാദ്ധാർഹരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കൊണ്ടുതന്നെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; അമാവാസ്യാദിവസം പാർവണ ശ്രാദ്ധം നിർവ്വഹിക്കണം. ഏതൊരു സാഹചര്യത്തിലും ഒരൊറ്റ ശ്രാദ്ധവും വിപരീതവിധിയിൽ ചെയ്യരുത്.

Verse 2

जारजातापविद्धाद्यैर्यो नरः श्राद्धमाचरेत् । ब्राह्मणैस्तु न संदेहस्तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ജാരജൻ, അപവിദ്ധൻ മുതലായവരിലൂടെ ഒരാൾ ശ്രാദ്ധം ആചരിച്ചാൽ, അപ്പോൾ—ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ടായാലും—സന്ദേഹമില്ലാതെ ആ ശ്രാദ്ധം ഫലഹീനമാകും.

Verse 3

आनर्त उवाच । भयं मे सुमहज्जातमत्र यत्परिकीर्तितम् । जारजातापविद्धैस्तु यच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ പ്രസ്താവിച്ചതുകേട്ട് എനിക്ക് മഹാഭയം ജനിച്ചു; ജാരജാതരും ത്യാജ്യരാദികളും ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം ഫലശൂന്യമാകുന്നു.

Verse 4

मनुना द्वादश प्रोक्ताः किल पुत्रा महामते । अपुत्राणां च पुत्रत्वं ये कुर्वंति सदैव हि

ഹേ മഹാമതേ! മനു പന്ത്രണ്ടുവിധ പുത്രന്മാരെ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; അവർ പുത്രനില്ലാത്തവർക്കും നിത്യവും ‘പുത്ര’സ്ഥാനവും പുത്രകർമ്മവും നല്കുന്നു.

Verse 5

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । प्रतिपन्नः सहोढश्च कानीनश्चापि सत्तम

ഹേ സത്തമാ! ഔരസ പുത്രൻ, ക്ഷേത്രജ പുത്രൻ, ക്രയക്രീത (വാങ്ങിയ) പുത്രൻ, പാലിത പുത്രൻ, പ്രതിപന്ന (സ്വീകരിച്ച) പുത്രൻ, സഹോഢ (വധുവിനൊപ്പം വന്ന) പുത്രൻ, കാനീന (കന്യാജാത) പുത്രൻ—ഇവയും (അവയിൽ) എണ്ണപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 6

तथान्यौ कुण्डगोलौ च पुत्रावपि प्रकीर्तितौ

അതുപോലെ മറ്റിരുവരായ കുണ്ടയും ഗോളയും പുത്രന്മാരായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 7

शिष्यश्च रक्षितो मृत्योस्तथाश्वत्थो वनांतिगः । किमेते नैव कथिता यत्त्वमेवं प्रजल्पसि

കൂടാതെ ശിഷ്യൻ, മരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ, ‘അശ്വത്ഥ’ എന്നും വനാന്തിഗൻ (വനത്തിന്റെ അതിരിൽ വസിക്കുന്നവൻ) എന്നും—നീ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ഇവരെന്തുകൊണ്ട് പറയപ്പെട്ടില്ല?

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग सर्वे ते धर्मतः सुताः । परं युगत्रये प्रोक्ता न कलौ कलुषापहाः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ! ഇതു സത്യമാകുന്നു; ധർമ്മതഃ അവർ എല്ലാവരും പുത്രന്മാരായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് മുൻ മൂന്നു യുഗങ്ങൾക്കായി പ്രസ്താവിതം; കലിയുഗത്തിൽ അവർ മലിനത നശിപ്പിക്കുന്നവർ അല്ല.

Verse 9

तदर्थं तेषु सन्तानं तावन्मात्रं युगेयुगे । सत्त्वाढ्यानां च लोकानां न कलौ चाल्पमेधसाम्

ആ ഉദ്ദേശത്താൽ ആ യുഗങ്ങളിൽ യുഗംതോറും സന്താനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അനുമതി അത്രയോളം മാത്രമേ പരിമിതമായിരുന്നുള്ളൂ; കാരണം ലോകങ്ങൾ സത്ത്വസമൃദ്ധമായിരുന്നു. എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ അൽപമേധസ്സുള്ളവരിൽ ആ നിയന്ത്രണം നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 10

कलावेव समाख्यातो व्यवहारः प्रपा तदः । अल्पसत्त्वा यतो लोकास्तेन चैष विधिः स्मृतः

അതുകൊണ്ട് കലിയുഗത്തിനായി തന്നെ ആചാരത്തിന്റെ ഈ പ്രത്യേക വ്യവഹാരം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കാരണം ജനങ്ങൾ അൽപസത്ത്വരാണ്, അതിനാൽ ഈ വിധി സ്മൃതിയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 11

अत्र यः संकरं कुर्याद्योनेस्तस्य फलं शृणु । ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात्पुत्रो ब्रह्मघ्नः संप्रजायते

ഇവിടെ യോനിയിലൂടെ വർണ്ണസങ്കരം ചെയ്യുന്നവന്റെ ഫലം കേൾക്കുക: ബ്രാഹ്മണിയിൽ ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനും ‘ബ്രഹ്മഘ്നൻ’—ബ്രാഹ്മണഹന്ത—ആകുന്നു.

Verse 12

सर्वाधमानामधमो यो वारड इति स्मृतः

എല്ലാ അധമന്മാരിലും പരമാധമൻ എന്നു സ്മൃതികളിൽ ‘വാരഡ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ അവനാണ്.

Verse 13

क्षत्रियाच्च तथा सूतो वैश्यान्मागध एव च । शूद्रात्तथांत्यजः प्रोक्तस्तेनैते वर्जिताः सुताः

ക്ഷത്രിയനിൽ നിന്നു സൂതൻ, വൈശ്യനിൽ നിന്നു മാഗധൻ, ശൂദ്രനിൽ നിന്നു അതുപോലെ അന്ത്യജൻ പുത്രനെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇവർ വർജ്യപുത്രന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 14

एतेषामपि निर्दिष्टाः सप्त राजन्सुपुत्रकाः । पंच वंशविनाशाय पूर्वेषां पातनाय च

ഹേ രാജാവേ, ഇവരിലുപോലും ഏഴ് തരത്തിലുള്ള ‘സുപുത്ര’ ഭേദങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അഞ്ചു തരങ്ങൾ വംശനാശത്തിനും പൂർവ്വികരുടെ പതനത്തിനും കാരണമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 15

औरसः प्रतिपन्नश्च क्रीतः पालित एव च । शिष्यश्च दत्तजीवश्च तथाश्वत्थश्च सप्तमः

ഔരസൻ, പ്രതിപന്നൻ, ക്രീതൻ, പാലിതൻ, ശിഷ്യപുത്രൻ, ദത്തജീവൻ, കൂടാതെ ‘ആശ്വത്ഥൻ’—ഇവയാണ് ഏഴ് അംഗീകൃത പുത്രവർഗങ്ങൾ.

Verse 16

पुंनाम्नो नरकाद्घोराद्रक्षंति च सदा हि ते । पतन्तं पुरुषं तत्र तेन ते शोभनाः स्मृताः

അവർ ‘പുംനാം’ എന്ന ഭീകര നരകത്തിൽ നിന്ന് എപ്പോഴും രക്ഷിക്കുന്നു; അവിടെ വീഴുന്ന പുരുഷനെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവർ ‘ശോഭന’ പുത്രന്മാരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

क्षेत्रजश्च सहोढश्च कानीनः कुण्डगोलकौ । पंचैते पातयंतिस्म पितॄन्स्वर्गगतानपि

ക്ഷേത്രജൻ, സഹോഢൻ, കാനീനൻ, കൂടാതെ കുണ്ഡയും ഗോളകവും—ഈ അഞ്ചും സ്വർഗ്ഗഗതരായ പിതൃകളെയും പതിപ്പിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 18

एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं जारजातस्य तद्वृथा

ഈ കാരണത്താൽ ജാരജാതൻ (വ്യഭിചാരജന്യൻ) ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം ഫലരഹിതമായി വ്യർത്ഥമാകുന്നു।

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हानर्हब्राह्मणादिवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ ഗ്രന്ഥമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘ശ്രാദ്ധാർഹ-അനർഹ ബ്രാഹ്മണാദിവർണ്ണനം’ എന്ന നാമമുള്ള ഇരുനൂറ്റി ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।