Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

preṣyatvena raghuśreṣṭha satyametanmayoditam | sītāyāḥ kiṃ samādeśyaṃ na kiṃcitsaṃprayacchasi | api svalpataraṃ rāma mayā tvaṃ kiṃ kariṣyasi

രഘുവംശശ്രേഷ്ഠാ! ദാസഭാവത്തോടെ ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ. നിങ്ങൾ ഒന്നും തരുന്നില്ലെങ്കിൽ സീതയ്ക്ക് ഞാൻ എന്ത് സന്ദേശം നൽകും? രാമാ! അല്പമെങ്കിലും—നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

प्रेष्यत्वेनby (the state of) servitude
प्रेष्यत्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रेष्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
रघुश्रेष्ठO best of the Raghus
रघुश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरघु-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th/vocative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘रघोः श्रेष्ठः’)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive sense/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
उदितम्said, uttered
उदितम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदित (वद्/उद्+इ धात्वर्थे ‘उद्’—here ‘वद्’ भावे; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; क्त (past passive participle)
सीतायाःof Sītā
सीतायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; प्रश्नार्थक
समादेश्यम्to be instructed; an instruction
समादेश्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√दिश् (धातु) + यत् (कृत्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; कृत्य-प्रत्यय (यत्) — ‘to be instructed/ordered’
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; अनिश्चितार्थ (‘anything’)
संप्रयच्छसिyou give, you hand over
संप्रयच्छसि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√यम्/यच्छ् (धातु; ‘to give/hand over’)
Formलट् (Present); मध्यमपुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: ‘even/also’)
स्वल्पतरम्a smaller (thing)
स्वल्पतरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वल्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative: ‘smaller’)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th/vocative); एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/nominative); एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; प्रश्नार्थक
करिष्यसिyou will do
करिष्यसि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future); मध्यमपुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद

Lakṣmaṇa (Saumitrī), addressing Rāma

Type: kshetra

Scene: Lakṣmaṇa (or an attendant-figure) speaks earnestly to Rāma, emphasizing his role as servant and asking for a message or task for Sītā; the scene is charged but respectful.

R
Rāma
S
Sītā
R
Raghu
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Even in righteous service (sevā), one should speak truthfully and seek clarity of duty (dharma) before acting.

The immediate sequence in this adhyāya leads toward Gokarṇa, a celebrated Śaiva tīrtha, though this verse itself is a narrative dialogue.

No explicit ritual is prescribed here; it is a dialogue setting up the journey and later tīrtha-oriented actions.