Adhyaya 191

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतपुत्र त्वया प्रोक्तं सावित्री नागता च यत् । कौटिल्येन समायुक्तैराहूता वचनैस्तथा । पुलस्त्येन पुनश्चैव प्रसक्ता गृहकर्मणि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ഹേ സൂതപുത്രാ! സാവിത്രി വന്നില്ലെന്ന് നീ പറഞ്ഞു. കൌടില്യസഹിതമായ മനോഹരവചനങ്ങളാൽ അവളെ വിളിച്ചിട്ടും, പുലസ്ത്യൻ അവളെ വീണ്ടും ഗൃഹകർമ്മങ്ങളിൽ തന്നെ ഏർപ്പെടുത്തി. യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 2

ततस्तु ब्रह्मणा कोपाद्गायत्री च समाहृता । देवैर्विप्रेश्चे साऽतीव शंसिता भार्यतां गता

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന്റെ കോപത്താൽ ഗായത്രിയെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു. ദേവന്മാരും ബ്രാഹ്മണ ഋഷികളും അവളെ അത്യന്തം പുകഴ്ത്തി; അവൾ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) ഭാര്യസ്ഥാനത്തെത്തി।

Verse 3

सावित्री च कथं जाता तां ज्ञात्वा यज्ञमण्डपे । पत्नीशालां प्रविष्टां च सर्वं नो विस्तराद्वद

സാവിത്രി ഇതിൽ എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടുവന്നു? യജ്ഞമണ്ഡപത്തിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം അറിഞ്ഞ ശേഷം, അവൾ പത്നീശാലയിൽ എങ്ങനെ പ്രവേശിച്ചു—ഇതൊക്കെയും ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 4

सूत उवाच । सावित्री वशगं कांतं ज्ञात्वा विश्वासमागता । स्थिरा भूत्वा तदा सर्वा देवपत्नीः समानयत्

സൂതൻ പറഞ്ഞു— പ്രിയൻ പരവശനായതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ സാവിത്രി ധൈര്യം വീണ്ടെടുത്തു. തുടർന്ന് മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കി അവൾ എല്ലാ ദേവപത്നിമാരെയും ഒരുമിച്ചു കൂട്ടി।

Verse 5

गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती । स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः । तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः

ഗൗരി, ലക്ഷ്മി, ശചീ, മേധാ, അരുന്ധതി; സ്വധാ, സ്വാഹാ; കൂടാതെ കീർത്തി, ബുദ്ധി, പുഷ്ടി, ക്ഷമ, ധൃതി—ഇവരോടൊപ്പം അനേകം ദിവ്യസ്ത്രീകൾ അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു।

Verse 6

घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा । अप्सराणां गणाः सर्वे समाजग्मुर्द्विजोत्तमाः

ഘൃതാചീ, മേനകാ, രംഭാ, ഊർവശീ, തിലോത്തമാ—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അപ്സരസ്സുകളുടെ എല്ലാ സംഘങ്ങളും അവിടെ എത്തി ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു।

Verse 7

सा ताभिः सहिता देवीपूर्णहस्ताभिरेव च । संप्रहृष्टमनोभिश्च प्रस्थिता मण्डपं प्रति

ആ ദേവി അവരോടൊപ്പം, കൈകളിൽ പൂർണ്ണ അർഘ്യ-ഉപഹാരങ്ങൾ ധരിച്ചു, ഹർഷം നിറഞ്ഞ സഖിമാരോടുകൂടെ മണ്ഡപത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 8

वाद्यमानेषु वाद्येषु गीतध्वनियुतेषु च । गन्धर्वाणां प्रमुख्यानां किन्नराणां विशेषतः

വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും ഗീതധ്വനി പരന്നുയരുകയും ചെയ്തു—പ്രത്യേകിച്ച് പ്രമുഖ ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും ആലപിക്കുമ്പോൾ—ആ മംഗളയാത്ര മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।

Verse 9

प्रस्थिता सा महाभागा यावत्तद्यज्ञमण्डपम् । तावत्तस्यास्तदा चक्षुः प्रास्फुरद्दक्षिणं मुहुः

ആ മഹാഭാഗ്യവതി ദേവി യജ്ഞമണ്ഡപത്തേക്കു നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് അവളുടെ വലതുകണ്ണ് വീണ്ടും വീണ്ടും തിടുക്കത്തോടെ സ്പന്ദിച്ചു।

Verse 10

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

മാനുകൾ അപസവ്യമായി (ഇടത്തോട്ടു) അശുഭമായി നീങ്ങി; പക്ഷികൾ മുതലായ മറ്റു ജീവികളും വിപരീതഗതിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും കഠിനമായ നിലവിളികൾ മുഴക്കി.

Verse 11

दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः । तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्

അവളുടെ വലതുവശ അവയവങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും താളം തെറ്റി വിറച്ചു; അതിനാൽ അവളുടെ മനസ്സിൽ ഇടവിടാതെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത കലക്കം ജനിച്ചു.

Verse 12

ताश्च देवस्त्रियः सर्वा नृत्यंति च हसंति च । गायंति च यथोत्साहं तस्याः पार्श्वे व्यवस्थिताः

ആ ദേവസ്ത്രീകൾ എല്ലാം അവളുടെ പാർശ്വത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്തു, ചിരിച്ചു, കഴിയുന്നത്ര ഉത്സാഹത്തോടെ പാടുകയും ചെയ്തു.

Verse 13

न जानंति च संक्षोभं तथा शकुनजं हृदि । अन्योन्यस्पर्द्धया सर्वा गीतनृत्यपरायणाः

അവളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കലക്കവും ശകുനജന്യമായ അസ്വസ്ഥതയും അവർ അറിഞ്ഞില്ല; പരസ്പര മത്സരത്തിൽ എല്ലാവരും ഗാനം-നൃത്തത്തിൽ തന്നെ ലീനരായി.

Verse 14

अहंपूर्वमहंपूर्वं प्रविशामि महामखे । इत्यौत्सुक्यसमोपेतास्ता गच्छंति तदा पथि

“ഞാൻ ആദ്യം, ഞാൻ ആദ്യം മഹായാഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കും” എന്ന ഉത്സുകതയോടെ അവർ അപ്പോൾ വഴിയിലൂടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 191

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्र्या यज्ञागमनकालिकोत्पाताद्यपशकुनोद्भववर्णनंनामैकनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ “സാവിത്രീ ദേവിയുടെ യജ്ഞാഗമനകാലത്ത് ഉദ്ഭവിച്ച ഉത്പാതങ്ങളും അപശകുനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച വർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള 191-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।