Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

सत्यं शौचं तपोऽधीतं दत्तमिष्टं शतं समाः । तस्य सर्वमिदं नष्टमतिथिं यो न पूजयेत्

Transliteration

satyaṃ śaucaṃ tapo'dhītaṃ dattamiṣṭaṃ śataṃ samāḥ | tasya sarvamidaṃ naṣṭamatithiṃ yo na pūjayet

Translation

സത്യം, ശൗചം, തപസ്, അധ്യയനം, ദാനം, യജ്ഞം—ഇങ്ങനെ നൂറുവർഷം ചെയ്താലും; അതിഥിയെ പൂജിക്കാത്തവന്റെ എല്ലാം നശിച്ചുപോകും।

Word by Word

• सत्यम्: truthfulness
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• शौचम्: purity
• शौचम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अधीतम्: studied/learnt
• अधीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दत्तम्: given (in charity)
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• इष्टम्: sacrifice/desired rite
• इष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक

• समाः: years
• समाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (समाः = समा), प्रथमा (1st), बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नष्टम्: destroyed/lost
• नष्टम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अस्ति इति अध्याहार्य)

• अतिथिम्: a guest
• अतिथिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• पूजयेत्: should honor/worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: piles of ritual implements (yajña ladles, scriptures, rosary) fade or crumble as a guest stands unhonored—showing that dharma without hospitality collapses.

Characters & Entities

• atithi
• satya
• śauca
• tapas
• adhyayana
• dāna
• iṣṭi/yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality is a decisive test of dharma; without it, other religious merits become fruitless.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse is a dharma-principle embedded in the māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Atithi-pūjā is prescribed as essential, surpassing even long-term austerity, study, charity, and sacrifice.