Adhyaya 176

Verse 1

सूत उवाच । दृष्ट्वा प्रतिष्ठितं लिंगं याज्ञवल्क्येन धीमता । स्वमातुः शुद्धिहेतोः स तन्नाम्ना लिंगमुत्तमम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ജ്ഞാനിയായ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ തന്റെ മാതാവിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി പ്രതിഷ്ഠിച്ച ലിംഗം കണ്ടപ്പോൾ, അതേ നാമത്താൽ ആ ഉത്തമ ലിംഗത്തെ പ്രസിദ്ധമാക്കി।

Verse 3

स्थापयामास विप्रेंद्राः श्रद्धया परया युतः । ततश्चानीय विप्रेंद्रं मध्यगं नागरोद्भवम् । गर्तातीर्थसमुद्भूतमाहिताग्निं प्रयाजिनम् । यथैतन्नगरस्थानं तथा त्वमपि दीक्षितः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! പരമ ശ്രദ്ധയോടെ അവൻ (ലിംഗം) സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് ഗർത്താതീർത്ഥത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച, നാഗരന്മാരിൽ മദ്ധ്യസ്ഥാനനായ, ആഹിതാഗ്നിയും യാഗകർമ്മവും ചെയ്യുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ കൊണ്ടുവന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“ഇത് നഗരസ്ഥാനമായതുപോലെ, നീയും ഇവിടെ വിധിപൂർവ്വം ദീക്ഷിതനായി അധിഷ്ഠിതനാകുക।”

Verse 4

अष्टषष्टिषु गोत्राणां नायकत्वे व्यवस्थितः । तव वाक्येन सर्वाणि गोत्राणि द्विजसत्तम

അഷ്ടഷഷ്ടി ഗോത്രങ്ങളുടെ നായകസ്ഥാനത്ത് നീ സ്ഥാപിതനാകുന്നു; ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! നിന്റെ വചനത്താൽ എല്ലാ ഗോത്രങ്ങളും (ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ) നയിക്കപ്പെടും।

Verse 5

वर्तयिष्यंति कृत्येषु यावच्चन्द्रार्कतारकाः । गोवर्धन त्वया चिंता कार्या चास्य समुद्भवा

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അവർ തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യങ്ങളിൽ തുടരുക തന്നെ ചെയ്യും. കൂടാതെ, ഹേ ഗോവർധന! ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും സംരക്ഷിക്കുന്ന ചിന്ത നീയും ഏറ്റെടുക്കണം।

Verse 6

लिंगस्य पूजनार्थाय प्रेरणीयाश्च नागराः । पूजया तस्य लिंगस्य वृद्धिं यास्यति तेऽन्वयः

ലിംഗപൂജനാർത്ഥം നാഗരരെ പ്രേരിപ്പിക്കണം. ആ ലിംഗത്തെ ആരാധിച്ചതാൽ നിങ്ങളുടെ വംശം വർദ്ധിയും സമൃദ്ധിയും പ്രാപിക്കും.

Verse 7

अपूजया विनाशं च यास्यत्यत्र न संशयः । तव वंशोद्भवा ये च पूजयित्वा प्रभक्तितः

പൂജയെ അവഗണിച്ചാൽ ഇവിടെ നാശം തന്നെ—സംശയമില്ല. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ ആഴമുള്ള ഭക്തിയോടെ (ഈ ലിംഗത്തെ) പൂജിച്ചാൽ മംഗളഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 8

एतल्लिंगं करिष्यंति कृत्यानि विविधानिच । तानि सिद्धिं प्रयास्यंति प्रसादादस्य दीक्षित

ദീക്ഷിതർ ഈ ലിംഗത്തെ ആധാരമാക്കി വിവിധ പവിത്ര കൃത്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കും; ഇതിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ കൃത്യങ്ങൾ സിദ്ധിയും വിജയവും പ്രാപിക്കും.

Verse 9

गोवर्धन उवाच । अहमर्चां करिष्यामि लिंगस्यास्य सदा द्विज । भक्तिं च प्रकरिष्यामि हेतोरस्य हेतोरस्य कृते द्विज । पूजार्थं चैव ये चान्ये मम वंशसमुद्रवाः

ഗോവർധനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാ! ഞാൻ ഈ ലിംഗത്തെ സദാ അർച്ചിക്കും. ഇതേ ലക്ഷ്യത്തിനായി, ഹേ ദ്വിജാ, ഭക്തിയും വളർത്തും. പൂജാർത്ഥം എന്റെ വംശത്തിലെ മറ്റുള്ളവരും മുന്നോട്ട് വരും.

Verse 10

पिप्पलाद उवाच । गोवर्धन द्रुतं विप्रांस्तत्र चानय नागरान् । तेषां मतेन देवस्य नाममात्रं करोम्यहम्

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—ഗോവർധനാ, വേഗത്തിൽ അവിടെ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണരെയും നാഗരരെയും കൂടി കൊണ്ടുവരിക. അവരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം ഞാൻ ദേവന്റെ നാമം നിശ്ചയിക്കും.

Verse 11

ततश्चानाययामास विप्रांश्चैव विचक्षणान् । श्रुताध्ययनसंपन्नान्यज्ञकर्मपरायणान्

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം വിവേകികളും പണ്ഡിതരുമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വരുത്തി—ശ്രുതി-ശാസ്ത്രാധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നരും യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ പരായണരുമായവരെ।

Verse 12

तानब्रवीत्प्रणम्योच्चैः पिप्पलादो महामुनिः । मम माता मृता पूर्वं कंसारीति च नामतः

മഹാമുനി പിപ്പലാദൻ അവരെ ഉച്ചസ്വരത്തിൽ പ്രണാമം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു—“എന്റെ മാതാവ് മുമ്പേ പരലോകം പ്രാപിച്ചു; അവളുടെ നാമം കംസാരീ.”

Verse 13

तस्या उद्देशतो लिंगं मयैतत्संप्रतिष्ठितम् । युष्मद्वाक्यात्प्रसिद्धिं च प्रयातु द्विजसत्तमाः

“അവളെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് ഞാൻ ഈ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്; ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യവാക്യത്താൽ ഇത് പ്രസിദ്ധി പ്രാപിക്കട്ടെ।”

Verse 14

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यश्चैतत्स्नापयिष्यति । याज्ञवल्क्येश्वरोत्थं च स वै श्रेयो ह्यवाप्स्यति

അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും ഈ (ലിംഗത്തിന്) സ്നാനാഭിഷേകം ചെയ്ത്, യാജ്ഞവൽക്യേശ്വരബന്ധിത പൂജയും ചെയ്യുന്നവൻ നിശ്ചയമായി പരമ ശ്രേയസ് പ്രാപിക്കും।

Verse 15

सूत उवाच । अथ तैर्ब्राह्मणैः सर्वैस्तस्य नाम प्रतिष्ठितम् । कंसारीश्वर इत्येवं गौरवात्तस्य सन्मु नेः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ സന്മുനിയുടെ ഗൗരവാർത്ഥം ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും ദേവന്റെ നാമം ‘കംസാരീശ്വരൻ’ എന്നു സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 16

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्ठोऽस्मि द्विजोत्तमाः । कंसारीश्वरसंज्ञस्तु यथा जातस्तु पापहा । स्थापितः पिप्पलादेन स्वयं चैव महात्मना

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—പാപഹരനായ ഭഗവാൻ ‘കംസാരീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധനായെന്നും മഹാത്മാവായ പിപ്പലാദൻ സ്വയം അവനെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചെന്നും.

Verse 17

यश्चैतत्पुण्यमाख्यानं तस्य देवस्य संनिधौ । संपठेच्छृणुयाद्वापि सम्यक्छक्तिसमन्वितः

ആ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ യഥാർത്ഥ ശ്രദ്ധയും ആത്മസാമർത്ഥ്യവും സഹിതം ഈ പുണ്യാഖ്യാനം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, കേൾക്കുന്നവനും, അതിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 18

मनसा चिंतितं पापं परदारकृतं च यत् । तस्य तन्नाशमायाति पिप्पलाद वचो यथा

മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച പാപവും, പരസ്ത്രീ/പരപുരുഷബന്ധ പാപവും—അവനിൽ നിന്ന് നശിക്കുന്നു; ഇതാണ് പിപ്പലാദന്റെ വചനം.

Verse 19

यस्तस्य पुरतो भक्त्या नीलरुद्रा न्सदा जपेत् । प्राणरुद्रान्विशेषेण भवरुद्रसमन्वितान्

അവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ നിത്യവും നീലരുദ്ര മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നവൻ—വിശേഷിച്ച് ഭവരുദ്രനോടുകൂടിയ പ്രാണരുദ്ര ജപം—ഇഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

ब्रह्महत्योद्भवं चैव अपि तस्य प्रणश्यति । परचक्रभये जाते ह्यना वृष्टिभये तथा

അവനിൽ ബ്രഹ്മഹത്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ കലുഷവും നശിക്കുന്നു; ശത്രുസേനാഭയം ഉണ്ടായാലും, അനാവൃഷ്ടി (മഴക്കുറവ്) ഭയം ഉണ്ടായാലും, അതിലും ശമനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 21

अथर्ववेदे साद्यंते पठिते तस्य चाग्रतः । शत्रुर्विलयमभ्येति वृष्टिः सञ्जायते द्रुतम्

അവന്റെ സന്നിധിയിൽ അഥർവവേദത്തിലെ രക്ഷാക്രമം വിധിപൂർവ്വം പാരായണം ചെയ്താൽ ശത്രു ലയിച്ചുപോകുന്നു; ഉടൻ തന്നെ മഴ പെയ്യുന്നു.

Verse 22

राजदौःस्थ्ये समुत्पन्ने राजा भवति धार्मिकः । सर्वरोगविनिर्मुक्तः प्रजापालनतत्परः

രാജ്യത്തിൽ ദുരവസ്ഥ ഉയർന്നാൽ രാജാവ് ധാർമ്മികനാകുന്നു—സകല രോഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി പ്രജാപാലനത്തിൽ തൽപരനാകുന്നു.

Verse 23

उपसर्गभये जाते तस्य दोषः प्रशाम्यति । शनैः शनैरसंदिग्धं पिप्पलादवचो यथा

ഉപസർഗ്ഗമോ മഹാമാരിയോ എന്ന ഭയം വന്നാൽ അവന്റെ ദോഷം ശമിക്കുന്നു—പതുക്കെ, സംശയമില്ലാതെ—ഇത് പിപ്പലാദന്റെ വചനം.

Verse 24

किं वा ते बहुनोक्तेन यत्किंचिद्व्यसनं महत् । तत्तस्य व्यसनं किंचिदथर्वणः प्रकी र्तनात्

കൂടുതൽ എന്തു പറയണം? ഏതു മഹാവിപത്തും അഥർവണശക്തിയുടെ കീർത്തന/പാരായണത്താൽ അവനു ചെറുതായി മാറുന്നു.

Verse 25

अस्य देवस्य पुरतो याति नाशं च वै द्रुतम्

ഈ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ അത് നിശ്ചയമായും വേഗത്തിൽ നശിക്കുന്നു.

Verse 176

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कंसारेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡാന്തർഗതമായ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ “കംസാരേശ്വരോത്പത്തി-മാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റി എഴുപത്താറാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി।