Adhyaya 159
സൂതൻ വിവരിക്കുന്നു—ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവാലയപരിസരത്തിൽ മണിഭദ്രന്റെ വസതിയിലേക്കു പുഷ്പൻ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ എത്തുന്നു; ശംഖ്-ഭേരി, മൃദംഗാദി മംഗളനാദങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു. ഭാസ്കരന്റെ കൃപയാൽ സമൃദ്ധി ലഭിച്ചതായി കഥാഭാവം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പുഷ്പൻ കുലബന്ധുക്കളെ കൂട്ടിവിളിച്ച് ലക്ഷ്മിയുടെ ചഞ്ചലതയെ ഓർത്ത്, മുൻകാലത്തെ ദീർഘദുഃഖാവസ്ഥയെ മനസ്സിൽ നിരൂപിക്കുന്നു. ധനം അനിത്യമെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സത്യവ്രതസങ്കൽപത്തോടെ വിശാല ദാനത്തിന് തീരുമാനിക്കുന്നു. ബന്ധുക്കൾക്ക് അവരുടെ നിലമാനത്തിന് അനുസരിച്ച് വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നു; വേദജ്ഞ ബ്രാഹ്മണർക്കു ശ്രദ്ധയോടെ ധനവും വസ്ത്രവും ദാനം ചെയ്യുന്നു; നട-ഗായകരാദി കലാകാരർക്കു അന്നവും വസ്ത്രവും നൽകുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ദരിദ്രരും അന്ധരുമായവരെ പോഷിപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. അവസാനം ഭാര്യയോടൊപ്പം ഭോജനം ചെയ്ത് കൂടിയ ജനങ്ങളെ വിടവാങ്ങിക്കുന്നു; ലഭിച്ച സമ്പത്തോടെ ക്രമബദ്ധവും ഉദ്ദേശ്യപൂർണ്ണവുമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ഈ അധ്യായം ദാനധർമ്മവും സമൂഹപരിചരണവും വഴി സമൃദ്ധി ധർമ്മസമ്മതമാകുന്നതിനെ മാതൃകയായി കാണിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । पुष्पोऽपि तां समादाय माहिकाख्यां वरांगनाम् । स तदा प्रययौ हृष्टो मणिभद्रस्य मंदिरम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുഷ്പനും ‘മാഹികാ’ എന്ന പേരുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അന്ന് ഹർഷത്തോടെ മണിഭദ്രന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 2
शंखतूर्यनिनादेन सर्वैस्तैः स्वजनैर्वृतः । न कस्य तत्र संभूतो विकल्पस्तत्समुद्भवः
ശംഖ-തൂര്യങ്ങളുടെ നിനാദത്തിനിടയിൽ, തന്റെ എല്ലാ സ്വജനങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന അവിടെ, ആ സാഹചര്യത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന യാതൊരു സംശയമോ വികല്പമോ ആരിലും ഉണ്ടായില്ല।
Verse 3
भास्करस्य प्रसादेन तथैवान्यस्य कर्हिचित् । सोऽपि मंदिरमासाद्य यथात्मपितृसंभवम्
ഭാസ്കരന്റെ (സൂര്യന്റെ) പ്രസാദത്താൽ—ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരാളുടെ പ്രസാദത്താലും—അവനും തന്റെ വംശത്തിനും പിതൃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കും യോജിച്ച രീതിയിൽ ആ മന്ദിരത്തിലെത്തി।
Verse 4
उपविश्य ततो मध्ये बन्धून्सर्वान्समाह्वयत् । अद्य तावद्दिने मह्यं तुलाग्रं कमला श्रिता
അവൻ നടുവിൽ ഇരുന്ന് തന്റെ ബന്ധുക്കളെയെല്ലാം വിളിച്ചു കൂട്ടി. ആനന്ദത്തോടെ—“ഇന്ന് എന്റെ തുലയുടെ അഗ്രത്തിൽ കമലാ (ലക്ഷ്മി) വസിച്ചിരിക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു.
Verse 5
चलितापि पुनश्चास्याः सुपत्न्या वाक्यतः स्थिता । कियंतं चैव कालं मे कार्पण्यं महदास्थितम्
അവൾ (ലക്ഷ്മി) വീണ്ടും പോകാൻ ഒരുങ്ങിയെങ്കിലും, ആ സദ്ഗുണവതിയായ സഹപത്നിയുടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നിലച്ചു. അപ്പോൾ അവൻ മനസ്സിൽ—“എത്രകാലമായി എനിക്ക് ഈ മഹാദാരിദ്ര്യവും ദീനതയും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു?” എന്നു വിചാരിച്ചു.
Verse 6
ज्ञातमद्य चला लक्ष्मीस्तेन त्यक्तं सुदूरतः । तस्माद्बंधुजनैः सार्धं देवैर्विप्रैश्च कृत्स्नशः । संविभक्तां करिष्यामि सत्येनात्मानमालभे
ഇന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞു—ലക്ഷ്മി ചഞ്ചലയാണ്; അതിനാൽ അവളെ വളരെ ദൂരെയാക്കി ത്യജിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ബന്ധുജനങ്ങളോടൊപ്പം, ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കുമായി മുഴുവനായും പങ്കുവെച്ച് ദാനം ചെയ്യും. സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഈ നിശ്ചയത്തിൽ ഞാൻ എന്നെ ബന്ധിക്കുന്നു.
Verse 7
एवमुक्त्वा ततः सर्वान्समाहूय पृथक्पृथक् । स नामभिर्ददौ वस्त्रं भूषणानि यथार्हतः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൻ എല്ലാവരെയും ഒരൊരുത്തരായി വിളിച്ചു, പേരുപറഞ്ഞ്, യഥാർഹമായി വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നൽകി.
Verse 8
ततो वेदविदो विप्रान्समाहूय स नामभिः । एकैकस्य ददौ वित्तं सवस्त्रं श्रद्धयान्वितः
പിന്നീട് അവൻ വേദവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണരെ പേരുപറഞ്ഞ് വിളിച്ചു, ശ്രദ്ധയോടെ ഓരോരുത്തർക്കും വസ്ത്രങ്ങളോടുകൂടി ധനം നൽകി.
Verse 9
ततस्तु नर्तकेभ्यश्च दीनांधेभ्यो विशेषतः । ददौ भोज्यं समि ष्टान्नं सवस्त्रं च द्विजोत्तमाः
അനന്തരം ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ പ്രത്യേകിച്ച് നർത്തകര്ക്കും ദീനർക്കും അന്ധർക്കും ഉത്തമമായി പാകം ചെയ്ത ഭോജനവും വസ്ത്രവും ദാനമായി നൽകി।
Verse 10
ततस्तु स्वयमेवान्नं बुभुजे भार्यया सह । विसृज्य तान्समायातान्स्वजनान्ब्राह्मणैः सह
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വയം ഭോജനം ചെയ്തു; വന്നിരുന്ന സ്വജനങ്ങളെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കി।
Verse 11
एवं तेन तदा प्राप्तं वित्तं च परसंभवम् । बुभुजे स्वेच्छया नित्यं तदा भार्यासमन्वितः
ഇങ്ങനെ അവന് അന്ന് മറ്റൊരു ഉറവിടത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ധനം ലഭിച്ചു; അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം നിത്യം ഇഷ്ടപ്രകാരം ജീവിച്ചു ഭോഗിച്ചു।
Verse 159
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पविभवप्राप्तिवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘പുഷ്പവിഭവപ്രാപ്തിവർണനം’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തൊൻപതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।