Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

ख्याता पूणकलानाम सर्वैः समुदितागुणैः । तां दृष्ट्वा पद्मजोऽप्याशु कामस्य वशगोऽभवत्

khyātā pūṇakalānāma sarvaiḥ samuditāguṇaiḥ | tāṃ dṛṣṭvā padmajo'pyāśu kāmasya vaśago'bhavat

അവൾ ‘പൂണകലാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും സമാഹരിച്ചവൾ. അവളെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ പത്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പോലും ഉടൻ കാമന്റെ വശത്തിലായി.

ख्याताrenowned
ख्याता:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle) ‘ख्यात/renowned’, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सा) इत्यस्य विशेषणम्
पूर्णकलानाम्of full accomplishments/arts (i.e., possessing all qualities)
पूर्णकलानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपूर्ण + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषार्थः: ‘पूर्णाः कलाः यस्याः/यासाम्’—अत्र ‘पूर्णकलानाम्’ = ‘(सर्व)कलापूर्णानाम्’ इति गुणवाचक-सम्बन्धः
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘समुदितागुणैः’ इत्यस्य विशेषणम्
समुदितागुणैःwith excellent/combined qualities
समुदितागुणैः:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Reason/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootसमुदित + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः: ‘समुदिताः गुणाः’ (assembled/excellent qualities)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वा (absolutive/gerund) ‘having seen’
पद्मजःPadmaja (Brahmā)
पद्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पद्मात् जायते इति) ब्रह्मा
अपिalso, even
अपि:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि=also/even)
आशुquickly
आशु:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘शीघ्रम्/quickly’
कामस्यof Kāma
कामस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वशगःsubjugated, under the sway
वशगः:
Karta-predicative (Subject complement/कर्तृ-विशेष्य)
TypeAdjective
Rootवश + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: ‘वशं गतः’ (come under control)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Sūta

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (assembly)

Scene: Pūṇakalā is seen; Kāma’s influence spreads so strongly that even Brahmā becomes captivated—an ominous, dramatic turning point in the tīrtha legend.

P
Pūṇakalā
B
Brahmā (Padmaja)
K
Kāma

FAQs

Desire (kāma) can overwhelm even exalted beings; vigilance and dharma are necessary, and later tīrtha-remedies often address such lapses.

The verse is part of the etiological chain within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya that explains the rise of local sacred features and their remedial power.

None; it sets up the narrative conditions for the ensuing curse/remedy account.